II SA/Gd 858/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Diana Trzcińska po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. Z. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jej skargi oraz J.P. na decyzję Wojewody z dnia 10 października 2011 r., Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości postanawia odmówić M. Z. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych. M. Z. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem i synem. Źródłem utrzymania małżonków są ich dochody z tytułu emerytur w wysokości 953 zł miesięcznie (wnioskodawczyni) oraz 1711 zł miesięcznie (jej mąż). Syn uzyskuje dochody z tytułu umowy o pracę w kwocie 1600 zł miesięcznie. Wnioskodawczyni oświadczyła, że posiada majątek w postaci mieszkania o powierzchni 59,5 m2 i samochodu F. [...], 1998 rocznik. Podała, że ponosi wysokie koszty utrzymania mieszkania oraz duże kwoty przeznacza na leki dla siebie i męża. Wedle oświadczenia, miesięcznie na czynsz wnioskodawczyni wydaje 600 zł, prąd – 170 zł, paliwo i ubezpieczenie samochodu – 250 zł, leki – 300 zł, czesne za studia syna – 340 zł, inne wydatki – 50 zł. Wnioskodawczyni podkreśliła, że każdy dodatkowy wydatek istotnie nadwyręża budżet domowy. Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3 art. 245 tejże ustawy). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy). Wskazane przepisy stanowią wyjątek od zasady, wynikającej z treści art. 199 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą na stronie ciąży obowiązek pokrycia kosztów postępowania wywołanych jej udziałem w sprawie. Zatem, rzeczą wnioskodawcy, jako zainteresowanego, jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. W niniejszej sprawie uznać należy, że skarżąca nie wykazała, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przedstawione przez nią okoliczności dotyczące dochodów w jej gospodarstwie domowym, a także posiadanego majątku wskazują, że miesięczny dochód rodziny wnioskodawczyni kształtuje się na poziomie ponad 4000 zł. Wnioskodawczyni nie ma nikogo na utrzymaniu. Co zaś istotne, koszty sądowe w niniejszej sprawie obciążają w sposób solidarny skarżących, których oprócz wnioskodawczyni, jest jeszcze pięciu. Instytucja solidarności zakłada, że uiszczenie wpisu (i innych kosztów sądowych od wnoszonych wspólnie środków) przez któregokolwiek ze skarżących zwalnia z tego obowiązku pozostałych. Oznacza to w istocie, że skarżący mogą koszty postępowania podzielić pomiędzy siebie, a wówczas ich obciążenie finansowe związane z prowadzeniem niniejszej sprawy będzie znacznie łagodniejsze. Wskazać przy tym należy, że na obecnym etapie koszty te sprowadziły się do kwoty wpisu, ustalonej na 200 zł. W tej sytuacji, nie sposób zaakceptować stanowisko wnioskodawczyni, by jej sytuacja zarobkowa, rodzinna i majątkowa uzasadniała jej wniosek o przyznanie prawa pomocy i przerzucenie kosztów postępowania sądowego ze skarżącej na innych obywateli. Wnioskodawczyni posiada majątek w postaci mieszkania, a także członkowie jej rodziny i ona sama uzyskują regularne dochody. Osiągane dochody gospodarstwa domowego na poziomie około 4 000 zł, jak i posiadany majątek nie uzasadniają twierdzenia o niemożności poniesienia przez skarżącą kosztów sądowych w niniejszej sprawie, w przypadającej na nią części. W ocenie referendarza, sytuacja majątkowa i zarobkowa wnioskodawczyni pozwoli jej, choćby z bieżących dochodów, ponieść przypadające na nią koszty sądowe w niniejszej sprawie. Przypomnieć w tym miejscu należy, o czym mowa już była powyżej, iż instytucja prawa pomocy, stanowiąc rodzaj ulgi w obowiązku uiszczenia daniny publicznej z tytułu prowadzenia postępowania przed sądem, ustanowiona została z myślą o osobach ubogich, których trudna sytuacja materialna uniemożliwia dostęp do sądu. Skarżąca – posiadając majątek w postaci mieszkania i samochodu oraz dysponując stałymi dochodami, których wysokość nie jest najniższa, do grona osób ubogich nie należy. Wskazać przy tym należy, iż udzielenie prawa pomocy oznacza przerzucenie kosztów postępowania sądowego ze skarżących na innych obywateli – z ich danin pochodzą bowiem dochody budżetu państwa, z których pokrywanie są wydatki budżetowe. Dlatego też, może mieć miejsce w przypadku osób, których stan majątkowy i dochody są niskie, lecz taka sytuacja nie ma miejsca odniesieniu do skarżącej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 grudnia 2004 r., sygn. akt FZ 507/04, nie publikowane). Z tych względów, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono, jak w sentencji postanowienia.