II SA/Gd 880/11
WyrokWSA w Gdańsku2012-03-21
Skład orzekający: Dorota Jadwiszczok, Wanda Antończyk, Janina Guść
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy obiekt budowlany o powierzchni zabudowy przekraczającej 25 m2, pełniący funkcję baru gastronomicznego, trwale związany z gruntem, wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę, podlega nakazowi rozbiórki, jeśli inwestor nie dopełnił obowiązków w ramach procedury legalizacyjnej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy nadzoru budowlanego prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały prawo materialne. Obiekt budowlany, ze względu na swoją konstrukcję, funkcję gastronomiczną oraz sposób posadowienia na fundamentach, wymagał pozwolenia na budowę. Ponieważ inwestor nie dopełnił obowiązków nałożonych w postanowieniu o wstrzymaniu robót i legalizacji, organ był uprawniony do wydania nakazu rozbiórki na podstawie art. 48 ust. 1 w zw. z ust. 4 Prawa budowlanego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej rozbiórkę parterowego obiektu budowlanego o konstrukcji drewnianej, pełniącego funkcję baru, wybudowanego w warunkach samowoli budowlanej. Obiekt, o wymiarach 7,0 m na 5,9 m (w tym zadaszony taras), został posadowiony na betonowych fundamentach punktowych, trwale związanych z gruntem. Inwestor, A Spółka jawna w upadłości likwidacyjnej, nie uzyskał wymaganego pozwolenia na budowę. Organy nadzoru budowlanego, po wstrzymaniu robót i wyznaczeniu terminu na przedstawienie dokumentów legalizacyjnych, stwierdziły niedopełnienie tych obowiązków i wydały decyzję o rozbiórce. Spółka zaskarżyła decyzję, podnosząc m.in. zarzuty dotyczące trwałego związania z gruntem i kwalifikacji obiektu jako wiaty.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Antończyk (spr.) Sędzia WSA Janina Guść Protokolant: Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Szczepkowska po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2012 r. na rozprawie sprawy ze skargi A Spółki jawnej w upadłości likwidacyjnej w K. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 kwietnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.
W decyzji z dnia 1 grudnia 2010 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 48 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 – tekst jednolity ze zm.), nakazał "A" Spółka Jawna z siedzibą w K. rozebrać wybudowany w warunkach samowoli budowlanej trwale związany z gruntem, parterowy obiekt budowlany o wymiarach 7,0 m na 5,9 m (w tym zadaszony taras o wymiarach 3,5 m na 5,9 m), pełniący funkcję baru o konstrukcji drewnianej, szkieletowej z poszyciem ścian z desek struganych z dachem dwuspadowym symetrycznym, usytuowany na działce nr [...] w D., gm. K.
W uzasadnieniu organ I instancji podał, że w dniu 2 kwietnia 2009 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wybudowania w warunkach samowoli budowlanej w/w obiektu budowlanego. Podczas przeprowadzonego dowodu z oględzin nieruchomości ustalono, że na jej terenie istnieje obiekt budowlany, niepodpiwniczony, parterowy z dachem dwuspadowym symetrycznym kryty gontem bitumicznym. Kalenica obiektu skierowana jest prostopadle do jeziora. Obiekt ma konstrukcję drewnianą, szkieletową z poszyciem ścian z desek struganych. Przedmiotowy obiekt posadowiony jest na fundamentach punktowych betonowych, trwale związanych z gruntem. Obiekt składa się z tarasu zadaszonego oraz budynku usługowego i stanowi całość konstrukcyjną i architektoniczną. Do obiektu doprowadzone są media - woda, energia i kanalizacja. Wymiary obiektu wynoszą 7,0 m na 5,9 m, w tym taras zadaszony o wymiarach 3,5 m. na 5,9 m. Odległość obiektu mierzona do lustra wody jeziora wynosi 11,3 m. Obiekt pełni funkcję baru, lecz podczas oględzin nie był użytkowany. Przedmiotowy obiekt został wybudowany w 2008 r., w miejscu magazynu na sprzęt wodny, który został rozebrany, bez pozwolenia na budowę. Od drugiej połowy sierpnia 2008 r. obiekt ten nie jest użytkowany. Pełnił on funkcję baru sezonowego. Organ wskazał, że po raz pierwszy w decyzji z dnia 9 grudnia 2009 r. nakazał inwestorowi rozebrać powyższy obiekt budowlany pełniący funkcję baru. Jednak w wyniku złożonego odwołania Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 4 czerwca 2010 r. uchylił decyzję z 9 grudnia 2009 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Następnie organ wyjaśnił, że roboty budowlane, przez które rozumie się budowę, czyli wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego, można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji pozwolenia na budowę (art. 28 ustawy - Prawo budowlane). Organem kompetentnym do wydania decyzji o pozwoleniu na budowę jest jedynie organ architektoniczno - budowlany. Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo budowlane, pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, wiat i altan oraz przydomowych oranżerii o powierzchni zabudowy do 25 m2, przy czym łączna ich liczba nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki. Obiekty te wymagają zgłoszenia właściwemu organowi. Organ I instancji podkreślił, że obiekt budowlany objęty niniejszym postępowaniem posiada powierzchnię zabudowy przekraczającą 25 m2 oraz pełni funkcję baru (budynek gastronomii), a tym samym wymagał uzyskania pozwolenia na budowę.
Z powodu braku pozwolenia na budowę, zgodnie z art. 48 ust. 2 i 3 ustawy -Prawo budowlane organ I instancji postanowieniem z dnia 30 lipca 2010 r., nakazał inwestorowi, wstrzymać prowadzenie robót budowlanych przy istniejącym obiekcie budowlanym oraz nałożył na niego obowiązek przedstawienia w terminie 90 dni, licząc od dnia otrzymania postanowienia: zaświadczenie Wójta Gminy o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego.. W przypadku uzyskania w/w zaświadczenia o zgodności obiektu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, lub posiadaniu ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, zobowiązano inwestora do przedłożenia: czterech egzemplarzy projektu architektoniczno budowlanego wraz z zaświadczeniem o wpisie na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego osoby wykonującej projekt budowlany, oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Jednocześnie w uzasadnieniu tego postanowienia organ I instancji pouczył inwestora o skutkach prawnych niewykonania nałożonego zobowiązania w terminie, uregulowanych w przepisie art. 48 ust. 1 i 4 ustawy – Prawo budowlane.
Następnie, organ podał, że w toku postępowania inwestor - "A" Spółka Jawna z siedzibą w K. ogłosiła upadłość z możliwością zawarcia układu. W związku z powyższym został ustanowiony nadzorca sądowy wstępujący z mocy prawa do postępowań sądowych i administracyjnych dotyczących masy upadłości na rzecz lub przeciwko upadłemu. Organ stwierdził, że inwestor, jak również ustanowiony nadzorca sądowy nie wykonali zobowiązania wynikającego z w/w postanowienia i do dnia wydania decyzji przez organ I instancji nie złożyli nakazanej dokumentacji, niezbędnej w procesie legalizacji samowoli budowlanej. W tej sytuacji, na mocy art. 48 ust. 1 i 4 ustawy – Prawo budowlane, organ orzekł o rozbiórce opisanego w sentencji decyzji obiektu budowlanego.
Po rozpatrzeniu złożonego przez pełnomocnika inwestora odwołania, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, w decyzji z dnia 19 kwietnia 2011 r., wydanej na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 48 ustawy – Prawo budowlane, zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powołał się na ustalenia organu I instancji w kwestii lokalizacji i opisu obiektu budowlanego, będącego przedmiotem postępowania. Wskazano, że z akt sprawy wynika, iż na terenie działki nr [...] w miejscowości D. istnieje parterowy obiekt budowlany, trwale związany z gruntem. Obiekt ten, który pełni funkcję baru gastronomicznego, został wybudowany w 2008 r. bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę . Inwestorem omawianego obiektu jest "A" Spółka Jawna z siedzibą w K.
