II SA/Gd 926/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska po rozpoznaniu w dniu 16 sierpnia 2011r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. R. na decyzję Wojewody z dnia 29 września 2010r., nr [...] w przedmiocie sprzeciwu w sprawie robót budowlanych postanawia: oddalić wniosek skarżącego T. R. o przyznanie prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. T. R. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewody w przedmiocie sprzeciwu w sprawie robót budowlanych Wnioskiem z dnia 17 grudnia 2010r. skarżący wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych. Wniosek ten został następnie złożony na formularzu PPF datowanym na dzień 13 stycznia 2011r. Prawomocnym postanowieniem z dnia 11 lutego 2011 r. referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi oraz odmówiono przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W dniu 20 czerwca 2011r. skarżący złożył ponowny wniosek, datowany na 15 czerwca 2011r., o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych. W uzasadnieniu tego wniosku skarżący wskazał na znaczne koszty utrzymania rodziny utrzymującej się z niskich zarobków skarżącego, skutkiem czego na utrzymanie przypada 750 zł miesięcznie. Nadto podniósł, że w toku niniejszego postępowania otrzymał już prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi po przedstawieniu dokumentów źródłowych, które były szczegółowo analizowane przez tutejszy Sąd. Skarżący oświadczył jednocześnie, że sytuacja majątkowa rodziny nie uległa zmianie do chwili obecnej. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gdańsku postanowieniem z dnia 1 lipca 2011 r. odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazano, że z uwagi na fakt, że pierwszy wniosek skarżącego został prawomocnie rozstrzygnięty, analiza obecnie złożonego wniosku powinna być dokonana pod kątem przytoczenia nowych okoliczności, które uzasadniałyby odmienna ocenę jego sytuacji z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy. Ponieważ okoliczności faktyczne od rozpoznania pierwszego wniosku skarżącego nie uległy zmianie, a skarżący nie zaoferował nowych faktów, które mogłyby skutkować odmienną oceną jego sytuacji materialnej i rodzinnej, w kontekście istnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, brak było podstaw do uwzględnienia wniosku. T. R. wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 z późn. zm.), w związku z wniesieniem sprzeciwu postanowienie z dnia 1 lipca 2011r. utraciło moc. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Art. 246 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, iż przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Celem ustanowienia prawa pomocy jest zapewnienie osobom fizycznym i jednostkom organizacyjnym znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej faktycznej realizacji konstytucyjnego prawa do sądu wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji. Przyznanie prawa pomocy oznacza, że ciężar kosztów postępowania w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, a zatem wszyscy obywatele. Dlatego w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności dokonywania wyboru pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi niemającemu dostatecznych środków, a odstąpieniem od zasady powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych wskazanych w art. 84 Konstytucji, czego wyrazem na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego jest regulacja zawarta w art. 199 i art. 214 (por. M. Niezgódka-Medek, Komentarz do ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Zakamycze 2005 – LEX). Jako instytucja o charakterze wyjątkowym przyznanie prawa pomocy może mieć zastosowanie tylko wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, w szczególności - osób rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. W niniejszej sprawie skarżący domagał się przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, a więc w zakresie częściowym. Zatem rzeczą skarżącego było wykazanie własnej sytuacji materialnej na tyle trudnej, by uzasadniała wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych powyżej przepisach. Tym samym, to na nim spoczywał ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Skarżący winien był zatem wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, w tym wypadku kosztów sądowych, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Nadto wskazać należy, że sprawa z wniosku skarżącego o udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych została już rozstrzygnięta prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 11 lutego 2011r. Składając kolejny wniosek z dnia 15 czerwca 2011r. skarżący oświadczył, że sytuacja majątkowa jego rodziny nie uległa zmianie od czasu rozpoznania jego pierwszego wniosku do chwili obecnej. Nadto odwołał się do dokumentów dołączonych do poprzedniego wniosku i analizowanych przez tutejszy Sąd przy jego rozpatrywaniu. Okoliczności faktyczne wskazane we wniosku z dnia 15 czerwca 2011r. są identyczne jak we wniosku z dnia 13 stycznia 2011r. Zgodnie z treścią art. 165 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy jest więc dopuszczalne, przy czym przyznanie prawa pomocy może nastąpić tylko wówczas, gdy strona wnioskująca wykaże, że jej sytuacja finansowa uległa pogorszeniu w porównaniu z sytuacją, która stanowiła podstawą odmowy udzielenia prawa pomocy. Zmiana stanu faktycznego, uzasadniającą zmianę stanowiska w przedmiocie braku podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy, wynikającego z wydanego w sprawie prawomocnego postanowienia, winna dotyczyć okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Zaistnienie tych okoliczności po wydaniu postanowienia winno wpływać na odmienną sytuacji skarżącego i jego możliwości w zakresie pokrycia kosztów postępowania. W ocenie Sądu skarżący w złożonym ponownie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wykazał, aby jego sytuacja materialna uległa pogorszeniu od momentu wydania postanowienia z dnia 11 lutego 2011r. Co więcej, skarżący wprost stwierdził, że stan ten nie uległ żadnej zmianie. Wobec powyższego, w ocenie Sądu, brak jest podstaw do uwzględnienia ponownie złożonego przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oddalił wniosek skarżącego.