II SA/Gd 918/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Diana Trzcińska po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. D. i E. D. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z ich skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 października 2008 r., Nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej postanawia odmówić Reginie D. i E. D. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie z kosztów sądowych. R. i E. D. zwrócili się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem wnioskodawcy mają na utrzymaniu syna i córkę. Rodzina utrzymuje się z dochodów z tytułu świadczeń rentowo-emerytalnych małżonków i córki – w łącznej kwocie około 2 208,06 zł miesięcznie Wnioskodawcy oświadczyli, że są właścicielami domu o powierzchni 105 m2 oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 1,36 ha. Nadto, posiadają oni oszczędności w wysokości 162 000 zł z tytułu odszkodowań. Wnioskodawcy podali, że obecnie nie mają wysokich dochodów, z których mogliby ponosić koszty sądowe. Odprawa, którą otrzymał wnioskodawca ze Spółki "A" przeznaczona jest na skromne życie na najbliższe lata. Gospodarstwo, które prowadzi wnioskodawczyni nie przynosi dochodów, a zaspokaja tylko bieżące potrzeby wnioskodawców (1 koń, 2 krowy, drób). Wnioskodawcy są starszymi osobami, więc duże kwoty wydatkują na leki. Koszt utrzymania domu zaś jest bardzo wysoki. Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3 art. 245 tejże ustawy). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy). Wskazane przepisy stanowią wyjątek od zasady, wynikającej z treści art. 199 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą na stronie ciąży obowiązek pokrycia kosztów postępowania wywołanych jej udziałem w sprawie. Zatem, rzeczą wnioskodawcy, jako zainteresowanego, jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. W niniejszej sprawie uznać należy, że skarżący nie wykazali, że spełniają ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wprawdzie comiesięczne dochody wnioskodawców i ich córki, przedstawione we wniosku PPF, nie należą do szczególnie wysokich, to jednak dysponują oni zarówno sporym majątkiem, z którego może czerpać pożytki (np.: poprzez dzierżawę nieruchomości rolnej, która obecnie nie przynosi dochodów), a także oszczędnościami, które stanowią kwotę 162 000 zł. Z tej kwoty, a nawet z osiąganych dochodów, wnioskodawcy są w stanie uiścić wpis od skargi kasacyjnej, który w toczącej się sprawie wynosi 100 zł. Trudno uznać, by – świetle informacji dotyczących dochodów i majątku skarżących - mogło to stanowić uszczerbek w utrzymaniu ich lub ich dzieci. Oświadczenie wnioskodawców, iż kwota oszczędności "przeznaczona jest na skromne życie na najbliższe lata" nie może stanowić okoliczności skutkującej przyznaniem prawa pomocy. Sąd nie jest bowiem związany oświadczeniem wnioskodawcy w przedmiocie przeznaczenia posiadanych środków finansowych. Przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu jest aktualny stan finansowy i majątkowy osoby (osób) ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. W tym kontekście nie mają znaczenia przyszłe zamierzenia strony, które pozostają jedynie deklaracjami, a nie faktami, a tylko takie mogą mieć znaczenie przy ustalaniu spełnienia przesłanek prawa pomocy. W ocenie Referendarza, nie ma żadnego uzasadnienia dla uznania większej wagi celu jakim jest opłacenie bliżej nieokreślonych wydatków wnioskodawcy z posiadanych oszczędności przed przeznaczeniem ich na koszty sądowe wynikające z toczącego się postępowania. Reasumując, uznać należy, że dochody osiągane przez wnioskodawców i ich rodzinę, fakt posiadania majątku w postaci domu oraz nieruchomości rolnej, z których może czerpać pożytki, a także okoliczność zgromadzenia znacznych zasobów pieniężnych w postaci oszczędności (około 162 000 zł) nie uzasadniają twierdzenia o niemożności poniesienia przez skarżących kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Tym bardziej, że na obecnym etapie sprowadzają się one do kwoty wpisu od skargi kasacyjnej. W ocenie Referendarza, sytuacja majątkowa wnioskodawcy jest dobra i jest on w stanie, choćby z posiadanych oszczędności, ponieść koszty postępowania w niniejszej sprawie. Przypomnieć w tym miejscu należy, o czym mowa już była powyżej, iż instytucja prawa pomocy, stanowiąc rodzaj ulgi w obowiązku uiszczenia daniny publicznej z tytułu prowadzenia postępowania przed sądem, ustanowiona została z myślą o osobach ubogich, których trudna sytuacja materialna uniemożliwia dostęp do sądu. W ocenie Referendarza zaś, skarżący – posiadając w/w majątek oraz znaczne oszczędności, do grona osób ubogich nie należą. Wskazać przy tym należy, iż udzielenie prawa pomocy oznacza przerzucenie kosztów postępowania sądowego ze skarżących na innych obywateli – z ich danin pochodzą bowiem dochody budżetu państwa, z których pokrywanie są wydatki budżetowe. Dlatego też, może mieć miejsce w przypadku osób, których stan majątkowy i dochody są niskie, lecz taka sytuacja nie ma miejsca odniesieniu do skarżącego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 grudnia 2004 r., sygn. akt FZ 507/04, nie publikowane). Z tych względów, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.