II SA/Gd 900/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Antończyk Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Pazdykiewicz po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2012 r. na rozprawie sprawy ze skargi B. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 stycznia 2010 r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do złożenia odwołania w sprawie wznowienia postępowania dotyczącego zasiłku okresowego uchyla zaskarżone postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 27 maja 2010 r. sygn. akt II SA/Gd 246/10 oddalił skargę B. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie uchybienia terminu do złożenia odwołania w sprawie odmowy wznowienia postępowania. W uzasadnieniu Sąd podał, że decyzją z dnia 29 września 2009 r., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta - Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną z 12 września 2008 r., odmawiającą przyznania B. P. zasiłku okresowego. Od decyzji tej B. P. wniósł odwołanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 27 stycznia 2010 r. na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Decyzja została doręczona stronie w dniu 10 października 2009 r. W związku z treścią art. 129 § 1 i 2 kpa. termin czternastodniowy do wniesienia odwołania upłynął 24 października 2009 r. Odwołanie datowane na dzień 23 października 2009 r. zostało złożone osobiście przez stronę w biurze podawczym MOPS w dniu 26 października 2009 r., a więc z uchybieniem terminu. W takim przypadku organ odwoławczy zgodnie z art. 134 k.p.a. stwierdza w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Skargę na powyższe postanowienie wniósł B. P. zarzucając naruszenie art. 57 § 4 k.p.a., zgodnie z którym, jeżeli koniec terminu przypada na dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się najbliższy następny dzień powszedni. W tej sprawie ostatni dzień terminu przypadał na sobotę, a więc dzień ustawowo wolny od pracy, zatem w przekonaniu odwołującego się odwołanie wniesione zostało w terminie, w poniedziałek 26 października 2009 r.. Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku powołał się na przepis art. 57 § 4 k.p.a. i stwierdził, iż sobota nie stanowi dnia wolnego od pracy w rozumieniu art. 57 § 4 k.p.a. Zastosowanie tego przepisu prowadzić musi do wskazania w obowiązującym systemie prawnym przepisu ustawy (aktu zrównanego z ustawaj, który uznaje konkretny dzień jako dzień "wolny od pracy". Pojęcie dnia wolnego wyjaśnia ustawa z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy (Dz. U. Nr 4, poz. 28 z późn. zm.), poprzez wskazanie jakie dni uznaje się za wolne od pracy. W ustawie tej, ani innym akcie prawnym rangi ustawy sobota nie jest wymieniona jako dzień wolny od pracy. W uchwale z dnia 25 kwietnia 2003 r. składu siedmiu sędziów, III CZP 8/03, podjętej przez Izbę Cywilną Sądu Najwyższego wskazano, że sobota nie jest dniem ustawowo uznanym za dzień wolny od pracy w rozumieniu art. 115 k.c. w związku z art. 165 § 1 k.p.c. (OSNC 2004, nr 1, poz. 1). Sąd I instancji podzielił stanowisko zawarte we tej uchwale. Podobne stanowisko zajęły również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 października 2007 r., sygn. akt I OSK 60/07 (Lex nr 360279), WSA w Krakowie w wyroku z dnia 17 lutego 2009 r. sygn. akt tli SA/Kr 940/08 (Lex 519803), WSA w Warszawie w wyroku z dnia 12 sierpnia 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 135/09 (Lex nr 552526), WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 29 kwietnia 2008 r. sygn. akt IV S/GI 943/07 (Lex nr 497596). Sąd podzielił stanowisko, iż istnieją uzasadnione argumenty do dokonania zmiany ustawy w tym zakresie i dostosowania przepisów k.p.a. do regulacji przewidzianych w art. 83 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) oraz art. 12 § 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.), gdzie wprost wskazuje się, iż jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się dzień następny. Konieczność wprowadzenia takiego odrębnego uregulowania dotyczącego sobót w cytowanych przepisach świadczy dodatkowo o tym, iż dzień ten nie jest przez ustawodawcę uznawany za dzień ustawowo wolny od pracy, a wskazane regulacje nie mogą służyć rozszerzającej wykładni innych, nieodsyłających do nich przepisów. W ocenie Sądu wobec braku analogicznego uregulowania w k.p.a., brak było podstaw do skutecznego zarzucenia organowi administracji, iż stosując art. 57 § 4 k.p.a. dopuścił się naruszenia prawa procesowego. Wykładnia tego unormowania nie powinna bowiem pozostawać w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu. Wydane postanowienie w ocenie Sądu nie narusza zatem prawa. Przyznając istnienie w orzecznictwie sądów administracyjnych również odmiennego stanowiska odnośnie interpretacji treści art. 57 § 4 k.p.a. dopuszczającego uznanie, iż sobota stanowi dzień wolny od pracy w oparciu o funkcjonalną wykładnię tego przepisu. (vide: wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 marca 2006 r. sygn. SA/Wa 831/05, Lex nr 197589). Sąd I instancji upatrywał w tym jedynie okoliczność uzasadniającą przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Zatem skarżący mógł złożyć wniosek o przywrócenie uchybionego terminu na podstawie art. 58 § 1 k.p.a., w przewidzianym w art. 58 § 2 k.p.a. terminie 7 dni od daty doręczenia mu wyroku, co mogło umożliwić mu skuteczna ochronę jego praw jako strony postępowania. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł B. P., reprezentowany przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu. Zaskarżając wyrok w całości zarzucił naruszenie przepisu art. 57 § 4 k.p.a. przez błędną wykładnię i przyjęcie, że skarżący uchybił terminowi do złożenia odwołania. Podstawą skargą kasacyjnej było stwierdzenie, że w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane są różne stanowiska odnośnie interpretacji art. 57 § 4 k.p.a. I tak stosując wykładnię funkcjonalną art. 57 § 4 k.p.a. w orzecznictwie sądowoadministracyjnym uznano soboty za dzień równoważny z dniem ustawowo wolnym od pracy (uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 25 czerwca 2001 r. sygn. akt FPS 7/00 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 3 marca 2009 r. sygn. akt VII SA/Wa 2011/08). Wyrokiem z dnia 4 listopada 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie sygn. akt I OSK 1329/11 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wyroku NSA podało, że zasadnie skarga kasacyjna w uzasadnieniu wskazuje na istniejące rozbieżności w orzecznictwie co do uznawania soboty za dzień ustawowo wolny od pracy. Rozbieżności te widział również Sąd pierwszej instancji, czemu dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Sąd ten przyjął, opierając się na pojęciu, wynikającym z ustawy z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy, która zawiera zamknięty katalog dni wolnych od pracy, a nie wymienia w nim sobót, iż sobota nie jest dniem wolnym od pracy, o którym stanowi przepis art. 57 § 4 k.p.a. W związku z istniejącymi w orzecznictwie rozbieżnościami Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2011 r. sygn. akt I OPS 1/11 wyjaśnił, iż sobota jest dniem równorzędnym z dniem ustawowo wolnym od pracy w rozumieniu art. 57 § 4 k.p.a. (ONSAiWSA 2011, nr 5, poz. 95). W uzasadnieniu tej uchwały NSA opowiedział się za tym kierunkiem orzecznictwa, który przyjęto w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z dnia 25 czerwca 2001 r. sygn. akt FPS 7/00, stwierdzającej, że jeżeli dzień wolny od pracy w pięciodniowym tygodniu pracy przypada na sobotę to dzień ten należy uznać za równorzędny z dniem ustawowo wolnym od pracy w rozumieniu art. 57 § 4 k.p.a. (ONSA 2001, nr 4, poz. 149). Naczelny Sąd Administracyjny zaaprobował również zamieszczone w uchwale z dnia 25 czerwca 2001 r. stanowisko, iż "obecnie są dwie kategorie dni wolnych od pracy te, które wynikają z ustawy z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy oraz te, które wynikają z ustawowej zasady pięciodniowego tygodnia pracy. Należy podkreślić, że pięciodniowy tydzień pracy ma charakter ustawowy i powszechny a w praktyce dniem wolnym od pracy ustalonym w zakładach pracy, jest z reguły sobota". W omawianej uchwale NSA z dnia 15 czerwca 2011 r. zwrócono uwagę na fakty, iż w soboty są nieczynne zarówno urzędy organów administracji publicznej jak i przeważająca większość urzędów pocztowych. Ogranicza to możliwość dochowania przez wszystkich uczestników postępowania terminu kończącego się właśnie w tym dniu. Ponadto Sąd zwrócił uwagę, iż traktowanie soboty jako dnia powszedniego, a w konsekwencji przyjmowanie, że nie ma do niej zastosowania art. 57 § 4 k.p.a. naruszałoby konstytucyjną zasadę równości wyrażoną w art. 32 Konstytucji RP. W sytuacji gdy w dużych aglomeracjach funkcjonują wybrane urzędy pocztowe całodobowo lub w skróconym czasie, zaś w innych miejscowościach działają one w ramach pięciodniowego tygodnia pracy - miejsce zamieszkania strony postępowania administracyjnego decydowałoby w praktyce o zakresie uprawnień przy obliczaniu terminów. Dla mieszkańców mniejszych miejscowości termin do dokonania czynności upływałby w piątek, bądź też jego dochowanie wiązałoby się z koniecznością dojazdu do innej miejscowości, w której funkcjonuje urząd pocztowy w sobotę. Jako kolejny argument uwzględniono rozwiązanie przyjęte w art. 12 § 5 Ordynacji podatkowej i w art. 83 § 2 p.p.s.a., uznających sobotę za dzień, który powinien być traktowany na równi z dniami ustawowo wolnymi od pracy. W takiej sytuacji odmienne traktowanie soboty, jako dnia powszedniego w rozumieniu art. 57 § 4 k.p.a. byłoby sprzeczne z wywodzoną z art. 2 Konstytucji zasadą zaufania do państwa i stanowionego przezeń prawa. Podzielając wykładnię dokonaną w omawianej uchwale NSA z dnia 15 czerwca 2011 r. sygn. akt I OPS 1/11 Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 listopada 2011 r. stwierdził, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem przepisów postępowania, polegającym na błędnej wykładni przepisu art. 57 § 4 Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Jak wskazuje art. 190 P.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, związany jest oceną prawną dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Podkreślić należy, że rozpatrując ponownie sprawę wojewódzki sąd administracyjny, a w ślad za nim również organ, którego działalność jest przedmiotem zaskarżenia, związani są nie tylko wykładnią prawa dokonaną przez sąd kasacyjny, ale również wyrażonymi w orzeczeniu tego sądu ocenami prawnymi i wskazaniami co do dalszego postępowania (tak też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 12 czerwca 2008 roku, sygn. I SA/Sz 161/08, Baza Orzeczeń LEX nr 393265). Wyrok kasacyjny Naczelnego Sądu Administracyjnego wydany w niniejszej sprawie w dniu 4 listopada 2011 r. zawiera jednoznaczne stanowisko wyrażone za uchwałą NSA z dnia 15 czerwca 2011 r. sygn. akt I OPS 1/11, że sobota jest dniem równorzędnym z dniem ustawowo wolnym od pracy w rozumieniu art. 57 § 4 k.p.a. W konsekwencji NSA przyjmuje, że skoro ostatni dzień terminu do dokonania czynności przewidzianej w k.p.a. przypada na sobotę to ostatnim dniem terminu do dokonania tej czynności jest następny dzień roboczy, w tym przypadku poniedziałek. Odnosząc to stanowisko do stanu faktycznego niniejszej sprawy, należy uchylić zaskarżone postanowienie jako wydane z naruszeniem art. 57 § 4 k.p.a. Zadaniem organu odwoławczego ponownie przeprowadzającego postępowanie będzie zatem merytoryczne rozpoznanie sprawy zainicjowanej odwołaniem wniesionym przez B. P., jako wniesionym w ustawowym terminie. Z uwagi na fakt, iż skarga zasługiwała na uwzględnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. Odnośnie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd, na podstawie art. 250 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c, § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 | września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163 poz. 1348 ze zm.), Sąd nie orzekał o zwrocie tych kosztów na rzecz pełnomocnika ze względu na brak stosownego wniosku.