II SA/Gd 863/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Jan Jędrkowiak Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski Protokolant Ilona Panic po rozpoznaniu w dniu 20 września 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 sierpnia 2005r., nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego oddala skargę. Decyzją z dnia 9 marca 2005r. Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej działając z upoważnienia Prezydenta Miasta odmówił przyznania A. G. prawa do zasiłku rodzinnego na dziecko K. G. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Decyzję wydano na podstawie art. 104 Kpa w związku z art. 4, art. 5 ust. 1, ust. 3 i ust. 4, art. 8, art. 10, art. 20, art. 23, art. 47, art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.) i § 2 ust. 2 pkt 6 oraz § 18 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 27 września 2004r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. N 231, poz. 2162). W uzasadnieniu wskazano, iż na podstawie zaświadczeń z urzędu skarbowego z dnia 8 kwietnia 2004r. stwierdzono, że rodzina wnioskodawczyni w 2002r. uzyskała dochód w wysokości 35592,51 zł. Na podstawie wskazań Samorządowego Kolegium Odwoławczego przeprowadzono postępowanie wyjaśniające, w toku którego dostarczono do Wydziału Świadczeń Rodzinnych następujące dokumenty: porozumienie zmieniające warunki umowy o pracę męża strony z dnia 2004-10-01, pismo od pracodawcy męża z dnia 2005-02-21 przedstawiające kwoty wypłaconego wynagrodzenia w latach 2002, 2003 oraz 2004, oraz kolejne pismo od pracodawcy z dnia 2005-03-03 w którym zawarta została informacja, że w okresie pomiędzy 2002 a 2004 rokiem nie nastąpiło obniżenie wynagrodzenia męża na podstawie zmiany warunków wynagrodzenia w umowie o pracę. Zgodnie z obowiązującym § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 27 września 2004r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. 213, póz. 2162) w przypadku, gdy po upływie roku kalendarzowego, z którego dochód stanowił podstawę ustalenia prawa do świadczeń, sytuacja dochodowa rodziny uległa pogorszeniu na skutek utraty dochodu przez członka rodziny od dochodu odejmuje się kwotę utraconego miesięcznie dochodu. Zgodnie z § 18 ust. 2 tego rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej, w przypadku, gdy członek rodziny utracił dochód uzyskiwany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, do wniosku powinien on dołączyć: 1) zaświadczenie o wysokości przeciętnego miesięcznego dochodu uzyskanego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy a) na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w okresie zasiłkowym od 01-05-2004 do 31-08-2005r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na podstawie dochodu uzyskanego w roku kalendarzowym 2002. Wysokość przeciętnego miesięcznego dochodu męża wnioskodawczyni M. G. uzyskano dzieląc kwotę przedstawioną na zaświadczeniu z urzędu skarbowego o dochodach za rok 2002 przez 12 (ilość miesięcy). b) w ten sam sposób ustalono dochód wnioskodawczyni. 2) zaświadczenie lub oświadczenie o wysokości dochodu uzyskanego w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku a) do wniosku dołączono zaświadczenia pracodawcy męża wnioskodawczyni z dnia 04-09-2004 oraz z 23-07-2004, w którym ujęto zarobek netto za miesiąc poprzedzający złożenie wniosku (kwiecień 2004r.) w kwocie 1482,72 zł, b) do wniosku dołączono zaświadczenie, że w okresie od 12-03-2003r. wnioskodawczyni przebywa na urlopie wychowawczym. 3) dokument potwierdzający utratę dochodu oraz wysokość utraconego dochodu a) W orzeczeniach Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 grudnia 2004r. dotyczącego spraw oznaczonych: sygnaturą akt [...] na stronie 2 w ostatnim zdaniu oraz sygnaturą akt [...] na stronie 3 akapit 2 stwierdzono, że "za utratę dochodu uważa się obniżenie dochodu uzyskiwanego z tytułu zatrudnienia, które nastąpiło na skutek zmiany źródła dochodu (np. zmiany zatrudnienia, nabycia po ustaniu zatrudnienia prawa do renty lub emerytury), nawet, jeżeli zmiana źródła dochodu nastąpiła bez przerwy. Za utratę dochodu uważa się też obniżenie dochodu uzyskiwanego z tytułu zatrudnienia, które nastąpiło na skutek zmiany czasu pracy lub obniżenia wynagrodzenia na skutek zmiany warunków wynagradzania". Wobec powyższego dochód osiągnięty w roku 2002 przez M. G. nie może zostać uznany za utracony, ponieważ z dokumentów, a zwłaszcza pisma zakładu pracy z dnia 2005-03-03 wynika, że jego warunki wynagradzania nie uległy zmianie na podstawie zmiany warunków umowy o pracę. W miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku był zatrudniony u tego samego pracodawcy, na tych samych warunkach płacowych, co w roku 2002 a z przedstawionego pisma z dnia 200-02-21 wynika, że osiągnięty dochód w latach 2003 i 2004 jest wyższy niż w roku 2002, co dodatkowo potwierdza brak utraty dochodu. b) Na podstawie przedstawionego zaświadczenia, że od dnia 2003-03-12 wnioskodawczyni przebywa na urlopie wychowawczym i nie zgłaszała żadnej zmiany w tym zakresie, uznano dochód wnioskodawczyni z roku 2002 w kwocie 17246,86 za utracony W sumie, dochód rodziny w roku 2002 wyniósł w przeliczeniu na osobę w rodzinie 509,60 zł, i przekracza kwotę 504 zł. tj. określone w art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych kryterium dochodowe, uprawniające do zasiłku rodzinnego. W stosunku do rodziny nie zachodzą także przesłanki do zastosowania art. 5 ust. 3 ustawy, ponieważ, chociaż ustalony miesięczny dochód rodziny przekracza kwotę uprawniającą rodzinę do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą od kwoty odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu tj. 43zł, jednak nie jest spełniony warunek by w poprzednim okresie zasiłkowym przysługiwał rodzinie zasiłek rodzinny (dowód -zaświadczenie pracodawcy A. G. z dnia 2004-05-31 oraz pracodawcy jej męża z dnia 2004-06-02). Wobec powyższego organ uznał, że nie przysługuje zasiłek rodzinny oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, ponieważ zgodnie z art. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wyżej wymieniony dodatek przysługuje wyłącznie do zasiłku rodzinnego. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła A. G. podnosząc, iż otrzymała z urzędu skarbowego szczegółowe zestawienie składników dochodu uzyskanego w 2002r. Wskazała, że z uwagi na poniesione koszty remontu nastąpił zwrot podatku w kwocie 233,47 zł, a więc faktyczny dochód winien być mniejszy. Decyzją z dnia 22 sierpnia 2005r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa i art. 3 pkt 1 lit. a, art.5 ust. 1, ust.3 i ust.4, art.47 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz.2255 ze zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż przepis art.47 ust.2 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że w okresie od 1 maja 2004 r. do dnia 31 sierpnia 2005 r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na podstawie dochodu uzyskanego przez rodzinę w roku kalendarzowym 2002. Jednocześnie zwrócił uwagę, iż zgodnie z art. 5 ust.4 ustawy w przypadku utraty dochodu prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na wniosek osoby, o której mowa w art.4 ust.2 (tj. rodziców, jednego z rodziców albo opiekuna prawnego dziecka, opiekuna faktycznego dziecka, osoby uczącej się) na podstawie dochodu rodziny lub dochodu osoby uczącej się pomniejszonego o utracony dochód. Biorąc powyższe pod uwagę, stwierdził, że na gruncie zebranego w sprawie materiału dowodowego za dochód utracony (w porównaniu z rokiem 2002) należało uznać dochód osiągnięty w 2002 r. przez A. G., gdyż od dnia 12 marca 2003 r. przebywa ona na urlopie wychowawczym. Z kolei w przypadku M. G. od 2002 r. nie zaistniała sytuacja utraty dochodu, gdyż -jak to wynika z treści pism pracodawcy - A S.A. w G. z dnia 21 lutego 2005 r. i 3 marca 2005r. - na przestrzeni lat 2002-2004 nie wystąpiło obniżenie wynagrodzenia. : Z tego też względu za kwotę, na podstawie której winno się ustalić w przedmiotowej sprawie prawo do wnioskowanego przez A. G. zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przyjął kwotę uzyskanego przez M. G. dochodu w roku kalendarzowym 2002r. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z przepisem art. 3 pkt 1 lit a ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Biorąc więc pod uwagę treść zacytowanego powyżej przepisu, jak też treść wyrażanych w odwołaniu przez stronę zarzutów, Kolegium wskazało, iż "należny podatek dochodowy od osób fizycznych" - co wynika z treści zeznania podatkowego PIT-37 za 2002r. - stanowiła (określona w poz. 122 PIT-37) różnica pomiędzy wykazaną przez podatnika wartością "podatku po odliczeniach wykazanych w załączniku PIT/0" (poz. 118) a wartością "odliczeń od podatku wydatków mieszkaniowych wykazanych w załączniku PIT/D" (poz. 120). Nadto organ stwierdził, że z treści zgromadzonego w przedmiotowej sprawie materiału dowodowego wynika, że M. G. w złożonym przez siebie zeznaniu podatkowym PIT-37 jako "podatek należny" (poz. 122) wykazał kwotę 1.666,81 wynikającą z różnicy pomiędzy kwotą 1.900,28 zł. "podatku po odliczeniach" (poz. 118) a kwotą 233,47 zł. "odliczenia od podatku wydatków mieszkaniowych wykazanych w załączniku PIT/D". W odniesieniu do twierdzenia strony odwołującej się, jakoby koszty zwrotu ulgi remontowej powinno się podzielić na dwoje małżonków (z racji posiadanej przez nich wspólności majątkowej), Kolegium wskazało, iż w sytuacji, gdy - tak jak miało to miejsce w przypadku A. i M. G. - małżonkowie składali odrębne zeznania podatkowe PIT-37, to mieli jednocześnie prawo zadeklarować, jaką część z przysługujących im odliczeń z tytułu wydatków mieszkaniowych odliczają w zeznaniach podatkowych składanych przez każdego z nich (wg treści załącznika PIT/D część E poz. 104 i 105). Jak wynika z materiału dowodowego A. i M. G. nie złożyli wniosku o rozliczenie w części przysługujących im odliczeń z tytułu wydatków mieszkaniowych. Cała więc przysługująca kwota odliczenia z tytułu poniesionych wydatków mieszkaniowych (czyli 233,47 zł., tj. 19% faktycznie poniesionych wydatków na remont i modernizację lokalu mieszkalnego w 2002 r. w wysokości 1.228,80 zł.) została w całości odliczona od podatku w zeznaniu podatkowym złożonym przez M. G. wpływając - w konsekwencji — na wysokość kwoty należnego od niego podatku dochodowego od osób fizycznych w 2002 r. W świetle powyższego organ stwierdził, że w 2002 r. kwota dochodu rodziny A. i M. G. wyniosła 18.345,65 zł. (w wyniku przyjęcia osiągniętego przez Panią A. G. w 2002 r. całego dochodu za "dochód utracony" i obliczenia dochodu Pana M. G. zgodnie z dyspozycją art. 3 pkt 1 lit a ustawy). Ponieważ zgodnie z art.5 ust. 1 ustawy zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 504 zł, przeto - zgodnie z powyższymi wyliczeniami - wskazał, iż dochód rodziny A. i M. G. przekroczył tą kwotę, gdyż wyniósł 509,60 zł. Ponieważ zarówno A. G., jak też M. G. nie przysługiwał zasiłek rodzinny w poprzednim okresie zasiłkowym, przeto nie jest także w przedmiotowej sprawie możliwe przyznanie prawa do zasiłku rodzinnego w oparciu o przepis art.5 ust.3 zd. 1 ustawy. Skargę na powyższą decyzję wniosła A. G. podnosząc, że w zaświadczeniu o dochodach z urzędu skarbowego nie dokonuje się dodatkowych ustaleń skąd biorą się poszczególne składniki. W roku 2002 skarżąca wspólnie z mężem dokonała remontu mieszkania po powodzi. Zakup materiałów budowlanych został sfinansowany w 2002r z bieżących dochodów męża skarżącej, który to otrzymał zwrot podatku w wysokości 233,47 zł. Kwotę tą potraktowano jako dochód, mimo że faktyczny dochód męża skarżącej jest mniejszy. Nie zwrócono bowiem 100% kosztów remontu tylko 19%, a zwrot potraktowano jako dochód. Mąż skarżącej pracuje w jednym zakładzie pracy na jednym etacie w stoczni. Według PIT 11 po przeliczeniu dochodów na rodzinę spełnione jest kryterium uprawniające do przyznania zasiłku. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasową argumentację i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł. Definicja dochodu zawarta jest w art. 3 ust. 1 pkt a wskazanej wyżej ustawy. I tak dochód stanowi, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Na podstawie art. 23 ust. 4 pkt 1 cytowanej ustawy do wniosku o przyznanie zasiłku rodzinnego należy dołączyć odpowiednio zaświadczenia o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych każdego członka rodziny, wydane przez właściwy urząd skarbowy zawierające informacje o: a) wysokości dochodu, b) wysokości składek na ubezpieczenie społeczne odliczonych od dochodu, c) wysokości składek na ubezpieczenie zdrowotne odliczonych od podatku, d) wysokości należnego podatku. W niniejszej sprawie skarżąca załączyła powyższe zaświadczenie z urzędu skarbowego i na jego podstawie organy orzekające odmówiły jej przyznania wnioskowanych świadczeń. W toku postępowania skarżąca wskazywała na niezasadne zaliczenie do dochodu kwoty odliczenia od podatku z tytułu wydatków mieszkaniowych za rok 2002. Okoliczność tą słusznie organ odwoławczy uznał za bezpodstawną, gdyż zaświadczenie z urzędu skarbowego jest dokumentem wiążącym dla organów administracji w zakresie udokumentowania dochodu za rok 2002. Nie może go zastąpić jakiekolwiek zaświadczenie od pracodawcy. Ponadto powyżej cytowany przepis stanowi, iż od dochodu odlicza się podatek należny. Różnica w wyliczeniu dochodu na osobę w wystawionej przez pracodawcę męża skarżącej informacji o uzyskanych przez podatnika dochodach oraz pobranych zaliczkach na podatek dochodowy PIT 11 a zaświadczeniem urzędu skarbowego wynika z faktu, że w przypadku zakładu pracy w informacji PIT 11 wykazana jest kwota zaliczki na poczet podatku pobrana przez pracodawcę z otrzymywanego wynagrodzenia, natomiast w zaświadczeniu urzędu skarbowego wskazana jest kwota podatku należnego. Kwota dokonanego zwrotu podatku nie została doliczona do dochodu wbrew twierdzeniu skarżącej, kwota tego zwrotu spowodowała obniżenie kwoty podatku należnego. Stąd też wynika różnica w wysokości dochodu na osobę w rodzinie wynikająca z wyliczeń dokonanych na podstawie zeznania podatkowego PIT 11 i wyliczenia w oparciu o zaświadczenie z urzędu skarbowego. Ustawa o świadczeniach rodzinnych precyzyjnie wskazuje sposób obliczenia wysokości dochodu na osobę w rodzinie oraz zawiera ustawową definicje dochodu, określając również, jakie należności można odliczyć od osiągniętego przychodu. Bezpodstawne jest zatem twierdzenie, że osiągnięty przychód należy pomniejszyć o środki wydatkowane na remont lokalu. Z przedłożonego zaświadczenia o dochodzie M. G. podlegającym opodatkowaniu podatkiem od osób fizycznych na zasadach ogólnych wynika, że w roku podatkowym 2002 jego przychód z tytułu wynagrodzenia za pracę wyniósł 27.950,40 zł. Zgodnie z wyżej cytowaną definicją dochodu zawartą w ustawie o świadczeniach rodzinnych kwotę przychodu należy pomniejszyć o koszty uzyskania przychodu wynoszące 1.155,12 zł, należny podatek dochodowy od osób fizycznych wynoszący 1.666,81 zł, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu w kwocie 5.074,27 zł oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 1.708,55 zł. W efekcie dochód w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt a ustawy wynosi 18.345,65 zł. Stąd też miesięczny dochód rodziny skarżącej wynosi 1.528,80 zł, natomiast dochód na osobę w rodzinie wynosi 509,60 zł. Z powyższego wynika, że kwota osiągniętego w roku 2002 dochodu jest wyższa od kwoty kryterium dochodowego uprawniającej do przyznania zasiłku rodzinnego. Prawidłowo przy tym z uwagi na treść § 18 ust. 1 zdanie 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 27 września 2004r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 213, poz. 2162), który to przepis stanowi, iż w przypadku gdy po upływie roku kalendarzowego, z którego dochód rodziny stanowił podstawę ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, sytuacja dochodowa rodziny uległa pogorszeniu na skutek utraty dochodu przez członka rodziny, od dochodu rodziny odejmuje się kwotę utraconego miesięcznie dochodu nie wzięto pod uwagę utraconego przez skarżącą dochodu w związku z urlopem wychowawczym. W przypadku natomiast męża skarżącej nie wystąpił utracony dochód w rozumieniu tegoż przepisu, jak trafnie ustaliły to orzekające w sprawie organy na podstawie dokumentów zgromadzonych w sprawie, a w szczególności pism pracodawcy męża skarżącej - A S.A. w Gdańsku, z których wynika, że w latach 2002-2004 nie nastąpiło obniżenie jego wynagrodzenia. : Słusznie stwierdził również organ w zaskarżonej decyzji, że w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do przyznania prawa do zasiłku rodzinnego w oparciu o przepis art.5 ust.3 zd. 1 ustawy, skoro bezsporne w sprawie było, że skarżącej A. G. ani też jej mężowi M. G. nie przysługiwał zasiłek rodzinny w poprzednim okresie zasiłkowym. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę jako bezzasadną.