II SA/Gd 92/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący s. WSA Janina Guść Sędziowie s. NSA Andrzej Przybielski as. WSA Krzysztof Gruszecki (spr.) Protokolant Diana Wojtowicz po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi Z. K. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 6 grudnia 2000 r. Nr [...] w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz Z. K. 10 (dziesięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. II SA/Gd 92/01 U z a s a d n i e n i e Postanowieniem z dnia 22 września 2000 r. Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 123 K.p.a. oraz art. 50 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 89, poz. 414 ze zm.) wstrzymał prowadzenie robót budowlanych przez Z. K. w wolnostojącym budynku mieszkalnym o charakterze jednorodzinnym zlokalizowanym w G. przy ul. M. [...]. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia stwierdzono, że w trakcie przeprowadzonych oględzin ustalono, że Z. K. bez wymaganego pozwolenia wykonuje prace remontowe związane z wymianą zmurszałych cegieł ścian fundamentowych budynku oraz buduje konstrukcję metalową na taras i strych budynku, jako jego części wspólnej. Na powyższe postanowienie zażalenie wniósł Z. K. stwierdzając, że wykonywane przez niego prace związane są z odtworzeniem izolacji i nie wykonanie tych prac spowoduje zalanie piwnicy. Rozpatrując to zażalenie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 6 grudnia 2000 r. Nr [...] na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. w zw. z art. 144 K.p.a. uchylił zaskarżone postanowienie w całości przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że rozpatrując zażalenie wniesione przez Z. K. ustalono, że wstrzymanie, rozpoczętych bez wymaganego pozwolenia, robót budowlanych związanych z wymianą części cegieł ścian fundamentowych przedmiotowego budynku i wykonaniem izolacji pionowej tych ścian było słuszne. Przepisy art. 50 ustawy Prawo budowlane, powołane w podstawie prawnej zaskarżonego postanowienia, nie mogą mieć jednakże zastosowania przy rozpatrywaniu sprawy wykonywania bez wymaganego pozwolenia robót budowlanych polegających na budowie obiektu budowlanego lub jego części. Wykonywanie zewnętrznej konstrukcji metalowej stanowiącej drabinę z podestem mającą służyć do wchodzenia na taras i strych stanowi, zdaniem organu wojewódzkiego, budowę części omawianego budynku. Wobec tego sprawa rozpoczęcia wykonywania wyżej wymienionej konstrukcji metalowej winna być rozstrzygnięta na podstawie przepisów art. 48 ustawy Prawo budowlane, zgodnie z którymi organ nadzoru budowlanego ma obowiązek wydać decyzję nakazującą rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie lub wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę bądź zgłoszenia. Niezależnie od powyższego zwrócono uwagę, że błędem zaskarżonego postanowienia było nieustalenie wymagań dotyczących niezbędnych zabezpieczeń omawianego obiektu budowlanego, do czego organ nadzoru budowlanego jest zobligowany przepisami art. 50 ust. 2 Prawa budowlanego. Organ wojewódzki stwierdził ponadto, że powołanie w podstawie prawnej przedmiotowego postanowienia art. 50 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane było nieprawidłowe. Zamiast powyższych przepisów należało powołać art. 50 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, który dotyczy robót budowlanych prowadzonych bez wymaganego pozwolenia na budowę. Na powyższe postanowienie skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Z. K. domagając się jego uchylenia. W uzasadnieniu skarżący stwierdził, że jest współwłaścicielem przedmiotowego budynku w 60%, a budowę konstrukcji metalowej podjął, gdyż nie mógł korzystać ze wspólnego tarasu oraz strychu. W odpowiedzi na tą skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, acz z innych przyczyn niż w niej podane. Dla oceny prawidłowości postępowania organu administracji w zaskarżonym postanowieniu zasadniczego znaczenia nabiera ustalenie elementów składowych orzeczeń administracyjnych. Zostały one określone precyzyjnie w art. 107 § 1 K.p.a. w stosunku do decyzji oraz w art. 124 K.p.a. dla postanowień. Z postanowień tych przepisów wynika, że prawidłowe orzeczenie powinno zawierać między innymi podstawę prawną, rozstrzygnięcie oraz uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie powinno korespondować z podjętym w sprawie rozstrzygnięciem oraz jako jego integralny element nie powinno samo w sobie prowadzić do naruszenia przepisów prawa. W związku z tym, w tym zakresie znajdują do niego zastosowanie wszystkie reguły odnoszące się do prawidłowości decyzji administracyjnych. W tym zakresie również art. 139 K.p.a., który zabrania organowi odwoławczemu orzekania na niekorzyść strony odwołującej się, chyba, że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Zgodnie z określonymi wyżej regułami niekorzyść dla strony wnoszącej środek zaskarżenia nie może wynikać zarówno z treści rozstrzygnięcia jak i jego uzasadnienia. W rozpatrywanym przypadku organ I instancji wszczął postępowanie w zakresie określonym w art. 50 ust. 1 pkt 2 i 3 Prawa budowlanego, które zmierzało do zalegalizowania samowolnie wykonanych prac budowlanych. Natomiast organ odwoławczy w sposób kategoryczny stwierdził, że postępowanie administracyjne w tej sprawie powinno być prowadzone w oparciu o art. 48 Prawa budowlanego, który znajduje zastosowanie jedynie w stosunku do samowoli budowlanych. Taka interpretacja przepisów zaprezentowana przez organ odwoławczy niewątpliwie była mniej korzystna dla Z. K., gdyż w dacie orzekania przez organy administracji skutkowałaby rozbiórką wykonanych obiektów budowlanych. W przedstawionej sprawie organ administracji nie wykazał jednak, aby postanowienie organu I instancji w sposób rażący naruszało obowiązujące przepisy prawa lub interes społeczny. W związku z tym należy stwierdzić, że takim postępowaniem w sposób oczywisty naruszył postanowienia art. 139 K.p.a. zakazującego orzekania na niekorzyść strony odwołującej, a konsekwencją tego błędu wyczerpującego znamiona rażącego naruszenia prawa z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. było stwierdzenie nieważności przedmiotowego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji powinien zważyć więc, jaki charakter mają błędy popełnione przez organ I instancji i od tego uzależnić rozstrzygnięcie. Ponadto na koniec powyższych rozważań należy zwrócić uwagę, że prowadzone postępowanie dotyczyło zarówno zbudowanej konstrukcji metalowej jak i prac izolacyjnych przy fundamentach budynku. Zakres i charakter tych prac jest różny. Nie mogą być one zatem traktowane jednolicie. Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia opartego na przepisie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), określającego, czy i w jakim zakresie zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. Rozstrzygnięcie takie jest bowiem, zdaniem Sądu, obligatoryjne tylko w takim przypadku, gdy zaskarżone do sądu administracyjnego postanowienie nadaje się ze swej istoty do wykonania oraz gdy przepis szczególny nie wyklucza jego wykonalności z mocy samego prawa do czasu prawomocnego rozpatrzenia skargi przez sąd. Skoro zatem zaskarżone do sądu administracyjnego postanowienie uchylające wstrzymanie prac budowlanych nie nadaje się w żadnej mierze do wykonania, to całkowicie bezprzedmiotowe było orzekanie o możliwości wykonania decyzji w trybie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponieważ art. 97 § 2 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nakazuje stosować dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych w sprawach, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, to wobec uwzględnienia skargi Sąd zasądził koszty postępowania na rzecz skarżącej na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.). AW