II SA/Gd 921/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: asesor sądowy WSA Jakub Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. H. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 18 września 2025 r., sygn. akt SKO Gd/ 3796/25 w przedmiocie zasiłku stałego postanawia odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z 19 grudnia 2025 r. odrzucił skargę pani M. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 18 września 2025 r. w przedmiocie zasiłku stałego. Powodem odrzucenia skargi było jej wniesienie po przewidzianym prawem terminie. Postanowienie doręczono Skarżącej w dniu 29 grudnia 2025 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku postanowieniem z 8 stycznia 2026 r., po rozpoznaniu zawartego skardze wniosku o przyznanie prawa pomocy, postanowił przyznać Skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie radcy prawnego. Dziekan Okręgowej Izby Radców Prawnych w Gdańsku pismem z 23 stycznia 2026 r., doręczonym 6 lutego 2026 r., poinformował radcę prawnego P. T., o tym że została wyznaczona pełnomocnikiem z urzędu w niniejszej sprawie. Wyznaczona pełnomocnik z urzędu w dniu 23 lutego 2026 r. wniosła do Sądu o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu na wniesienie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku. Do wniosku dołączono wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi uzasadniając, że Skarżąca jest osobą, która od wielu lat choruje na liczne przewlekłe choroby. Pod koniec października 2025 r. sytuacja Skarżącej była dramatyczna - na skutek utraty zasiłku stałego jej sytuacja życiowa uległa znacznemu pogorszeniu, zwłaszcza że była zmuszona opuścić dotychczasowe miejsce zamieszkania (w tamtym czasie Skarżąca była zaabsorbowana poszukiwaniem nowego lokum, przymusem niezwłocznej przeprowadzki). Z uwagi na napotkane trudności, stan zdrowia Skarżącej uległ pogorszeniu – nasiliły się objawy związane z atakami padaczki. Skarżąca zaznaczyła, że okoliczności dotyczące jej stanu zdrowia mają odzwierciedlenie w aktach sprawy i nigdy nie były kwestionowane przez organy orzekające w sprawie. Skarżąca nie ma wiedzy prawnej i w codziennym życiu z uwagi na stan zdrowia jest zmuszona korzystać z pomocy osób trzecich. Skarżąca wraz ze Skargą wnioskowała o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, gdyż miała świadomość swojego braku orientacji w kwestiach prawnych. Skarżąca podniosła także, że przekroczenie terminu do wniesienia skargi wyniosło jedynie 2 dni i nastąpiło z przyczyn przez nią niezawinionych (wyjątkowo trudna sytuacja życiowa, którą niepełnosprawność dodatkowo pogłębiała). We wniosku wskazano także, że przyczyna braku złożenia wniosku o przywrócenie terminu ustała wraz z nawiązaniem kontaktu z pełnomocnikiem. Postanowieniem z 11 mara 2026 r. tut. Sąd przywrócił Skarżącej termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 1, 2 i 4 p.p.s.a.). Spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie (art. 88 p.p.s.a.). W orzecznictwie i doktrynie wskazuje się, że w sytuacji gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu będzie liczony od chwili, gdy pełnomocnik dowiedział się o uchybieniu terminu i mógł dokonać zamierzonej czynności procesowej, natomiast dla obliczenia tego terminu bez znaczenia jest data, w której sama strona dowiedziała się o tym i mogła tej czynności dokonać (por. szerzej post. SN z 10 września 1971 r., I CZ 138/71 , OSPiKA 1972, Nr 3, poz. 50; por. także postanowienie NSA z 27 lipca 2004 r., FZ 183/04, niepubl.). W niniejszej sprawie ustanowiony z urzędu pełnomocnik Skarżącej złożyła bezpośrednio do Sądu wniosek o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania wskazywanej przyczyny niezłożenia wniosku w terminie. W tym miejscu zauważyć trzeba, że stosownie do art. 87 § 3 p.p.s.a. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Sąd podziela przy tym pogląd, że w sytuacji, w której skarga złożona została z uchybieniem terminu, a strona - nieświadoma tego uchybienia - nie wystąpiła, wraz ze złożeniem skargi, z wnioskiem o przywrócenie terminu, o zaistniałym uchybieniu strona dowiaduje się dopiero na późniejszym etapie postępowania, w momencie otrzymania postanowienia o odrzuceniu skargi. Przyjąć zatem należy, że w takim przypadku – gdy skarga znajduje się już w sądzie, wraz z aktami sprawy przekazanymi przez organ - niecelowym byłoby składanie wniosku o przywrócenie terminu za pośrednictwem organu i w pełni dopuszczalne jest przyjęcie do rozpoznania wniosku złożonego bezpośrednio do sądu (por. postanowienie NSA z 14 stycznia 2011 r., II OZ 1343/10). Jak wynika z treści art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a., pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w uchybieniu terminowi. Kryterium braku winy jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności (por. postanowienie NSA z 11 lutego 2003 r., II SA 4162/01, M. Praw. 2003/8, s. 340). O braku winy w uchybieniu terminowi można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (postanowienie NSA z 2 października 2002 r., V SA 793/02). Przy ocenie, czy uchybienie terminowi było zawinione, należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Skoro art. 86 § 2 p.p.s.a. stanowi, że we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu, to należy uznać, że jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminowi (nawet lekkie niedbalstwo) powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. Przywrócenie terminu może więc mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie mu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu jest więc dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie (postanowienie NSA z 12 lutego 2015 r., I OZ 91/15; B. Dauter [w:] A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2024, art. 86.). W rozpoznawanym wniosku wskazano dwie podstawowe przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi. Stan zdrowia Skarżącej oraz jej "wyjątkowo trudną" sytuację życiową. Co do pierwszej z nich – w orzecznictwie przyjmuje się, że nie każda choroba, lecz jedynie nagłe pogorszenie stanu zdrowia, którego strona nie mogła przewidzieć, może stanowić przesłankę dla przywrócenia terminu, przy czym nawet taka choroba, która wymaga leżenia, nie uzasadnia przywrócenia terminu, jeżeli strona mogła skorzystać z pomocy osób trzecich. Dlatego też, przyjąć należy, że nawet choroba o charakterze przewlekłym, o ile tylko strona ma obiektywne możliwości podjęcia określonych czynności w postępowaniu sądowym, nie jest wystarczającym powodem dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione (zob. post. NSA z 5 lutego 2014 r., I FZ 508/13; post. NSA z 30 kwietnia 2014 r., I GZ 93/14). Co do drugiego wskazywanego powodu, czyli trudnej sytuacji życiowej Skarżącej wiążącej się z utratą zasiłku stałego oraz koniecznością poszukiwania nowego mieszkania, to zgodzić się należy z poglądem, że okoliczności dotyczące sytuacji materialnej czy bytowej nie stanowią usprawiedliwienia uchybienia terminu i mogą co najwyżej stanowić podstawę do ubiegania się przez skarżącą o przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienie NSA z 25 stycznia 2011 r., I FZ 463/10; postanowienie NSA z 25 listopada 2010 r., I OZ 886/10; postanowienie NSA z 28 marca 2012 r., II OZ 179/12). W ocenie Sądu Skarżąca nie uprawdopodobniła, aby jej stan zdrowia pogorszył się niespodziewanie i na tyle gwałtownie, aby nie mogła ona wnieść, przy zachowaniu należytej staranności, skargi w 30 dniowym terminie, o którym pouczono ją w zaskarżonej decyzji SKO. Podobnie nie sposób uznać utraty zasiłku i konieczności przeprowadzki za okoliczności obiektywnie uniemożliwiające dochowanie określonego prawem terminu. Sąd nie kwestionuje przy tym trudnej sytuacji życiowej Skarżącej, niemniej sam fakt trudności życiowych nie zwalnia sam w sobie z obowiązku przestrzegania przepisów prawa. Skarżąca nie uprawdopodobniła przy tym, że nie mogła skorzystać z pomocy osób trzecich, natomiast podnoszony we wniosku brak wiedzy prawnej nie usprawiedliwia przekroczenia terminu, zwłaszcza że zaskarżona decyzja zawiera odpowiednie pouczenie, z którym Skarżąca miała obowiązek się zapoznać (por. postanowienie NSA z 8 maja 2014 r., II OZ 426/14). Z powyższych względów Sądu orzekł, jak w sentencji postanowienia. Orzecznictwo sądów administracyjnych jest dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl.