II SA/Gd 906/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Sędziowie: Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.), Asesor WSA Krzysztof Retyk, Protokolant Wioleta Gładczuk, po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi D. L. na decyzję Wojewody [...] z dnia 5 lutego 2001 roku Nr [...] w przedmiocie umorzenia części pożyczki z Funduszu Pracy 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. ustala, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. 3 II SA/Gd 906/01 Uzasadnienie Zaskarżoną decyzję z dnia 5 lutego 2001 r. z powołaniem art. 18 ust. 4a i 4b, 6c ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (j.t. Dz. U. Nr 25 z 1997r.,poz. 128 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 KPA, Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 12.12.2000 r. Nr [...] orzekającą o odmowie umorzenia niespłaconej części pożyczki i odsetek, udzielonej D. L. z Funduszu Pracy na zorganizowanie trzech miejsc pracy dla bezrobotnych. Jak wynika z uzasadnień decyzji, organy ustaliły następujący stan faktyczny: na podstawie umowy pożyczki Nr 74/97 z dnia 19.11.1997 r. Kierownik Rejonowego Urzędu Pracy w [...] udzielił D. L. 33.000 zł pożyczki ze środków Funduszu Pracy na zorganizowanie trzech miejsc pracy dla bezrobotnych. D. L. prowadziła działalność gospodarczą - sklepy mięsno - wędliniarskie. Zabezpieczeniem pożyczki było poręczenie 4 osób fizycznych: K. H., J. Ł., I. H. i A. H. Pożyczkobiorczyni nie wywiązała się z warunków umowy, co spowodowało, wypowiedzenie umowy pożyczki z dniem 31.01.1999 r., następnie - rozłożenie należności na raty, przy czym pożyczkobiorczyni zlikwidowała prowadzoną działalność gospodarczą, zwolniła osoby bezrobotne i jedynie częściowo spłaciła zadłużenie. Wnioskiem z dnia 7 września 2000 r. D. L. wystąpiła o umorzenie pozostałej do spłacenia części pożyczki wskazując na swoją trudną sytuację rodzinną i materialną. W wyniku zainicjowanych przez organ I instancji czynności wyjaśniających ustalono, że zarówno pożyczkobiorczyni jak i poręczyciele osiągają stałe dochody z tytułu zatrudnienia lub prowadzonej działalności gospodarczej bądź posiadają majątek, z którego można dochodzić należności. Powiatowa Rada Zatrudnienia w [...] w opinii z dnia 27 listopada 2000 r. nie wyraziła zgody na umorzenie pozostałej części pożyczki. W takim stanie faktycznym decyzją z dnia 12.12.2000 r. Starosta [...] orzekł o odmowie umorzenia niespłaconej części pożyczki i odsetek w łącznej kwocie 33.875,91 zł. Po rozpatrzeniu ponownie sprawy na skutek odwołania D. L., organ II instancji utrzymał w mocy wymienioną decyzję Starosty [...] uznając, że jest ona zgodna z prawem, gdyż zgodnie a art. 18 ust. 4a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu starosta może odroczyć termin spłaty, rozłożyć na raty albo po zasięgnięciu opinii rejonowej rady zatrudnienia umorzyć w części lub w całości pożyczkę udzieloną ze środków Funduszu Pracy, jeżeli: 1) w wyniku postępowania egzekucyjnego lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że pożyczkobiorca nie posiada majątku, z którego można dochodzić należności; 2) w wyniku egzekucji pożyczkobiorca lub osoby pozostające na jego utrzymaniu byłyby pozbawione niezbędnych środków utrzymania; 3) pożyczkobiorca zmarł nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności; 4) wydatki egzekucyjne będą wyższe od należności; 5) przeprowadzone postępowanie wykaże, że za umorzeniem przemawiają szczególne względy gospodarcze i społeczne. W ocenie organów przeprowadzone czynności wyjaśniające wykazały, że mimo trudnej sytuacji finansowej D. L., wymienione wyżej przesłanki określone w art. 18 ust. 4a ustawy, nie występują. Decyzji organu II instancji nie doręczono poręczycielom pożyczki. W odwołaniu od decyzji organu I instancji i w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego D. L. podnosiła, że działalność gospodarczą zlikwidowała po roku z przyczyn ekonomicznych (sklep przyniósł straty), a pożyczkę spłaciła jedynie częściowo (z 33.000 zł kwotę 13.040 zł), gdyż znalazła się w bardzo trudnej sytuacji życiowej i finansowej. Ma co prawda dom, ale od 2000 roku nie udało się go sprzedać. Zgodnie z art. 18 ust. 4a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, pożyczkodawca może umorzyć część długu, odroczyć jego spłatę lub - umorzyć odsetki, o co skarżąca wnosiła, ale uzyskała odpowiedź negatywną mimo, iż aktualna sytuacja rodzinna skarżącej jest tragiczna - samotnie wychowuje dwoje dzieci. Skarżąca nie chciałaby dopuścić, by długi spłacali poręczyciele - dwaj bracia, siostra i kuzynka, gdyż są to osoby o niewielkich dochodach. Wniesiono o uwzględnienie skargi i trudnej sytuacji życiowej skarżącej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł ojej oddalenie. Udzielający odpowiedzi przyznał, że z okoliczności sprawy wynika, iż pożyczkobiorczyni wykazywała dobrą wolę spłacenia pożyczki, czemu na przeszkodzie stanęły trudności rodzinne i finansowe strony. Wskazano, że w kwestii umorzenia reszty pożyczki negatywne stanowisko zajęła Powiatowa Rada Zatrudnienia w [...], a poręczyciele odpowiadają solidarnie za zaciągnięte zobowiązanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, częściowo z przyczyn, które Sąd - nie będąc związany granicami skargi, wziął pod uwagę z urzędu (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz.1270, mającej zastosowanie w sprawie na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) W szczególności zgodnie z art. 145 § 1 pkt lb cyt. wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjny, sąd uwzględnia skargę i uchyla decyzję (...) jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania. Bezsprzecznie stronami postępowania administracyjnego mającego za przedmiot umorzenie, rozłożenie na raty czy odroczenie płatności pożyczki z Funduszu Pracy, są również poręczyciele danej pożyczki (art. 28 KPA, cyt. przez organy art. 18 ust. 4a i b ustawy z dnia 14 grudnia 1990 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu). Organ I instancji respektował prawa K. H., J. Ł., I. H. i A. H., którym doręczono decyzję tego organu z dnia 12 grudnia 2000 r. i zawiadomiono o wniesieniu odwołania (dowód: akta adm.). Natomiast organ odwoławczy pominął poręczycieli pożyczki w swoim postępowaniu, co rażąco narusza prawa tych osób gwarantowane m.in. przepisami art. 7, 8, 9 i 10 § 1 KPA w zw. z art. 28 KPA oraz - art. 18 ust. 4b ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (publ. jw.). Niezależnie od powyższego, a co słusznie podniosła D. L. w skardze do Sądu, pożyczkobiorczyni wnosiła w toku postępowania, w tym - w odwołaniu od decyzji organu I instancji - również o odroczenie spłaty pozostałej części pożyczki na okres 1 roku (dowód: odwołanie D. L. z dnia 27.12.2000 r. - w aktach administracyjnych). Do wniosku tej treści nie odniesiono się w toku postępowania, w tym - w zaskarżonej decyzji organu II instancji. W zaskarżonej decyzji brak również odniesienia do "kryteriów przyznawania i umarzania pożyczek z Funduszu Pracy obowiązujących na terenie działania Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Bydgoszczy od dnia 15 grudnia 1995 r.", które z mocy § 19 umowy pożyczki miały zastosowanie w sprawie (dowód: umowa pożyczki Nr 74/97 z dnia 19 listopada 1997 r. - w aktach adm.). Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku orzekł jak w sentencji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 b i c powołanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Orzeczenie w pkt 2 sentencji znajduje oparcie w art. 152 tej ustawy. W trakcie ponownego rozpatrywania sprawy D. L. organ II instancji uwzględni zamieszczone wyżej poglądy prawne, zapewni udział w postępowaniu wszystkim jego stronom oraz rozpatrzy wszystkie wnioski strony z zachowaniem zasad dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.