II SA/Gd 910/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Jaroszewska po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej w G. na decyzję Wojewody z dnia 22 października 2008r. nr [...] w przedmiocie lokalizacji drogi postanawia odmówić Wspólnocie Mieszkaniowej w G. przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. [...] w G., reprezentowana przez S. D. i L. M., wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że Wspólnota Mieszkaniowa obejmuje 9 mieszkań, w większości zamieszkałych przez osoby starsze. Skromne kwoty emerytur uniemożliwiają wyłożenie dodatkowej sumy na postępowanie sądowe. Na rachunku bankowym Wspólnoty wykazana została kwota 33.040,52 zł, w tym 27.356,37 zł stanowi fundusz remontowy. W tej sytuacji zdaniem Wspólnoty brak jest środków na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, co uzasadnia wniosek o zwolnienie od kosztów. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 9 lutego 2009r. odmówił przyznania Wspólnocie Mieszkaniowej prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Wspólnota Mieszkaniowa w ustawowym terminie wniosła sprzeciw od wydanego postanowienia nie zgadzając się na pokrycie kosztów procesu sądowego, spowodowanego jak twierdzi "naruszeniem procedur" przez organy rządowe i samorządowe, z prywatnych środków członków wspólnoty (w większości starszych osób). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl przepisu art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), w związku z wniesieniem sprzeciwu, postanowienie Referendarza sądowego z dnia 29 lipca 2008 r. utraciło moc. Tym samym wniosek o przyznanie prawa pomocy przechodzi do właściwości sądu. Stosownie do treści art. 245 § 1 i 3 powołanej wyżej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane: 1) w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 omawianej ustawy). Zważyć należy, że celem ustanowienia prawa pomocy jest zapewnienie osobom fizycznym i jednostkom organizacyjnym znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej faktycznej, realizacji konstytucyjnego prawa do sądu wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Przyznanie prawa pomocy oznacza, że ciężar kosztów postępowania w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa. Dlatego w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności dokonywania wyboru pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi niemającemu dostatecznych środków, a odstąpieniem od zasady powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych wskazanych w art. 84 Konstytucji, czego wyrazem na gruncie postępowania sądowo-administracyjnego jest regulacja zawarta w art. 199 i art. 214. Jako instytucja o charakterze wyjątkowym, przyznanie prawa pomocy może mieć zastosowanie tylko wobec osób, lub innych podmiotów, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej. Obowiązkiem wnioskodawcy jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa była powyżej. Tym samym, na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. W niniejszej sprawie przedmiotem wniosku jest zwolnienie od kosztów sądowych, co wyczerpuje żądanie przyznania pomocy w zakresie częściowym, zaś podmiotem wnioskującym jest Wspólnota Mieszkaniowa, świetle przytoczonego wyżej przepisu - inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej. Tym samym ustalenie stanu finansowego wnioskującego dotyczy wskazanej jednostki, nie zaś jej poszczególnych członków, choćby byli ubodzy. W ocenie Sądu,, z uwagi na okoliczności wskazane we wniosku i dane zawarte w oświadczeniu wnioskodawcy, a także w sprzeciwie, oraz bezsporny fakt, że na rachunku bankowym Wspólnoty znajduje się kwota ponad 33 tys. zł, skarżąca nie wykazała braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów sądowych w niniejszym postępowaniu. Sąd zatem nie uwzględnił wniosku Wspólnoty, ponieważ wnioskodawczyni posiada środki na pokrycie kosztów niniejszego postępowania, zaś kwestia zasadności skargi podlegać będzie ocenie przy merytorycznym rozpoznaniu sprawy a nie na etapie rozstrzygania kwestii przyznania prawa pomocy. Sąd nadto wskazuje, że wytaczając skargę w niniejszej sprawie należało liczyć się z koniecznością poniesienia związanych z nią kosztów. Brak zgody na ponoszenie kosztów sądowych nie jest przesłanką dla ich zwolnienia, w świetle wskazanych wyżej przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając na względzie powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odmówił wnioskodawczyni prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych.