II SA/Gd 896/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Orłowska Sędziowie: WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz (spr.) WSA Alina Dominiak Protokolant Wioleta Gładczuk po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi D. Ż. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 22 lutego 2001 r. Nr [...] w przedmiocie zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej opróżnienia lokalu mieszkalnego uchyla zaskarżone postanowienie i zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] na rzecz skarżącej kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] postanowieniem z dnia 22 lutego 2001r. uchyliło postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia 17 stycznia 2001r. nr [...] w sprawie oddalenia zarzutów K. B. w sprawie prowadzenia przeciwko niemu postępowania egzekucyjnego i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia organowi egzekucyjnemu. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, że Prezydent Miasta [...] zaskarżonym postanowieniem oddalił wniesione przez skarżącego zarzuty co do przeprowadzenia egzekucji zmierzającej do opróżnienia lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w B. Postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte na wniosek siostry skarżącego D. Ż. i na podstawie przedłożonego wyroku eksmisyjnego Sądu Rejonowego w B. z dnia 8 grudnia 1993 r. sygn. akt [...], który orzekł eksmisję skarżącego z tego lokalu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem [...] orzekło przywrócić skarżącemu termin do wniesienia zarzutów w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym w sprawie opróżnienia przedmiotowego lokalu mieszkalnego. Podstawę tego rozstrzygnięcia stanowiło naruszenie treści art. 8 kpa oraz nieuprawnione doręczenie zastępcze upomnienia wierzyciela jak i postanowienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego do rąk domownika, będącego jednocześnie zainteresowanym w sprawie. Skutkiem tego organ egzekucyjny rozpatrzył zaskarżonym postanowieniem zarzuty skarżącego i je oddalił. Zarzuty wniesione przez skarżącego z dnia 27 września 2000 r. dotyczyły nie doręczenia wbrew obowiązkowi przewidzianemu w art. 15 § 1 cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji upomnienia wierzyciela, oraz niedopuszczalności zastosowanego środka. Organ egzekucyjny w zaskarżonym postanowieniu wskazał na skuteczność doręczenia zastępczego upomnienia wierzyciela oraz wskazał, że podniesione zarzuty niedopuszczalności zastosowania środka egzekucyjnego są bezpodstawne bowiem obowiązek przeprowadzenia egzekucji wynika z prawomocnego wyroku sądowego. Zarzuty zostały rozpatrzone po uzyskaniu wypowiedzi wierzyciela. Od tego postanowienia zażalenie złożył Pan K. B. i wniósł o jego uchylenie i uwzględnienie wniesionych zarzutów, a także podniósł, że nie dostarczono mu lokalu socjalnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] rozpatrując zażalenie uznało, że zasługuje ono na uwzględnienie. Podstawą wniesienia zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym może być m.in. stosownie do treści art. 33 pkt 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia wymaganego w treści art. 15 cyt. ustawy. Tym samym egzekucja w tej sprawie jest niedopuszczalna ze względów formalnych a nie merytorycznych (porównaj komentarz do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji pod red. R. Hausera, Zb. Leoński Wyd. Prawnicze W-wa str. 63 teza 6). Kolegium Samorządowe rozpatrując zażalenie wskazało bowiem, że nie zostało doręczone skarżącemu ani w sposób zwykły oraz w sposób zastępczy upomnienie wierzyciela, a także postanowienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego. Doręczenie zastępcze, które zastosował organ egzekucyjny byłoby skuteczne, gdyby stosownie do treści art. 43 kpa podczas nieobecności adresata w mieszkaniu osoby, którym doręcza się pismo podjęły się jego oddania adresatowi. Tym samym w świetle pisma z dnia 4 stycznia 2001 r. Pani D. Ż., która podjęła się doręczyć upomnienie zobowiązanemu, jednoznacznie wynika, że tego nie uczyniła, cyt. "nie byłam w stanie przekazać mu dokumentu w terminie. Postanowienie otrzymał jak tylko pojawił się tzn. 25.09.2000 r.". Jednocześnie nie są znane motywy niedoręczenia przez Panią D. Ż. tych rozstrzygnięć skarżącemu. W tym stanie rzeczy Kolegium Samorządowe stoi na stanowisku, że nie jest możliwe powołanie się na skuteczne doręczenie pism w sytuacji, gdy doręczane są one przeciwnikowi adresata tego pisma (osoba zainteresowana w przeprowadzeniu egzekucji). Podjęcie przedmiotowego postanowienia li tylko z formalnego punktu widzenia oznacza, że postępowanie to należy przeprowadzić od początku przy uwzględnieniu wymogów przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a przede wszystkim przy zachowaniu wymogów formalnych takich jak skuteczne doręczenie skarżącemu postanowienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego oraz upomnienia wierzyciela. Natomiast sprawa przydzielenia skarżącemu lokalu socjalnego pozostaje poza oceną tutejszego Kolegium. Stanowisko wyrażone w tej sprawie w postanowieniu [...] z dnia 27 listopada 2000 r. wiąże się z obowiązkiem udzielania stronom postępowania informacji dla ochrony jej interesu prawnego (obowiązek taki spoczywa także na każdym organie administracji prowadzącym jakiekolwiek postępowanie administracyjne). Skargę na powyższe postanowienie do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła D. Ż. Skarżąca podniosła, że zarzuty K. B. dotyczące niedoręczenia mu w terminie upomnienia wierzyciela z 3 sierpnia 2000 r. oraz postanowienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego są bezpodstawne, ponieważ nie przebywał on na stałe w lokalu, z którego nastąpiła eksmisja, a nie podał miejsca swojego pobytu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie choć z innych względów niż w niej przedstawione. Stosownie bowiem do art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z treścią art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Wobec tego odpowiednie zastosowanie ma również przepis art. 138 k.p.a., który znajduje także odpowiednie zastosowanie do zażaleń (art. 144 k.p.a.). Przepis art. 138 k.p.a. ukształtował postępowanie przed organem odwoławczym jako postępowanie merytoryczne. Oznacza to, że istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji. Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję (postanowienie) i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji tylko wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. W niniejszej sprawie jej rozstrzygnięcie nie wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w jakiejkolwiek części. Organ I instancji rozpatrzył sprawę merytorycznie po uzyskaniu stanowiska wierzyciela. Wobec tego organ II instancji nie miał podstaw do wydania orzeczenia kasacyjnego, lecz winien był rozstrzygnąć sprawę zgodnie z art. 138 § 1 k.p.a. Istotę sprawy stanowi bowiem ocena zasadności zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego, której rozpatrzenie skutkować winno wydaniem jednego z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skoro organ II instancji uważa, że postępowanie egzekucyjne należy przeprowadzić od początku to dodatkowo świadczy o tym, iż rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a. było niedopuszczalne. Uchylenie postanowienia organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia nie prowadzi bowiem wprost do ponownego przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego lecz do ponownego rozpatrzenia zarzutów zgłoszonych w dotychczasowym postępowaniu egzekucyjnym. Rozpatrując ponownie sprawę, organ II instancji oceni zasadność wszystkich zarzutów zgłoszonych przez K. B. i wyda postanowienie w oparciu o art. 138 § 1 k.p.a. Na marginesie należy wskazać, że przepis art. 43 k.p.a., regulujący doręczenie zastępcze, mówi o nieobecności adresata w czasie samego doręczenia pisma. Wobec tego doręczenie będzie nieprawidłowe, jeżeli wiadomo, że adresat nie przebywa w lokalu mieszkalnym i nie miało miejsca uchylenie się od obowiązku wynikającego z art. 41 k.p.a. Zatem nieprawidłowym jest doręczenie pisma w trybie art. 43 k.p.a. w sytuacji kiedy osobie podejmującej się oddania pisma adresatowi wiadomym jest, że adresat nie przebywa w lokalu mieszkalnym. Mając powyższe na względzie Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit c) i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.