Następnie organ odwoławczy wskazał na przepisy prawne, znajdujące zastosowanie w niniejszej sprawie. Zgodnie z przepisami art. 28 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Obiekty budowlane, które zostały zwolnione z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę są enumeratywnie wymienione w art. 29 w/w ustawy. Opisany powyżej obiekt nie jest wymieniony w katalogu obiektów zwolnionych spod obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, o których mowa w art. 29 tejże ustawy. Uznać zatem należy, że jego budowa wymagała uzyskania decyzji o pozwolenia na budowę. Ustalenie, że przedmiotowy obiekt powstał bez wymaganego pozwolenia na budowę w 2008 r. obliguje organ nadzoru budowlanego do przeprowadzenia procedury legalizacyjnej w trybie art. 48 ustawy - Prawo budowlane. W pierwszej kolejności organ wydaje postanowienie, w którym wstrzymuje prowadzenie robót budowlanych oraz nakłada obowiązek przedstawienia wymaganych dokumentów. Spełnienie tych warunków stanowi warunek zalegalizowania obiektu. W postanowieniu z dnia 30 lipca 2009 r. inwestor został zobowiązany do przedłożenia dokumentów, umożliwiających pozytywne zakończenie procesu legalizacji. Pouczono go jednocześnie o skutkach prawnych nie wywiązania się z nałożonych obowiązków. W omawianej sytuacji inwestor nie wywiązał się z obowiązków określonych w wydanym postanowieniu z dnia 30 lipca 2009 r., a więc nie spełnił wymogów, stanowiących jeden z warunków legalizacji. Skutkowało to wydaniem decyzji o rozbiórce analizowanego obiektu budowlanego.
Organ odwoławczy jednocześnie wyjaśnił, że legalizacja samowoli budowlanej jest uprawnieniem inwestora. Nie ma prawnej możliwości dokonania legalizacji robót budowlanych w sytuacji, gdy inwestor nie wykonuje swoich obowiązków przewidzianych w procedurze legalizacyjnej (złożenie dokumentów oraz uiszczenie opłaty legalizacyjnej). Podkreślono, że inwestor, który nie przedkłada organowi wymaganych prawem dokumentów, uniemożliwia pozytywne zakończenie dla siebie procedury legalizacyjnej. Niespełnienie tych warunków skutkuje bowiem obowiązkiem spoczywającym na organie orzeczenia o rozbiórce samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego.
Odnosząc się do argumentów odwołania wskazujących na błędne ustalenia faktyczne w zakresie kwalifikacji obiektu jako trwale związanego z gruntem organ wyjaśnił, że są one nietrafne. Zarzut, że obiekt jest jedynie "posadowiony", a nie przytwierdzony w sposób trwały do gruntu nie ma w niniejszej sprawie znaczenia. Omawiany obiekt, pełniący funkcję baru, nie stanowi bowiem wiaty o powierzchni zabudowy do 25 m2 w rozumieniu art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane, jak też
tymczasowego obiektu budowlanego przewidzianego do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym zgłoszeniu (ale nie później niż przed upływem 120 dni od dnia rozpoczęcia budowy) w rozumieniu 29 ust. 1 pkt 12 w/w ustawy. Zdaniem organu odwoławczego, oczywiste jest w tej sytuacji, że budowa przedmiotowego obiektu, pełniącego funkcję baru gastronomicznego, wymagała
uzyskania pozwolenia na budowę. Odnosząc się zaś do argumentu odwołania, że zadaszony taras może być w prosty sposób oddzielony od baru, wskazano, że potwierdza to jedynie ustalenie organu, iż taras jest trwale połączony
z barem i stanowi jego część składową. Zatem w odniesieniu do samowolnie wzniesionego obiektu zasadne było prowadzenie postępowania w trybie art. 48 ustawy – Prawo budowlane. Ponadto, organ odwoławczy wskazał, że w odwołaniu zarzucono naruszenie art. 7 i 77 k.p.a., jednakże nie sprecyzowano, na czym polega owo naruszenie powyższych przepisów przez organ. Uniemożliwia to organowi merytoryczne ustosunkowanie się do tak sformułowanego zarzutu.
