II SA/Gd 924/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Agnieszka Kowalczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2012 r. sprawy ze skargi S. R. na postanowienie Wojewody [...] z dnia 19 października 2011 r., nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej S. R. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 13 maja 2011 roku, nr [...], Starosta ustalił odszkodowanie w łącznej wysokości 201.432 zł za prawo własności nieruchomości gruntowej - działki nr [...], położonej w R. oraz za znajdujące się na przedmiotowej działce nasadzenia na rzecz S. R. Strona decyzję otrzymała dnia 23 maja 2011 roku. W dniu 22 czerwca 2011 roku S. R. wniosła odwołanie od powyższej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, uzupełniając odwołanie pismem z dnia 26 lipca 2011 roku. Uzasadniając prośbę o przywrócenie terminu, S. R. wyjaśniła, iż jej zły stan zdrowia spowodował, iż nie mogła sporządzić odwołania w terminie. Ponadto chciała zasięgnąć porady prawnej. Wyjaśniła również, iż ma 89 lat, a pogorszenie stanu zdrowia bardzo źle na nią wpływa. Stwierdziła, iż poczuła się nieco lepiej dopiero w dniu 20 czerwca 2011 roku. Do wniosku załączyła zaświadczenie lekarskie z dnia 21 czerwca 2011 roku, z którego wynika, że choruje na przewlekłą białaczkę, ma nadciśnienie tętnicze, chorobę wieńcową, chorobę zwyrodnieniową stawów i kręgosłupa; od 3 lat nie wychodzi z domu, wymaga opieki osób trzecich. Postanowieniem z 19 października 2011 roku, nr [...], wydanym na podstawie art. 58 § 1 i 2 oraz art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej jako k.p.a.), Wojewoda odmówił skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że przyczyną nieterminowego złożenia odwołania przez skarżącą był jej stan zdrowia oraz chęć zasięgnięcia porady prawnej. W ocenie organu odwoławczego podniesiona przez skarżącą konieczność zasięgnięcia porady prawnej nie może być powodem usprawiedliwienia tego, że strona nie dochowała ustawowego terminu do złożenia środka odwoławczego. Druga z przyczyn, to jest zły stan zdrowia, również nie uprawdopodobnia braku winy po stronie skarżącej. Przedłożone zaświadczenie lekarskie nie uprawdopodobnia, że w okresie od 23 maja 2011 roku do 20 czerwca 2011 roku nastąpiła sytuacja, uniemożliwiająca skarżącej złożenie odwołania w zakreślonym przez ustawę terminie. Zdaniem organu, wskazanie choroby, jako okoliczności faktycznej uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu, bez udokumentowania i uwiarygodnienia, że pogorszenie stanu zdrowia istniało w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej i trwało po jego upływie, aż do wystąpienia z wnioskiem, nie może być podstawą do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Z zaświadczenia lekarskiego wynika, że choroba skarżącej nie wystąpiła nagle, a trwa już od trzech lat. Ta okoliczność nie uprawdopodobnia, że zaszło okresowe pogorszenie stanu zdrowia, które wykluczało złożenie odwołania w terminie. Skoro skarżąca wymaga opieki osób trzecich, możliwe było, aby odwołanie sporządziła i nadała przez pocztę inna osoba lub domownik. Zdaniem Wojewody, skarżąca nie uprawdopodobniła, że okoliczności, na które się powołuje, były nie do przezwyciężenia nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Chwilowe pogorszenie stanu zdrowia mogło być ewentualnie utrudnieniem do złożenia odwołania w terminie, jednak nie jest to przeszkoda niemożliwa do przezwyciężenia przy dochowaniu szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swoich spraw. W skardze na powyższe postanowienie S. R. wniosła o jego uchylenie i uwzględnienie jej odwołania. W uzasadnieniu skargi stwierdziła, że stanowisko Wojewody jest błędne. Wyjaśniła, że od kilku lat choruje na choroby przewlekłe. Stan jej zdrowia nie jest jednak stabilny, okresowo występuje jego pogorszenie. Tak właśnie zdarzyło się w okresie od maja 2011 roku do 20 czerwca 2011 roku. Skarżąca stwierdziła, iż w tym okresie była bardzo osłabiona, nie mogła i nie była w stanie podejmować żadnych decyzji, a tym bardziej załatwiać spraw urzędowych. Na skutek pogorszenia stanu zdrowia i przyjmowanych leków była śpiąca i nie była zdolna do jakichkolwiek działań. Nie mogła także wydać żadnych dyspozycji opiekunce, która jedynie wykonuje czynności porządkowe, jak sprzątanie i zakupy. Wskazała, że ma 89 lat i okresy pogorszenia się stanu zdrowia zdarzają się często, co nie powinno narażać ją na szkody wywołane krzywdzącymi decyzjami, za jaką uważa rażąco zaniżony szacunek jej wywłaszczonej nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Na rozprawie w dniu 15 lutego 2012 roku pełnomocnik skarżącej - adw. U. R. podtrzymała skargę i wniosła o zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art. 58 § 1 k.p.a. Przepis ten stanowi, iż w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Z przywołanej normy prawnej wynika obowiązek uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do dokonania określonej czynności procesowej. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. A contrario zatem, przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło na skutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Nie można natomiast poczytać stronie za winę niedopełnienie jakiegoś nadzwyczajnego wysiłku, np. zagrażającego jej życiu lub zdrowiu albo narażającego ją na poważne straty (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2009, str. 270 - 271). Należy przy tym zauważyć również, iż obowiązek uprawdopodobnienia nie może być utożsamiany z udowodnieniem, co oznacza, że wnioskodawca zobligowany jest wskazać okoliczności mogące stanowić niezawinioną przyczynę niedochowania terminu, nie ma natomiast obowiązku przedstawiać dowodów na poparcie swoich twierdzeń. Organ administracji rozpoznający wniosek o przywrócenie terminu zobowiązany jest do rozpoznania każdej sprawy indywidualnie, rozważając wskazywane przez wnioskodawcę okoliczności uchybienia w kontekście indywidualnej sytuacji konkretnego obywatela, zwłaszcza w odniesieniu do konkretnej sytuacji życiowej i osobistej. W niniejszej sprawie zgodzić się można z Wojewodą, że chęć zasięgnięcia porady prawnej nie jest okolicznością usprawiedliwiającą wniesienie odwołania po terminie, niemniej stan zdrowia skarżącej w połączeniu z jej zawansowanym wiekiem (89 lat) taką okoliczność stanowi. Wojewoda niejako automatycznie uznał, że przedstawione zaświadczenie lekarskie nie uprawdopodobnia braku winy w dochowaniu terminu, nie analizując należycie jego treści. Otóż z przedmiotowego zaświadczenia wynika między innymi, że skarżąca choruje na przewlekłą białaczkę oraz szereg innych schorzeń (nadciśnienie, choroba wieńcowa, choroba zwyrodnieniowa stawów i kręgosłupa). Zdaniem Sądu, fakt chorowania na tak ciężką chorobę jak białaczka, połączony z wiekiem skarżącej, wskazuje, że - związane choćby z nagłym osłabieniem - okresy niemożności dokonywania przez skarżącą jakichkolwiek czynności, czy to fizycznych, czy intelektualnych, są wysoce prawdopodobne, na co wskazuje doświadczenie życiowe. Nie jest tym samym konieczne, wbrew twierdzeniom Wojewody, dowodzenie, że pogorszenie stanu zdrowia nastąpiło w terminie do wniesienia odwołania, gdyż - jak wcześniej wskazano, okoliczności te należy jedynie uprawdopodobnić, a nie udowodnić. W niniejszej sprawie, jak wynika z zaświadczenia lekarskiego, skarżąca od 3 lat nie wychodzi z domu, wymaga opieki osób trzecich. Jest tym samym zdana całkowicie na pomoc innych ludzi, stan jej zdrowia ma charakter trwały i nie można stosować do niej kryteriów oceny winy takich jak do człowieka chorego czasowo, ale co do zasady sprawnego fizycznie i intelektualnie (choćby ze względu na wiek). Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z istotnym naruszeniem art. 58 § 1 k.p.a., które miało wpływ na wynik sprawy, albowiem skarżąca - przedkładając zaświadczenie lekarskie z dnia 21 czerwca 2011 roku, uprawdopodobniła podawane przez nią okoliczności wskazujące na to, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, i z tej przyczyny - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, je uchylił. Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia opartego na przepisie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określającego, czy i w jakim zakresie zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. Rozstrzygnięcie takie jest bowiem obligatoryjne tylko w przypadku, gdy zaskarżone postanowienie może podlegać wykonaniu. Ponieważ zaskarżone i uchylone postanowienie dotyczyło odmowy przywrócenia terminu i nie podlegało wykonaniu, orzekanie o możliwości jego wykonania było bezprzedmiotowe. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.), zasądzając zwrot wpisu sądowego uiszczonego od skargi w kwocie 100 zł oraz zwrot kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 257 zł (wynagrodzenie – 240zł i opłata od pełnomocnictwa 17zł). Wskazania dla organu ponownie rozpoznającego sprawę wynikają wprost z powyższych rozważań Sądu i powinny być zastosowane przy podejmowaniu rozstrzygnięcia.