W skardze na powyższą decyzję syndyk "A" Spółki jawnej w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w K. (status syndyka wynika z postanowienia Sądu Rejonowego dla K. Ś. w K., sygn. akt [...] z 28 kwietnia 2011 r.) zarzucił naruszenie:
- art. 3 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane poprzez błędne przyjęcie, że posadowiony przez inwestora obiekt stanowi obiekt budowlany, pomimo że został posadowiony na istniejących już wcześniej fundamentach innego obiektu budowlanego, a w konsekwencji – skoro pierwotny obiekt mógł być "zdemontowany" to tym samym obiekt posadowiony przez skarżącego na już istniejących fundamentach nie został trwale związany z gruntem w szczególności z uwagi na możliwość jego łatwego "demontażu – rozbiórki",
- art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy poprzez błędne uznanie, że obiekt posadowiony przez stronę nie stanowi obiektu wskazanego w dyspozycji w/w ustawy, a w konsekwencji wymagane jest uzyskanie pozwolenia na budowę,
- art. 48 ust. 1 w zw. z ust. 4 ustawy poprzez błędne przyjęcie, że obiekt wzniesiony przez stronę stanowi obiekt budowlany zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy, a w konsekwencji błędne przyjęcie, że dla posadowienia obiektu wzniesionego przez stronę konieczne jest pozwolenia na budowę, a wobec jego braku konieczna jest rozbiórka,
- art. 77 § 1 w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez nie dokonanie wyczerpującego rozpatrzenia zebranego w sprawie materiału dowodowego i brak podjęcia kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego ustalającego okoliczność braku trwałego związania z gruntem posadowionego obiektu (skoro istnieje możliwość jego łatwego demontażu, tj. odłączenia od fundamentów), a w konsekwencji błędne przyjęcie, że obiekt podlega rozbiórce,
- art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w konsekwencji błędne przyjęcie odnoszące się do konieczności rozbiórki posadowionego przez stronę obiektu wobec przyjęcia, wbrew stanowi faktycznemu, pomimo faktu, że jest niepołączony trwale z gruntem i nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę.
Wobec powyższego, wskutek naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, powołując się na art. 145 § 1 ustawy – Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi, skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi wskazano, że analizowany obiekt budowlany został wybudowany w miejsce już posadowionego magazynu na sprzęt wodny, co oznacza że posiadał już wyraźnie ukształtowane fundamenty punktowe). Powyższe wskazuje, że niniejszy obiekt został jedynie "posadowiony" na fundamentach, a nie do nich przytwierdzony na stałe, a to prowadzi do wniosku, że nie stanowi obiektu budowlanego w rozumieniu ustawy – Prawo budowlane. W skardze wskazano również na błędne ustalenia organów w kwestii opisu wielkości obiektu. Podano, że obiekt składa się z dwóch części, z których dla każdej nie jest wymagane pozwolenie na budowę. W ocenie skarżącego, wybudowanie wiaty obok miejsca określonego przez organ jako bar wypełnia dyspozycję art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane i w konsekwencji – nie stwarza obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. W ocenie skarżącego, sposób posadowienia omawianego obiektu w gruncie przemawia za jego tymczasowym charakterem, gdyż w każdym czasie może on być przeniesiony na inne miejsce w dwóch niezależnych od siebie częściach – jako bar i zadaszona wiata.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu skarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w art. 1 § 1 cytowanej ustawy sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej /§ 2/.
Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – tekst jednolity, zwanej dalej P.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że w granicach danej sprawy sąd dokonuje oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami prawa, bez względu na zarzuty podniesione w skardze.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie sądowoadministracyjnej jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 kwietnia 2011 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, którą nakazano inwestorowi wykonanie rozbiórki wybudowanego w warunkach samowoli budowlanej na terenie działki nr [...] w D., gm. K. trwale związanego z gruntem parterowego obiektu budowlanego wraz z zadaszonym tarasem, pełniącego funkcję baru, o konstrukcji drewnianej szkieletowej z poszyciem z desek struganych z dachem dwuspadowym symetrycznym.
Jak wynika z prawidłowo ustalonego przez organy nadzoru budowlanego stanu faktycznego sprawy inwestorem w zakresie budowy w/w obiektu budowlanego jest "A" spółka jawna. Obiekt ten został wybudowany w 2008 r. w miejscu uprzednio istniejącego magazynu na sprzęt wodny. Inwestor nie uzyskał pozwolenia na budowę przedmiotowego obiektu (oświadczenie z 29 czerwca 2009 r. – k. 23 akt administracyjnych organu I instancji). Z akt sprawy (z protokołu oględzin oraz załączonych do niego zdjęć) wynika, że obiekt ma konstrukcję drewnianą, posadowiony jest na betonowych, punktowych fundamentach trwale związanych z gruntem. Jego wymiary wynoszą 7,0 m na 5,9 m, w tym zadaszony taras ma wymiary 3,5 m na 5,9 m. W ocenie sądu, słuszne jest stanowisko organów administracji, iż obiekt ten powstał w warunkach samowoli budowlanej. Kontrolując w świetle powyższych kryteriów zaskarżoną decyzję organu II instancji Sąd stwierdza, iż nie narusza ona prawa, w szczególności zaś przepisów postępowania w sposób, który miałby istotny wpływ na wynik sprawy, a także przepisów prawa materialnego, w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu, ustalenia organu odwoławczego zostały dokonane zgodnie z wymogami określonymi w art. 7 i art. 77 k.p.a., ocena zebranych dowodów nie narusza normy wynikającej z art. 80 k.p.a., a uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada warunkom określonym w art. 107 § 3 k.p.a.
Samowolą budowlaną, w rozumieniu obowiązujących w dacie rozstrzygnięcia przepisów ustawy - Prawo budowlane, jest zarówno wybudowanie lub budowa obiektu lub jego części bez wymaganego pozwolenia na budowę jak i bez wymaganego zgłoszenia lub pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Skutki prawne samowoli w obu przypadkach są takie same, pewne różnice występują tylko w trybie postępowania.
Podmiot dopuszczający się samowoli budowlanej musi liczyć się z tym, że powołane organ administracji nie będą respektować bezprawnie dokonanych faktów. Naruszającego prawo obciąża ryzyko skutków w postaci przywrócenia stanu poprzedniego, czyli stanu poprzedzającego naruszenie prawa. W wyroku z dnia 26 marca 2002 r. SK 2/01 OTK – A 2002/2/15 Trybunał Konstytucyjny wskazał, iż nakaz rozbiórki jest środkiem nadzoru rozumianym jako instytucja materialnego prawa administracyjnego, gwarantująca poszanowanie porządku prawnego i przywrócenie stanu zgodnego z prawem. Nakaz rozbiórki jest sankcją prawną najdalej idącą w ramach przepisów Prawa budowlanego, rodzącą nieodwracalne bądź trudne do odwrócenia skutki. Z tego względu nie można nadużywać tego przepisu bądź stosować go w sytuacjach, w których istnieje możliwość doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem.
Wprowadzoną w aktualnym stanie prawnym zasadą jest poprzedzenie obowiązku rozbiórki w przypadku wybudowania (budowy) obiektu budowlanego bez wymaganego zgłoszenia lub pomimo sprzeciwu właściwego organu architektoniczno-budowlanego oceną możliwości jej legalizacji, po ustaleniu, że budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz nie narusza innych przepisów, w tym techniczno-budowlanych. Nakaz rozbiórki może być bowiem orzeczony dopiero wówczas, gdy okaże się, że nie ma prawnych możliwości legalizacji. Oczywiście, legalizacja nie jest obowiązkiem, a uprawnieniem inwestora. Takie postępowanie legalizacyjne zostało zainicjowane przez organ I instancji w niniejszym stanie faktycznym.
W kontekście powyższych rozważań prawidłowo także organ wskazał jako materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia nakazu rozbiórki w niniejszej sprawie przepis art. 48 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane. Wydanie nakazu rozbiórki stosownie do dalszych postanowień tego przepisu, o czym zresztą mowa była powyżej, musi być poprzedzone postępowaniem legalizacyjnym, którego skutkiem może być prawna aprobata dla samowoli budowlanej, pod warunkiem spełnienia określonych ustawowych wymogów. Nakaz rozbiórki orzeczony decyzją organu I instancji poprzedzony został opisanym wyżej postanowieniem tego organu z dnia 30 lipca 2009 r., wydanym na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy - Prawo budowlane, w brzmieniu uwzględniającym wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2007 r. sygn. akt P 37/06 (Dz. U. Nr 247, poz. 1844).
Jak stanowi o tym przepis art. 48 ust. 1 w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania obu decyzji, właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.
2. Jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1:
1) jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności:
a) ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo
b)ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,
2) nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem
- właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych.
3. W postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie:
1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego;
2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2.
4. W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1.
5. Przedłożenie w wyznaczonym terminie dokumentów, o których mowa w ust. 3, traktuje się jak wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych, jeżeli budowa nie została zakończona.
W świetle przytoczonych wyżej przepisów prawa zasadą jest poprzedzenie obowiązku rozbiórki w przypadku wybudowania (budowy) obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, oceną możliwości jej legalizacji, po ustaleniu, że budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz nie narusza innych przepisów, w tym techniczno-budowlanych. Nakaz rozbiórki obiektu może być orzeczony dopiero wówczas, gdy okaże się, że nie ma prawnych możliwości jego legalizacji, z tym że legalizacja samowoli budowlanej nie jest obowiązkiem, a uprawnieniem inwestora (por. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1879/07, Baza orzeczeń LEX nr 478287).
Ponieważ strona nie wypełniła obowiązków nałożonych opisanym wyżej postanowieniem PINB z dnia 30 lipca 2009 r., przedstawione okoliczności sprawy nakładały na organ nadzoru budowlanego obowiązek wydania wobec inwestora nakazu rozbiórki przedmiotowego obiektu. W rezultacie powyższych rozważań Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Prawidłowe były bowiem ustalenia organu odwoławczego co do charakteru obiektu podlegającego rozbiórce jak i to, że zasadnicze warunki legalizacji określone w postanowieniu z dnia 30 lipca 2009 r. nie zostały spełnione, co uzasadniało w świetle przepisu art. 48 ust. 1 w związku z ust. 4 ustawy - Prawo budowlane, nakaz rozbiórki. Zauważyć trzeba przy tym, że o skutkach niedopełnienia wyznaczonych obowiązków inwestor został pouczony w opisanym wyżej postanowieniu organu I instancji.
Odnosząc się do argumentów skargi w kwestii kwalifikacji obiektu jako obiektu budowlanego w rozumieniu art. 3 ustawy – Prawo budowlane oraz jego charakteru "trwałego związania z gruntem" wskazać należy, że są one niezasadne. Odnosząc się do kwestii trwałego połączenia obiektu z gruntem wskazać należy, że można by tą cechę obiektu budowlanego wykluczyć tylko wówczas, gdyby odłączenie go od gruntu nie powodowało jego zasadniczej zmiany w sensie technicznym np.: uniemożliwiającej ponowne posadowienie danego obiektu bez przygotowania fundamentów. Ponadto, wyznacznikami tego, czy obiekt wolno stojący jest trwale związany z gruntem są: wielkość obiektu, jego masa i względy bezpieczeństwa. Dla przyjęcia zatem, że dany obiekt budowlany jest trwale związany z gruntem istotne jest to, czy posadowiony jest na tyle trwale, że opiera się czynnikom mogącym zniszczyć ustawioną na nim konstrukcję, a w istocie decydują o tym parametry techniczne takiego obiektu. Dla przykładu, w orzecznictwie sądowym nie ulega wątpliwości, że budowla, jak kontener, nie jest trwale związana z gruntem. Kontener może być w każdym momencie przeniesiony gdzie indziej, nawet bez przygotowania fundamentów w nowym miejscu, w które ma być przeniesiony. Tymczasem, obiekt budowlany będący przedmiotem niniejszego postępowania, niewątpliwie nie może zostać w każdym czasie w całości przeniesiony bez przygotowania dla niego nowych fundamentów w innym miejscu. Ponadto, posadowiony on jest na betonowych fundamentach punktowych. W ocenie Sądu, ten sposób przytwierdzenia obiektu do podłoża przesądza o jego trwałym związaniu z gruntem.
Tym bardziej niezasadne jest stanowisko skarżącego, że obiekt ten składa się z dwóch oddzielnych części, z których jedna tworzy bar, a druga – zadaszoną wiatę. Analiza zdjęć znajdujących się w aktach organu administracji pierwszej instancji jednoznacznie wskazuje, że postępowanie dotyczy jednego obiektu budowlanego – drewnianego domku z tarasem, przy czym taras ten stanowi integralną część tegoż obiektu budowlanego. Oczywiście, istniejące obecnie możliwości techniczne pozwalają na przeniesienie w całości wież, potężnych obiektów sakralnych, a więc tym bardziej – obiektu o wymiarach 7 m x 5,9 m, co jednak nie wpływa na kwalifikację obiektów budowlanych z punktu widzenia przepisów prawa budowlanego i ocenę ich związania z gruntem. Wbrew stanowisku skarżącego, przedmiotowy obiekt budowlany nie może zostać zakwalifikowany jako wolno stojący parterowy budynek gospodarczy, wiata, czy altana o powierzchni zabudowy do 25 m2, w rozumieniu art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane. Podkreślić bowiem należy, że stoi temu na przeszkodzie nie tylko powierzchnia zabudowy niniejszego obiektu budowlanego, która przekracza 25 m2, ale przede wszystkim funkcja, jaką obiekt ten pełni. W toku postępowania administracyjnego, a także w treści skargi strona nie kwestionowała funkcji, jaką pełni niniejszy obiekt budowlany, a mianowicie – gastronomicznej (sezonowy bar). W każdym wypadku obiekt budowlany przeznaczony do pełnienia takiej funkcji, niezależnie od tego, czy przybierze postać altany, parterowego budynku, czy wiaty - wymagać będzie uzyskania pozwolenia na budowę. Z istoty swej bowiem przepis art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane zwalnia spod reżimu reglamentacji pozwoleniem na budowę obiekty przydomowe, powstające dla potrzeb gospodarstwa domowego. Żadna altana, wiata, czy też budynek gospodarczy nie powstaje jako miejsce świadczenia usług konsumpcyjnych dla nieograniczonego kręgu osób. Wszelkie argumenty skargi kwestionujące zatem ustalenia organu w kwestii powierzchni zabudowy, czy wskazujące na istnienie dwóch obiektów budowlanych (baru i wiaty) nie mogą zatem skutkować odmienną oceną, niż ta, która legła u podstaw zaskarżonej decyzji, a mianowicie – że niniejszy obiekt budowlany wymagał uzyskania pozwolenia na budowę, którym inwestor się nie legitymował.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na mocy art. 151 p.p.s.a. skargę niniejszą, jako niezasadną, oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło