II SA/Gd 93/16
WyrokWSA w Gdańsku2016-09-16
Skład orzekający: Janina Guść, Dorota Jadwiszczok, Dariusz Kurkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, wydana w postępowaniu wszczętym przed wejściem w życie ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, a niezakończonym przed tą datą, może zostać uznana za nieważną z powodu naruszenia przepisów o właściwości lub rażącego naruszenia prawa?Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, wszczęta przed 15 listopada 2008 r. i niezakończona przed tą datą, powinna być rozpatrywana na podstawie przepisów dotychczasowych, zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 3 października 2008 r. W związku z tym, organ pierwszej instancji (Prezydent Miasta) był właściwy do jej wydania, a późniejsze zmiany legislacyjne i kompetencyjne nie wpływały na ważność tej decyzji. Sąd nie stwierdził również rażącego naruszenia prawa, uznając, że organy prawidłowo zastosowały przepisy materialne i proceduralne, a zarzuty skarżących dotyczące m.in. braku uzgodnień, niewłaściwego określenia obszaru ograniczonego użytkowania czy braku przeglądu ekologicznego, nie znalazły potwierdzenia.Stan faktyczny
Skarżący domagali się stwierdzenia nieważności decyzji środowiskowych dotyczących rozbudowy lotniska, zarzucając naruszenie przepisów o właściwości i rażące naruszenie prawa. Wnioskodawcy podnosili m.in. kwestie braku utworzenia strefy ograniczonego użytkowania, niewłaściwych badań hałasu, braku uzgodnień z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska oraz niewłaściwego zastosowania przepisów przejściowych po nowelizacji Prawa ochrony środowiska. Organy administracji obu instancji odmówiły stwierdzenia nieważności decyzji, uznając zarzuty za bezzasadne.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janina Guść (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu w dniu 7 września 2016 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi A. H., A. J., M. W., J. M., J. W., M. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie nieważności decyzji w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia oddala skargę.
A. J., J. M., A. H., M. W., J. W. i M. F. wnieśli skutecznie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 grudnia 2015 r., sygn. akt [...], utrzymującą w mocy decyzję tego organu z dnia 25 sierpnia 2014 r., sygn. akt [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 marca 2009 r., sygn. akt SKO [...], utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 8 stycznia 2009 r. w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia "Rozbudowa Portu Lotniczego.
Skarga pozostałych skarżących – K. F., R. K., Z. W. i W. F. na powyższą decyzję została odrzucona postanowieniem z dnia 27 maja 2016 r. (postanowienie k. 83)
Zaskarżoną decyzję podjęto w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Decyzją z dnia 8 stycznia 2009 r. Prezydent Miasta, po rozpatrzeniu wniosku Portu Lotniczego, ustalił środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia pod nazwą "Rozbudowa Portu Lotniczego. Decyzję tę, w administracyjnym toku instancji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzją z dnia 6 marca 2009 r.
Po rozpoznaniu skargi wniesionej przez T. J., A. J. i J. J., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 17 grudnia 2009 r. w sprawie sygn. II SA/Gd 191/09 oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 marca 2009 r. sygn. akt [...]. W sprawie tej nie zostało sporządzone uzasadnienie wyroku.
W dniu 13 czerwca 2013 r. A. J., J. M., A. H., M. W., J. W., M. F., Z. W., R. K. i W. F. złożyli wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze z dnia 6 marca 2009 r. Wniosek ten został następnie uzupełniony pismami z dnia 24 czerwca 2013 r. oraz z dnia 8 lipca 2013 r.
Wnioskodawcy zarzucili decyzji brak utworzenia wymaganej prawem nowej - powiększonej - strefy ograniczonego użytkowania oraz wydanie decyzji bez prawidłowego przeprowadzenia badań hałasu. Wnioskodawcy wskazali, że od 8 lat Marszałek Województwa nie utworzył wymaganej strefy ograniczonego użytkowania wokół lotniska i nie wymusił na inwestorze postawienia punktu pomiarowego na terenie osiedla domów jednorodzinnych, a Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska od 2,5 roku nie przeprowadził, pomimo obowiązku, badań hałasu i analizy powietrza. Wnioskodawcy, powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne zarzucili naruszenie art. 74 i 86 Konstytucji RP. Wskazali oni, że wydana decyzja jest niezgodna z ustawą o ochronie przyrody, ustawą Prawo ochrony środowiska oraz ustawą o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Wnioskodawcy zarzucili, że lotnisko stanowi samowolę budowlaną ze względu na art. 135 Prawa ochrony środowiska, albowiem nie wydaje się pozwolenia na użytkowanie lotniska, jeśli nie ma utworzonej strefy ograniczonego użytkowania. Wskazali oni na naruszenie art. 48 ustawy Prawo ochrony środowiska w związku z art. 153 ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, wskazując, że Prezydent Miasta wydając decyzję środowiskową winien uzgodnić zamierzenie inwestycyjne z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska, a nie poprzestać na wcześniejszych uzgodnieniach z Marszałkiem Województwa dokonanych przed 15 listopada 2008 r. Wnioskodawcy zakwestionowali prawidłowość zastosowania art. 56 i 135 Prawa ochrony środowiska, zarzucając, że Sejmik Województwa niezasadnie uznał, że dokonana ocena oddziaływania planowanego przedsięwzięcia nie uzasadnia przystąpienia do utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania lotniska. Strony podniosły także konieczność wpisania w decyzji obowiązku przeprowadzenia analizy porealizacyjnej w celu ewentualnego utworzenia (lub poszerzenia) obszaru ograniczonego użytkowania. Nadto w piśmie z dnia 5 marca 2014 r. wnioskodawcy zarzucili, że na etapie poprzedzającym wydanie decyzji nie została wydana decyzja zobowiązująca inwestora do przeprowadzenia przeglądu ekologicznego, którego konieczność sporządzenia zachodzi w razie stwierdzenia okoliczności wskazujących na możliwość negatywnego oddziaływania instalacji na środowisko, co wynika z art. 237 i art.115a ustawy Prawo ochrony środowiska.
Decyzją z dnia 25 sierpnia 2014 r., sygn. akt [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 marca 2009 r. w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia pn. "Rozbudowa Portu Lotniczego, wskazując na brak podstaw do stwierdzenia nieważności tej decyzji z przyczyn wskazanych w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jak i w pozostałych punktach tego przepisu.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że Prezydent Miasta, jak i organ odwoławczy, w wydanych decyzjach dotyczących określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedmiotowego przedsięwzięcia prawidłowo przyjęły, że rozpoznanie sprawy winno nastąpić na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r., Nr 25, poz. 150 ze zm.) w brzemieniu sprzed 15 listopada 2008 r.
Organ wskazał, że zgodnie z art. 46 ust. 1 pkt 1 Prawa ochrony środowiska realizacja planowanego przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, określonego w art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 tej ustawy, jest dopuszczalna wyłącznie po uzyskaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia. Planowane przedsięwzięcie obejmujące rozbudowę Portu Lotniczego należy do przedsięwzięć określonych w art 51 ust. 1 pkt 1 ustawy, co oznacza, że jego realizacja wymaga ustalenia w drodze decyzji środowiskowych uwarunkowań inwestycji jeszcze przed uzyskaniem pozwolenia na budowę (art 46 ust. 4 pkt 2 Prawa ochrony środowiska).
Port Lotniczy złożył wniosek wraz z wymaganymi załącznikami, w tym z raportem o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Dokumenty te spełniały wymogi prawne co do ich wymaganej przepisami treści, zaś dokumenty te zarówno organ I instancji, jak i II instancji w zakresie wariantów realizacji przedsięwzięcia przeanalizowały i oceniły z uwzględnieniem kryteriów hałasu lotniczego i samochodowego, zanieczyszczenia powietrza, powierzchni obszaru ograniczonego użytkowania, promieniowania elektromagnetycznego, ochrony wód podziemnych i powierzchniowych oraz wpływu na przyrodę i obszary chronione. Wniosek został ponadto uzgodniony z Państwowym Wojewódzkim Inspektorem Sanitarnym oraz Marszałkiem Województwa.
Rozpoznając wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie stwierdziło naruszenia, a tym bardziej naruszenia o charakterze rażącym, przepisów prawa odnoszących się do postępowania organów obu instancji poprzedzającego wydanie decyzji. Złożony wniosek wraz załącznikami był zgodny z przepisami ustawy Prawo ochrony środowiska, wymagane prawem uzgodnienia planowanego przedsięwzięcia zostały dokonane zgodnie z prawem. Stronom i społeczeństwu umożliwiony został czynny udział w postępowania, w szczególności prawo składania wniosków i uwag, do których organy odniosły się w swoich decyzjach.
Odnosząc się do zarzutów złożonego wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, organ za nieuzasadniony uznał zarzut braku w decyzjach wymogu utworzenia i rozszerzenia strefy ograniczonego użytkowania. Wśród obowiązków nałożonych decyzją środowiskową na wnioskującą spółkę, w pkt II pkt 3 decyzji nałożono bowiem na inwestora obowiązek wystąpienie do właściwego organu o zwiększenie dotychczasowego obszaru ograniczonego użytkowania utworzonego rozporządzeniem Wojewody Nr 8/2002 z dnia 26 lipca 2002 r. poprzez zwiększenie jego obszaru do odpowiednio izofony 50dB dla pory nocnej i 60 dB dla pory dziennej, wyznaczonej, odpowiednio, dla stanu po zakończeniu etapu I przebudowy Portu Lotniczego oraz po zakończeniu realizacji całego przedsięwzięcia, jeżeli po zastosowaniu dostępnych rozwiązań technicznych, technologicznych i organizacyjnych przyjętych na podstawie systemu pomiaru ciągłego poziomów hałasu w środowisku, programu monitoringu hałasu lotniczego i analizy, a jakich mowa w pkt 11.1 decyzji, jak też analizy porealizacyjnej określonej w pkt II.2. decyzji, wynikać będzie konieczność zmiany granic tego obszaru. Ponadto Prezydent Miasta w pkt II.4. swojej decyzji nałożył na wnioskodawcę obowiązki odnoszące się do ograniczenia hałasu związanego z użytkowaniem lotniska.
Organ wskazał, że podniesiony we wniosku zarzut w istocie odnosi się do kwestii wykonania bądź niewykonania przez inwestora obowiązków nałożonych tą decyzją, nie zaś do treści decyzji jako takiej, która to treść nie może być uznana za rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. O ile do dzisiaj - jak podnoszą wnioskodawcy - właściwy organ nie rozszerzył obszaru istniejącej od 2002 r. strefy ograniczonego użytkowania, to nie można tej bezczynności (spółki oraz właściwego organu) uznać za rażące naruszenie prawa w decyzji wydanej przez decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w dniu 6 marca 2009 r. Dotyczy to również zarzutu braku postawienia przez spółkę punktów pomiarowych, w tym punktu pomiarowego na terenie osiedla domów jednorodzinnych - pkt II.1.1 decyzji organu I instancji. Podobnie rzecz ma się z bezczynnością Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w zakresie dokonywania badań hałasu i analizy powietrza.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało za niezasadny zarzut braku przeprowadzenia badań poziomu hałasu w sposób zgodny z normami unijnymi 2002/49/UE i 97/11/WE. Przygotowany przez inwestora raport o oddziaływaniu na środowisko opisanego na wstępie zamierzenia inwestycyjnego (wraz z aneksem) zawiera część dotyczącą hałasu i jego parametrów. Wyliczenia poziomu hałasu uwzględniły obowiązujące zarówno w dacie sporządzenia raportu – maj - lipiec 2008 r. jak też w dacie wydania przez organy I i II instancji decyzji środowiskowych (styczeń-marzec 2009 r.) zostały dokonane w oparciu o obowiązujące w tym czasie normy prawa (wskazane w tych dokumentach oraz decyzjach), które to normy implementowały na Polskę zasady określone normami unijnymi zawartymi w przedmiotowych aktach unijnych.
Organ nie stwierdził również naruszenia norm art. 74 i 86 Konstytucji RP. Organ wskazał, że wnioskodawcy łączyli naruszenie przepisów Konstytucji z naruszeniem przepisów ustawy o ochronie przyrody, ustawy Prawo ochrony środowiska oraz ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, nie wskazując przy tym konkretnych przepisów ustaw, które ich zdaniem, zostały naruszone.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało za niezasadny zarzut naruszenia art. 135 ustawy Prawo ochrony środowiska. Organ wskazał, że przepis ten ustanawia zasady tworzenia obszaru ograniczonego użytkowania. Natomiast wnioskodawcy wskazują, że nie można wydać pozwolenia na użytkowanie lotniska, jeśli nie ma utworzonej strefy ograniczonego użytkowania. Port Lotniczy posiada od 2002 r. strefę ograniczonego użytkowania ustanowioną rozporządzeniem Wojewody Nr/8/2002 z dnia 26 lipca 2002 r. w sprawie utworzenia Obszaru ograniczonego użytkowania wokół Portu Lotniczego (Dz.Urz. Woj. Pom. Nr 49, poz.1211). Postępowanie zakończone ostatecznie decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 marca 2009 r. dotyczyły rozbudowy istniejącego już wcześniej i użytkowanego lotniska, zaś decyzja środowiskowa zawiera zobowiązanie skierowane do wnioskodawcy w zakresie ewentualnego rozszerzenia istniejącej już strefy ograniczonego użytkowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że przepis art. 135 ustawy Prawo ochrony środowiska nie stanowił podstawy prawnej badanej w postępowaniu nieważnościowym decyzji i uznał za niezasadny zarzut samowoli budowlanej.
Organ uznał za niezasadny zarzut naruszenia art. 48 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo ochrony środowiska w związku z art. 153 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, poprzez brak uzgodnienia planowanej rozbudowy z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska i poprzestanie przez organ na wcześniejszych uzgodnieniach z Marszałkiem Województwa dokonanych przed 15 listopada 2008 r. Prezydent Miasta w toku rozpatrywania złożonego przez Port Lotniczy wniosku, wykonał obowiązek uzgodnienia decyzji, uzyskując w sierpniu uzgodnienie Marszałka Województwa, jako organu właściwego do spraw ochrony środowiska na podstawie art. 378 ustawy.
Organ wskazał, że art. 153 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko określa, że do spraw wszczętych, na podstawie przepisów ustawy zmienianej w art. 144, przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną stosuje się, z zastrzeżeniem art. 154 ust. 1, przepisy dotychczasowe, z tym że dotychczasowe kompetencje: 1) ministra właściwego do spraw środowiska przejmuje Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska; 2) wojewodów, marszałków województw i dyrektorów urzędów morskich przejmują regionalni dyrektorzy ochrony środowiska. Powyższe oznacza, że przekazanie kompetencji marszałków województw przez regionalnych dyrektorów ochrony środowiska od dnia 15 listopada 2008 r. należy odnieść tylko do takiej sytuacji, gdy organ prowadzący postępowanie w sprawie wydania decyzji środowiskowej do tej daty nie uzyskał wymaganego prawem uzgodnienia z organem ochrony środowiska. Wtedy zaistniałby obowiązek wystąpienia do właściwego regionalnego dyrektora ochrony środowiska. Z uwagi na to, że przed tą datą organ właściwy w zakresie ochrony środowiska wydał swoje postanowienie uzgadniające, ustawowy obowiązek w tym zakresie został wykonany. Późniejsza zmiana organu właściwego w tym postępowaniu uzgadniającym nie uzasadniała dokonania ponownego uzgodnienia z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska. Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołało się na art. 168 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, który stanowi, że w toczących się postępowaniach sądowych i administracyjnych w zakresie zadań i kompetencji podlegających przekazaniu na podstawie ustawy, w których stroną jest wojewoda, marszałek województwa lub dyrektor urzędu morskiego, stroną staje się odpowiednio właściwy regionalny dyrektor ochrony środowiska albo Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska. Niezakończone postępowania administracyjne w zakresie zadań i kompetencji podlegających przekazaniu na podstawie ustawy toczą się nadal przed organami, które przejęły zadania i kompetencje. Organ wskazał, że postępowanie w sprawie uzgodnienia planowanego przedsięwzięcia z marszałkiem województwa zakończyło się przed dniem 15 listopada 2008 r., a tym samym nie wystąpiła sytuacja opisana w powyższym przepisie zmuszająca Prezydenta Miasta do uzgodnienia przedsięwzięcia z nowym organem - regionalnym dyrektorem ochrony środowiska.
Organ wskazał, że brak jest podstaw do stwierdzenia rażącego naruszenia pozostałych przepisów ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, albowiem ustawa ta w postępowaniu prowadzonym w celu wydania decyzji środowiskowej nie mogła być stosowana.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie znalazło także podstaw do stwierdzenia rażącego naruszenia przepisów ustawy o ochronie przyrody.
Organ wskazał, że wnioskodawcy zarzucili, iż na etapie poprzedzającym wydanie tej decyzji nie została wydana decyzja zobowiązująca inwestora do przeprowadzenia przeglądu ekologicznego, którego konieczność sporządzenia zachodzi w razie stwierdzenia okoliczności wskazujących na możliwość negatywnego oddziaływania instalacji na środowisko, co wynika z art. 237 i art. 115a ustawy Prawo ochrony środowiska. Przepis art. 115a ust. 2 powyższej ustawy określa, że jeżeli hałas powstaje w związku z eksploatacją dróg, linii kolejowych, linii tramwajowych, kolei linowych, portów oraz lotnisk lub z działalnością osoby fizycznej niebędącej przedsiębiorcą, decyzji, o której mowa w ust. 1, nie wydaje się. Organ wskazał, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z hałasem powstałych w związku z eksploatacją lotnika i ewentualnym wzrostem tego hałasu w związku z rozbudową lotniska. Oznacza to, że w takiej sprawie nie wydaje się decyzji określonej w art 115a ust.1 tej ustawy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podzieliło zarzutu rażącego naruszenia art. 237 ustawy Prawo ochrony środowiska. Ewentualne postępowanie, jak i wydana po tym postępowaniu decyzja prowadzone na podstawie tego przepisu, po pierwsze jest postępowaniem odrębnym od postępowania w sprawie wydania decyzji środowiskowej, jak też przepisy prawa nie nakładają obowiązku wydania decyzji o sporządzeniu i przedłożeniu przeglądu ekologicznego przed wydaniem decyzji środowiskowej, a po drugie postępowanie w sprawie przeglądu ekologicznego nie jest postępowaniem obowiązkowym, tj. zawsze wymaganym w przypadku prowadzenia postępowania o wydanie decyzji środowiskowej.
Organ wskazał, że nie uwzględnił wniosku o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej z powodu braku spełnienia przesłanek określonych w art. 89 k.p.a.
Wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyli A. J., J. M., M. F., K. F., R. K., Z. W., A. H., M. W., J. W. i W. F.
We wnioskach podtrzymano argumentację zwartą we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. Nadto zarzucono, że w badanej decyzji błędnie sformułowano obowiązek zawarty w pkt. II 3 nałożony na inwestora w zakresie wszczęcia postępowania dotyczącego utworzenia obszaru organicznego użytkowania, który to obowiązek w świetle przywołanej regulacji prawnej winien obejmować nie jak wskazał organ I instancji wystąpienie do właściwego organu o zwiększenie dotychczasowego obszaru, lecz utworzenie nowego obszaru. Wnioskujący zarzucili, że organ nie ustosunkował się do zarzutu nieuwzględnienia przez Prezydenta Miasta na etapie poprzedzającym wydanie decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych dokumentacji, która obrazowałby rzeczywistą skalę lotów w porze nocnej, które to dane były istotne na etapie formułowania w decyzji z dnia 8 stycznia 2009 r. obowiązków w zakresie obszaru ograniczonego oddziaływania inwestycji, do zarzutu braku przeprowadzenia przez Prezydenta Miasta oceny kwestii związanej z koniecznością uzyskania decyzji w przedmiocie przeglądu ekologicznego i sformułowania stosownych obowiązków dotyczących uzyskania stosownej decyzji w tym zakresie przez podmiot realizujący inwestycję. W toku postępowania strony zarzuciły, że badana decyzja w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia została wydana przez niewłaściwy organ w oparciu o nieprawidłowe regulacje prawne, co wyczerpuje przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art 156 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. Wskazali oni, że właściwą do oceny intertemporalnej kwestii stosowania odpowiednich regulacji ustawowych w odniesieniu do decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych zgody na realizację inwestycji jest regulacja art. 155 a nie art. 153 ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.
Wnioskodawcy wskazali, że brak decyzji środowiskowej przed datą 15 listopada 2008 r. stanowi okoliczność przesądzającą o zastosowaniu w odniesieniu do postępowania w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań regulacji nowej ustawy, tj. ustawy z 3 października 2008 r. Tym samym regulacje art. 46 i art. 46a ustawy Prawo ochrony środowiska nie mogły stanowić podstawy prawnej kwestionowanych decyzji. Natomiast brak kompetencji Prezydenta Miasta do wydania decyzji wynika, zdaniem wnioskodawców z faktu, że przedsięwzięcie w postaci "Rozbudowy Portu Lotniczego" miało charakter przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, realizowanego na terenach zamkniętych, przedsięwzięcie to stanowiło inwestycję o charakterze strategicznym, a realizacja rzeczonego przedsięwzięcia wiązała się ze stwierdzeniem możliwość oddziaływań transgranicznych. Właściwym organem do wydania decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych winien być Wojewoda, którego kompetencje, w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 3 października 2008 r., przeszły w oparciu o regulacje wyrażone w art. 153 tej ustawy Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska. Wnioskodawcy zarzucili, że na dzień 15 listopada 2008 r. inwestor nie posiadał decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych dla przedsięwzięć realizowanych na podstawie ustawy o przygotowaniu finałowego turnieju Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012 oraz ustawy z dnia 12 lutego 2009 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie lotnisk użytku publicznego. Inwestycja była realizowana po dniu wejścia w życie przepisów ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko i po uchyleniu regulacji art 46 i 46a ustawy Prawo ochrony środowiska, zastosowanie do oceny przedsięwzięcia, w tym oceny kwestii wydania dla tych inwestycji decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych, winien znaleźć, zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą, nie art 153 ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, ale art. 72 i 75 tej ustawy.
Rozpoznając sprawę ponownie Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 21 grudnia 2015 r. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
Organ stwierdził, że organem właściwym do wydania decyzji w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedmiotowego przedsięwzięcia był Prezydent Miasta, a organem właściwym do rozpoznania odwołania od tej decyzji było Samorządowe Kolegium Odwoławcze.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze potwierdziło prawidłowość stosowania przy rozstrzyganiu przedmiotowej sprawy przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, albowiem postępowanie w sprawie decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych zostało wszczęte przed dniem 15 listopada 2008 r. i do tego dnia nie zostało zakończone wydaniem decyzji ostatecznej.
Organ wskazał, że argumenty skarżących dotyczące wykładni art. 155 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko są niezasadne, bowiem przepis ten nie dotyczy postępowania w sprawie wydania decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych, lecz decyzji o warunkach zabudowy lub decyzji o lokalizacji inwestycji lub innych decyzji wymienionych enumeratywnie w art 72. Przepis art. 155 ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania kwestionowanej decyzji stanowił, że przepisów ustawy zobowiązujących podmiot planujący podjęcie realizacji przedsięwzięcia do uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nie stosuje się w odniesieniu do podmiotów posiadających decyzje o środowiskowych uwarunkowaniach wydane na podstawie przepisów dotychczasowych. Przepis art 155 ustawy z dnia 3 października 2008 r. ma znaczenie dla oceny wymogu legitymowania się decyzją o uwarunkowaniach środowiskowych przy złożeniu wniosku o wydanie np. warunków zabudowy.
Organ wskazał, że zgodnie z art. 46a ust. 1 lit. b i ust. 9 Prawa ochrony środowiska dla przedsięwzięć realizowanych w całości lub części na terenach zamkniętych, decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach wydaje wojewoda. Realizacja planowanej inwestycji nie następowała na terenie zamkniętym (w całości lub w części), wobec czego wojewoda nie był właściwy do wydania kwestionowanej decyzji. Skarżący nie wykazali, aby tereny inwestycji znajdowały się w granicach terenu zamkniętego, który stanowi teren dostępny wyłącznie dla osób uprawnionych oraz wyznaczony w sposób określony w ustawie z dnia 17 maja 1969 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (art. 3 pkt 40 Prawa ochrony środowiska). Prawo geodezyjne i kartograficzne definiuje w art. 2 pkt 9 tereny zamknięte jako tereny o charakterze zastrzeżonym ze względu na obronność i bezpieczeństwo państwa, określone przez właściwych ministrów i kierowników urzędów centralnych. Planowana inwestycja to rozbudowa lotniska cywilnego, powszechnie dostępnego dla ludności, nie mogła zatem zostać zlokalizowana na terenach zamkniętych.
Organ wskazał, że z art. 46a ust. 7 pkt 4 Prawa ochrony środowiska wynika, iż organem właściwym do wydania decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych w przedmiotowej sprawie był Prezydent Miasta, zaś organem odwoławczym, zgodnie z art. 17 pkt 1 k.p.a., było Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Tym samym zarówno decyzja I, jaki II instancji nie zostały wydane z naruszeniem przepisów o właściwości i nie są dotknięte wadą wymienioną w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.
Analizując zarzut wydania decyzji środowiskowej z rażącym naruszeniem prawa przewidziany w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., w tym wydanie decyzji w oparciu o niewłaściwe regulacje prawne organ podkreślił, że organy obu instancji orzekając w przedmiocie wniosku inwestora prawidłowo zastosowały przepisy ustawy Prawo ochrony środowiska, zgodnie z art 153 ustawy udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że organy wydając decyzje nie mogły stosować przepisów ustawy z dnia 7 września 2007 r. o przygotowaniu finałowego turnieju Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012 (Dz. U. z 2007 r. Nr 173, poz. 1219 ze zm.) i ustawy z dnia 12 lutego 2009 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie lotnisk użytku publicznego (Dz.U. Nr 42, poz. 340), bowiem nie regulują one wydawania decyzji środowiskowych, lecz decyzji lokalizacyjnych, uzyskiwanych w etapach procesu inwestycyjnego po wydaniu decyzji środowiskowej, a poza tym druga z wymienionych ustaw weszła w życie w dniu 17 kwietnia 2009 r., czyli po wydaniu decyzji ostatecznej. Zarzuty w tym zakresie uznano zatem za chybione.
Za niezasadny uznano również zarzut naruszania prawa poprzez niedokonanie przez Prezydenta Miasta po dniu 15 listopada 2008 r. nowych uzgodnień warunków realizacji przedsięwzięcia. Organ w tym zakresie podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko wyjaśniając, że uzgodnienia zostały dokonane przed dniem 15 listopada 2008 r., przy czym na skutek wejścia w życie tej ustawy nie zmieniły się kompetencje organów inspekcji sanitarnej, zaś postanowienie Marszałka Województwa z dnia 18 sierpnia 2008 r. stało się ostateczne przed dniem wejścia w życie ustawy z 3 października 2008 r. Przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. nie wprowadziły obowiązku dokonania nowych uzgodnień ani nie znosiły skutków prawnych wywołanych przez wydane przed dniem 15 listopada 2008 r. postanowienia w sprawie uzgodnień warunków realizacji przedsięwzięcia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało za niezasadny zarzut naruszenia art. 135 ust. 1 Prawa ochrony środowiska. Organ wskazał, że zgodnie z art 56 ust. 2 pkt 6 Prawa ochrony środowiska w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach właściwy organ określa w przypadku, o którym mowa w art. 135 ust. 1 - stwierdzenie konieczności utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania. Prezydent Miasta zachował się zgodnie z nakazem wyrażonym w powołanym przepisie, bowiem nałożył na inwestora obowiązek wystąpienia do właściwego organu o zwiększenie dotychczasowego obszaru ograniczonego użytkowania utworzonego rozporządzeniem Wojewody nr 8/2002 z dnia 26 lipca 2002 r. poprzez zwiększenie jego obszaru do odpowiednio izofony 50dB dla pory nocnej i 60 dB dla pory dziennej, wyznaczonej, odpowiednio, dla stanu po zakończeniu etapu I przebudowy Portu Lotniczego oraz po zakończeniu realizacji całego przedsięwzięcia, jeżeli po zastosowaniu dostępnych rozwiązań technicznych, technologicznych i organizacyjnych przyjętych na podstawie systemu pomiaru ciągłego poziomów hałasu w środowisku, programu monitoringu hałasu lotniczego i analizy, o jakich mowa w pkt 11.1 decyzji, jak też analizy porealizacyjnej określonej w pkt II.2. decyzji, wynikać będzie konieczność zmiany granic tego obszaru. Organ wskazał, że nie znajduje oparcia w przepisach prawa twierdzenie skarżących, jakoby w dniu wydania kwestionowanej decyzji utworzony w 2002 r. obszar ograniczonego użytkowania już nie obowiązywał i organy powinny nałożyć na inwestora obowiązek utworzenia całkowicie nowego obszaru. Powołując się na wyrok WSA w Warszawie z dnia 31 sierpnia 2009 r. sygn. IV SA/Wa 2569/07, organ wskazał, że rozporządzenie Wojewody w przedmiocie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania nie utraciło mocy obowiązującej z związku nowelizacją art. 135 ust. 2 Prawa ochrony środowiska, która weszła w życie w dniu 15 listopada 2008 r. Organ stwierdził, że skoro nie zostały wydane nowe przepisy wykonawcze do ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, precyzujące przedsięwzięcia mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, oznacza to, że pojęcie to należy odnosić do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko określonych w rozporządzeniu z dnia 9 listopada 2004 r. i dlatego materialnoprawny zakres spraw przekazanych do uregulowania aktem o utworzeniu obszaru ograniczonego użytkowania określony w art. 135 ust. 2 Prawa ochrony środowiska, jaki obowiązywał przed dniem 15 listopada 2006 r., nie uległ zmianie na skutek nowelizacji tego przepisu. Nie uległy także zmianie wytyczne zawarte w art. 135 ust. 2 Prawa ochrony środowiska. Zmiana art 135 Prawa ochrony środowiska dokonana ustawą z dnia 3 października 2008 r. nie stanowiła zmiany treści merytorycznej i nie skutkowała automatycznie uchyleniem wydanych na jej podstawie aktów wykonawczych.
Organ stwierdził, że kwestia rozszerzenia obszaru ograniczonego użytkowania została prawidłowo wyjaśniona w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji z dnia 6 marca 2009 r., jak i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta z dnia 8 stycznia 2009 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że zarzut naruszenia prawa poprzez zaniechanie przez organy wydające kwestionowane decyzje o środowiskowych uwarunkowaniach oceny konieczności sporządzenia przeglądu ekologicznego jest niezasadny. Decyzja, o której mowa w art. 237 Prawa ochrony środowiska jest decyzją odrębną od decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych, zaś ustawa nie przewiduje obowiązku wydania decyzji o sporządzeniu i przedłożeniu przeglądu ekologicznego przed wydaniem decyzji środowiskowej. Z treści art 56 Prawa ochrony środowiska, który wymienia elementy decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, nie znajduje się nakaz umieszczenia w decyzji obowiązku sporządzenia przeglądu ekologicznego, co pozostaje w związku z art. 237 tej ustawy, ustanawiającym przesłanki wydania odrębnej decyzji w przedmiocie przeglądu ekologicznego.
Organ wskazał, że w kwestionowanych decyzjach środowiskowych zawarto rozstrzygnięcia w zakresie ochrony przed hałasem, w tym określono ilość startów i lądowań w porze nocnej. Organy obu instancji oceniły znajdujący się w aktach materiał dowodowy, także w zakresie hałasu i nie dostrzegł żadnych zaniechań i uchybień w tym zakresie, które stanowiłyby podstawę stwierdzenia nieważności. Skarżący nie wykazali, aby zlecenie wykonania dodatkowej dokumentacji i przeprowadzenie dowodu z niej miałoby wpływ na wynik sprawy. Skarżący nie wykazali również, że znajdująca się w aktach sprawy dokumentacja w zakresie hałasu, w tym ilości lotów w porze nocnej, nie jest prawidłowa.
W odniesieniu do zarzutu nieprawidłowo przeprowadzonych konsultacji społecznych w toku postępowania w przedmiocie uzyskania decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych organ wyjaśnił, że przed wydaniem decyzji Prezydent Miasta przeprowadził konsultacje społeczne, a ich wynik zdecydował o treści postanowień w zakresie hałasu. Organ wskazał, że przepisy nie regulują szczegółowo sposobu przeprowadzania konsultacji, tym samym nie można skutecznie zarzucić kwestionowanym decyzjom rażącego naruszenia prawa w tym zakresie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że wniosek o przeprowadzenie rozprawy nie został uwzględniony, albowiem w sprawie nie zachodzą przesłanki wymienione w art. 89 k.p.a.
Podsumowując organ wskazał, że kwestionowana decyzja z dnia 6 marca 2009 r. i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta z dnia 8 stycznia 2009 r. zostały wydane przez właściwe organy administracji publicznej, nie naruszają prawa w sposób rażący i wydane zostały na prawidłowej podstawie prawnej. Tym samym nie są dotknięte wadami wymienionymi w art. 156 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. Decyzje te nie są dotknięte również pozostałymi wadami wymienionymi w art. 156 § 1 pkt 3-7 k.p.a. Decyzją z dnia 25 czerwca 2014 r. prawidłowo odmówiono stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji z dnia 6 marca 2009 r., wobec czego decyzję tę należało utrzymać w mocy.
W skardze na powyższą decyzję zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia - art. 155 ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko w związku z art. 72 ust. 1 pkt 3 i art. 75 § 1 pkt 1e tej ustawy i w związku z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., które to naruszenie polegało na dokonaniu przez organ błędnej, zawężającej wykładni art. 155 ustawy, skutkującej uznaniem, że regulacja ta nie będzie miała zastosowania w przedmiotowej sprawie, a do wydanej decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych dla inwestycji w postaci "Rozbudowy Portu Lotniczego " nie będzie miał zastosowania tryb przewidziany w ustawie z dnia 3 października 2008 r., w tym przewidziana na tej ustawie właściwość organów do wydania decyzji. Skarżący zarzucili, że wbrew ocenie poczynionej przez organ art. 155 ustawy z 3 października 2008 r. statuuje, iż regulacje tej ustawy normujące obowiązek podmiotu w zakresie uzyskania decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych zgody na realizację inwestycji, znajdują zastosowanie do wszystkich przedsięwzięć, dla których wymagane jest uprzednie uzyskanie decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych i znajdują one zastosowanie do wszystkich sytuacji, w których decyzje o uwarunkowaniach środowiskowych zgody na realizację inwestycji nie znajdowały się w posiadaniu podmiotów w dacie wejścia w życie ustawy, tj. w dacie 15 listopada 2008 r.
W skardze podniesiono zarzut naruszenia art. 6 ust. 1 pkt. 7 ustawy z 12 lutego 2009 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie lotnisk użytku publicznego w związku z art. 155 ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko w związku z art. 72 ust. 1 pkt 3 ustawy, oraz art. 75 § 1 pkt 1e tej ustawy, w związku z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., które to naruszenie polegało na braku kumulatywnej subsumpcji. Interpretacja wskazanych regulacji prowadzić winna, zdaniem skarżących, do wniosku, że ze względu na charakter przedsięwzięcia, decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach powinna zostać wydana w oparciu o regulacje ustawy z dnia 3 października 2008 r., albowiem
- przedsięwzięcie w postaci Rozbudowy Portu Lotniczego jako inwestycja w zakresie lotniska użytku publicznego w rozumieniu ustawy z dnia 12 lutego 2009 r. winna zostać w oparciu o regulację art. 6 § 1 pkt 7 ustawy zostać poprzedzona wydaniem decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych zgody na realizację inwestycji wydanej w oparciu o regulacje ustawy z dnia 3 października 2008 r.,
- przedsięwzięcie powyższe realizowane było po dacie wejścia w życie przepisów ustawy z dnia 3 października 2008 r. i po uchyleniu regulacji art. 46 oraz art. 46 a ustawy Prawo ochrony środowiska,
- przedsięwzięcie powyższe nie było ujęte w ustawie Prawo ochrony środowiska, w szczególności w regulacji art. 46a § 7 rzeczonej ustawy, jako przedsięwzięcie dla którego w oparciu o przedmiotową ustawę wydana mogła zostać decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach.
W skardze zarzucono naruszenie art. 23 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o przygotowywaniu finałowego turnieju mistrzostw Europy w piłce nożnej UEFA EURO 2012 w związku z art. 155 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko w związku z art. 72 ust. 1 pkt 13 oraz art. 74 § 1 pkt 5 tej ustawy oraz art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., które naruszenie polegało na braku kumulatywnej subsumpcji tych regulacji. Skarżący stwierdzili, że część inwestycji realizowanych w ramach przedsięwzięcia Rozbudowy Portu Lotniczego stanowiła inwestycje realizowane w ramach Euro 2012, w oparciu o przepisy ustawy z 7 września 2007 r., decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach poprzedzających realizację inwestycji winna zatem zostać wydana w myśl art. 23 § 2 pkt 5 ustawy z 7 września 2007 r. w oparciu o regulacje ustawy z dnia 3 października 2008 r.
Skarżący podnieśli zarzut naruszenia art. 135 w związku z art. 82 § 3 ustawy Prawo ochrony środowiska, wskazując, że Prezydent Miasta błędnie sformułował nałożony na inwestora obowiązek w zakresie utworzenia obszaru organicznego użytkowania. Obowiązek ten w świetle przywołanej regulacji prawnej winien obejmować wystąpienie do właściwego organu o utworzenie nowego obszaru ograniczonego użytkowania, a nie zwiększenie dotychczasowego obszaru.
W skardze zarzucono nadto naruszenie art. 46a pkt. 7 w zw. z art. 51 § 1 pkt 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, w związku z art. 2 pkt 28 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o odziaływaniu na środowisko i w związku z art. 153 ustawy z dnia 3 października 2008 r., polegające na braku łącznego zastosowania tych regulacji, który skutkował uznaniem, że w świetle uprzednio obowiązujących regulacji Prezydent Miasta był właściwy do wydania decyzji podczas gdy organem właściwym do jej wydania dla rzeczonego przedsięwzięcia, jako zawsze znacząco oddziaływującego na środowisko, był Wojewoda, a po dniu 15 listopada 2008 r. w związku ze zmianą kompetencji, Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 17 grudnia 2009 r. w sprawie sygn. II SA/Gd 191/09 oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 marca 2009 r. sygn. akt [...], co oznacza, ze ocenił tę decyzję jako legalną i wolną od wad kwalifikowanych, wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa. Uwzględnienie skargi, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów postępowania dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Organy administracji obu instancji rozstrzygając sprawę dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych, procedowały w zgodzie z przepisami postępowania administracyjnego oraz prawidłowo powołały i zastosowały przepisy prawa materialnego.
Poddane kontroli Sądu postępowanie toczyło się w ramach postępowania nadzwyczajnego prowadzonego na zasadach określonych w art. 156-159 k.p.a., regulujących instytucję stwierdzenia nieważności decyzji. Postępowanie to jest jednym z trybów nadzwyczajnych weryfikacji ostatecznych decyzji administracyjnych.
Sąd rozważał w niniejsze sprawie, czy wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji było proceduralnie dopuszczalne, w uwagi na uprzednią ocenę tej decyzji w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Od decyzji tej wniesiono bowiem skargę do sądu administracyjnego, w której podniesiono zarzut jej nieważności, bez szczegółowego uzasadnienia. Skarga ta została oddalona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 17 grudnia 2009 r. sygn. akt II SA/Gd 191/09.
Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. Sąd rozpoznający sprawę nie był związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i miał obowiązek rozpatrzenia sprawy w pełnym zakresie, także pod kątem wszystkich ewentualnych wad decyzji uzasadniających stwierdzenia jej nieważności. Dokonana przez Sąd ocena decyzji nie doprowadziła do stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że oddalenie przez sąd administracyjny skargi na niezgodność decyzji z prawem, co do zasady zamyka organowi administracyjnemu drogę do stwierdzenia nieważności decyzji, ze względu na związanie go oceną prawną zawartą w wyroku sądu w odniesieniu do przedmiotu rozstrzygnięcia sądowego. Próba stwierdzenia nieważności decyzji rozpoznawanej już wcześniej przez sąd oddalający skargę na niezgodność tej decyzji z prawem stanowi bowiem w istocie w odniesieniu do przedmiotu rozstrzygnięcia sądowego niedopuszczalną ingerencję w prawomocne orzeczenie sądu.
W uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 grudnia 2009 r. sygn. I OPS 6/09 wskazano jednak, że żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.) wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie - z uwagi na wydany uprzednio wyrok sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W pozostałych przypadkach organ administracji publicznej obowiązany jest rozpoznać żądanie co do istoty stosując art 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 k.p.a. W uchwale tej wskazano, że związanie organu administracyjnego oceną prawną odnosi się do określonych elementów uzasadnienia zapadłego wyroku. Pomimo bowiem użycia w art. 153 p.p.s.a. pojęcia "orzeczenie", chodzi w nim nie tylko o sentencję, lecz także o uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia. To w uzasadnieniu przedstawione jest bowiem rozumowanie, które doprowadziło sąd do określonej konkluzji prawnej, analiza treści uzasadnienia wyroku pozwala na sprecyzowanie zakresu przedmiotowego ferowanych ocen, tj. ustalenie, co wziął pod uwagę sąd uwzględniając wniesioną skargę lub oddalając ją.
Wyrok z dnia 17 grudnia 2009 r. sygn. akt II SA/Gd 191/09 nie został pisemnie uzasadniony, zatem szczegółowy zakres dokonanej wówczas przez Sąd oceny nie jest znany. W tej sytuacji Sąd uznał za dopuszczalne wszczęcie i przeprowadzenie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 marca 2009 r., sygn. akt SKO [...].
W orzecznictwie i doktrynie podnosi się, że stwierdzenie nieważności decyzji stanowi wyjątek od uregulowanej w art. 16 § 1 k.p.a. zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Zgodnie z ta zasadą, decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne, w związku z tym uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. W postępowaniu prowadzonym w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej organ bada wyłącznie, czy decyzja administracyjna w dacie jej podjęcia była dotknięta jedną z kwalifikowanych wad wymienionych enumeratywnie w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a.
Podkreślić należy, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ma charakter samodzielny i odrębny w stosunku do postępowania zwykłego. Organ nadzoru nie rozpatruje sprawy co do jej istoty, ale wyłącznie w granicach określonych w art. 156 § 1 k.p.a.
Organ prawidłowo stwierdził, że w niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki stwierdzenia nieważności określone enumeratywnie art. 156 § 1 k.p.a. Organ szczegółowo uzasadnił swoje stanowisko w tym zakresie, poczynił niezbędne ustalenia faktyczne, przywołał właściwe przepisy prawa i dokonał ich prawidłowego zastosowania. Przeprowadzona w zaskarżonej decyzji analiza jest wnikliwa i doprowadziła organ do słusznych wniosków. Sąd w całości podziela powołaną przed organ administracji argumentację.
Skarżący powoływali się na nieważność wydanej decyzji na dwóch podstawach przewidzianych w art. 156 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. Przepis ten stanowi, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:
1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości,
2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
W sprawie nie zachodzi żadna ze wskazanych podstaw stwierdzenia nieważności.
W pierwszej kolejności Sąd rozważył zarzut wydania decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości. Decyzja organu I instancji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia została wydana w dniu 8 stycznia 2009 r. przez Prezydenta Miasta.
Właściwość tego organu do rozpatrzenia sprawy wynikała z art. 46 a ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U z 2008 r. nr 25, poz. 150), powoływanej dalej jako p.o.ś. Przepis ten nie obowiązywał w dacie wydawania decyzji, bowiem został on uchylony przez art. 144 pkt 9 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2008 nr 19 poz. 1227), powoływanej dalej jako ustawa, z dniem 15 listopada 2008 r.
Niemniej jednak, mimo uchylenia mocy obowiązującej tego przepisu, podobnie jak i szeregu innych przepisów p.o.ś., przepisy te znajdowały zastosowanie do postępowań o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy t.j. przed dniem 15 listopada 2008 r.
Stanowi o tym wyraźnie powoływany w obu wydanych przez organ decyzjach przepis art. 153 ustawy, zgodnie z którym do spraw wszczętych, na podstawie przepisów ustawy zmienianej w art. 144, czyli p.o.ś., przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną stosuje się, z zastrzeżeniem art. 154 ust. 1, przepisy dotychczasowe, z tym że dotychczasowe kompetencje:
1) ministra właściwego do spraw środowiska przejmuje Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska;
2) wojewodów, marszałków województw i dyrektorów urzędów morskich przejmują regionalni dyrektorzy ochrony środowiska.
Za niezasadny Sąd uznał zarzut skarżących, że do oceny kwestii zastosowania ustawy właściwy jest w niniejszej sprawie przepis art. 155 ustawy, który stanowi, że przepisów ustawy zobowiązujących podmiot planujący podjęcie realizacji przedsięwzięcia do uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nie stosuje się w odniesieniu do podmiotów posiadających decyzje o środowiskowych uwarunkowaniach wydane na podstawie przepisów dotychczasowych. Przepis ten dotyczy bowiem zupełnie innej sytuacji, niż zaistniała w niniejszej sprawie, a mianowicie sytuacji, w której inwestor w dacie wejścia w życie ustawy z 2008 r. posiadał już decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia. Przepis ten wyłącza obowiązek uzyskania nowych decyzji wydanych na podstawie nowej ustawy. W analizowanej sprawie inwestor nie dysponował w dacie wejścia z życie ustawy decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach, bowiem postępowanie w przedmiocie jej wydania było w toku.
Zatem organ wydając decyzję winien zastosować przepis przejściowy przewidziany w art. 153 ustawy, nakazujący mu procedowanie na podstawie starych przepisów, obowiązujących w dacie złożenia wniosku, co też organ uczynił.
Znajdujący w sprawie zastosowanie art. 46 ust. 7 p.o.ś stanowił, że organem właściwym do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest:
1) wojewoda - w przypadku:
a) będących przedsięwzięciami mogącymi znacząco oddziaływać na środowisko, o których mowa w art. 51 ust. 1 pkt 1:
– dróg,
– linii kolejowych,
– napowietrznych linii elektroenergetycznych,
– instalacji do przesyłu ropy naftowej, produktów naftowych, substancji chemicznych lub gazu,
– sztucznych zbiorników wodnych,
b) przedsięwzięć na terenach zamkniętych,
c) przedsięwzięć realizowanych na obszarach morskich,
d) zmiany lasu, niestanowiącego własności Skarbu Państwa, na użytek rolny;
2) starosta - w przypadku scalania, wymiany lub podziału gruntów;
3) dyrektor regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych - w przypadku zmiany lasu, stanowiącego własność Skarbu Państwa, na użytek rolny;
4) wójt, burmistrz lub prezydent miasta - w przypadku pozostałych przedsięwzięć.
7a. W przypadku przedsięwzięcia, o którym mowa w ust. 7 pkt 4, realizowanego przez gminę decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach wydaje wójt, burmistrz lub prezydent miasta, na którego obszarze właściwości przedsięwzięcie jest realizowane.
8. W przypadku przedsięwzięcia, o którym mowa w ust. 7 pkt 4, wykraczającego poza obszar jednej gminy decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach wydaje wójt, burmistrz lub prezydent miasta, na którego obszarze właściwości znajduje się największa część terenu, na którym ma być realizowane to przedsięwzięcie, w porozumieniu z zainteresowanymi wójtami, burmistrzami lub prezydentami miast.
9. W przypadku przedsięwzięcia realizowanego w części na terenie zamkniętym dla całego przedsięwzięcia decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach wydaje wojewoda.
W przedmiotowej sprawie, zgodnie z art. 46 ust. 7 pkt 4 i ust. 7a p.o.ś. decyzję winien wydać prezydent miasta G., jako prezydent miasta, na którego obszarze właściwości przedsięwzięcie jest realizowane.
Wbrew stanowisku skarżących, organem kompetentnym do wydania decyzji na gruncie przepisów p.o.ś. nie był wojewoda, i jego kompetencje nie przeszły na regionalnego dyrektora ochrony środowiska, bowiem w sprawie nie zachodziły przesłanki przewidziane w art. 46 ust. 1 pkt 1 p.o.ś., co organ szczegółowo i prawidłowo przeanalizował z zaskarżonej decyzji. Planowana inwestycja nie stanowiła inwestycji w zakresie dróg, linii kolejowych, napowietrznych linii elektroenergetycznych, instalacji do przesyłu ropy naftowej, produktów naftowych, substancji chemicznych lub gazu, sztucznych zbiorników wodnych, inwestycja ta nie była też realizowana na terenach zamkniętych lub obszarach morskich, ani nie dotyczyła zmiany lasu, niestanowiącego własności Skarbu Państwa, na użytek rolny. Brak jest zatem podstaw do przypisywania właściwości do jej wydania wojewodzie.
Podnoszony w skardze zarzut, że przedsięwzięcie w postaci lotniska nie było ujęte w ustawie Prawo ochrony środowiska, w szczególności w regulacji art. 46a ust. 7 ustawy, nie jest uzasadniony. W przepisie tym, jak wynika z jego treści, wyszczególniono część inwestycji mogących znacząco oddziaływać na środowisko i użyto zbiorczego określenia pozostałych przedsięwzięć, do których należy zaliczyć także budowę lotniska.
Na właściwość organu nie miały przy tym wpływu ani powoływana przez skarżącego ustawa z dnia 12 lutego 2009 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie lotnisk użytku publicznego (Dz.U. Nr 42, poz. 340) ani ustawa z dnia 7 września 2007 r. o przygotowaniu finałowego turnieju Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012 (Dz. U. z 2007 r. Nr 173, poz. 1219 ze zm.).
Ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie lotnisk użytku publicznego weszła w życie po wydaniu badanej w postępowaniu nieważnościowym decyzji z dnia 6 marca 2009 r., w dniu 17 kwietnia 2009 r. Zatem art. 6 ust. 1 pkt 7 tej ustawy, który przewidywał, że obligatoryjny załącznik do wniosku o wydanie decyzji o zezwoleniu na realizacje inwestycji w zakresie lotniska użytku publicznego stanowiła decyzja o uwarunkowaniach środowiskowych w rozumieniu przepisów ustawy z 3 października 2008 r. nie mógł mieć zastosowania w niniejszej sprawie.
Powoływany w skardze art. 23 § 2 pkt 5 ustawy z 7 września 2007 r. o przygotowaniu finałowego turnieju Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012, w którym jest mowa o decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, został wprowadzony ustawą z dnia 28 sierpnia 2009 r. o zmianie ustawy o przygotowaniu finałowego turnieju Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012 oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 161 poz.1281), a więc ustawą późniejszą niż decyzja o środkowych uwarunkowaniach wydana dnia 6 marca 2009 r. Regulacja ta nie może mieć zatem wpływu na ocenę ważności wydanej decyzji.
Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Kodeks postępowania administracyjnego nie zawiera legalnej definicji "rażącego naruszenia prawa", treść tego pojęcia ukształtowana została przez orzecznictwo i doktrynę. W orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić wówczas, gdy naruszenie prawa jest oczywiste, co oznacza, iż istnieje sprzeczność między treścią rozstrzygnięcia a przepisem stanowiącym jego podstawę prawną, czyli decyzja wydana została wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionym w powyższym przepisie, wbrew przesłankom określonym w przepisie, gdy naruszony przepis może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, nie wymaga wykładni, nie jest ocenny (treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu poprzez proste ich zestawienie z sobą) oraz gdy skutki wywołane przez decyzję (dla strony oraz społeczne, gospodarcze), nie są możliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności (wystąpienie tych skutków powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa).
Analizując zarzut wydania decyzji środowiskowej z rażącym naruszeniem prawa, przewidziany w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., w tym wydanie decyzji w oparciu o niewłaściwe regulacje prawne organ podkreślił, że organy obu instancji orzekając w przedmiocie wniosku inwestora prawidłowo zastosowały przepisy ustawy Prawo ochrony środowiska, zgodnie z art. 153 ustawy udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Nie budzi wątpliwości, że ocena ta jest prawidłowa, co Sąd oceniał rozważając podniesiony zarzut orzeczenia w sprawie przez niewłaściwy organ.
W sprawie o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia brak było konieczności ponawiania uzgodnienia dokonanego przez Marszałka Województwa. Jak wskazano w Komentarzu do ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (K. Gruszecki), "w przypadku reguł przejściowych wprowadzonych w art. 153 ust. 1 ustawy istotne jest zwrócenie uwagi na to, że mają one charakter mieszany, gdyż ustawodawca w przepisie tym przewidział, iż w przypadkach wymagających współdziałania pomiędzy organami administracji, w toku postępowania zmienia się właściwość rzeczowa organów współdziałających. Oznacza to, że jeżeli np. postanowienia organów uzgadniających zostały wydane jeszcze przed zmianą przepisów, to oczywiście zachowują one swoją moc w obrocie prawnym i nie ma potrzeby powtarzania tej czynności procesowej. Jeżeli jednak w toku prowadzonego postępowania organy współdziałające jeszcze się nie wypowiedziały (przyczyny w tym przypadku nie są istotne), to poczynając od dnia wejścia w życie ustawy powinny już to uczynić organy wskazane w art. 153 ust. 1 ustawy."
Zatem, w sytuacji takiej jak zaistniała w niniejszej sprawie, gdy organ właściwy do wydania decyzji w sprawie określenia uwarunkowań środowiskowych zwrócił się na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów o wypowiedzenie stanowiska w sprawie, a organ współdziałający w trybie art. 106 k.p.a., jakim był Marszałek Województwa zajął stanowisko w sprawie przed zmianą przepisów, to stanowisko to zachowało moc obowiązującą i brak było podstaw do powtarzania uzgodnienia przez nowy organ. Marszałek Województwa był organem upoważnionym do uzgodnienia decyzji. Art. 48 ust. 2 pkt 1 p.o.ś, stanowił bowiem, że przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ, uzgadnia warunki realizacji przedsięwzięcia z organem ochrony środowiska. Natomiast z art. 376 pkt 2b w związku z art. 378 ust. 2a p.o.ś. wynikało, organem ochrony środowiska właściwym w sprawach przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, dla którego sporządzenie raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko jest obowiązkowe był marszałek województwa.
Organ wydając decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia prawidłowo zastosował wymogi art. 56 ust. 1b oraz art. 56 ust. 2 pkt 6 p.o.ś. Decyzję wydano z uwzględnieniem uzgodnień organów, o których mowa w art. 48 ust. 2, ustaleń zawartych w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko oraz wyników przeprowadzonego zgodni z art. 53 p.o.ś. postępowania z udziałem społeczeństwa, co potwierdza treść uzasadnienia wydanej decyzji. Podkreślić przy tym należy, że uwzględnienie wyników postępowania przeprowadzonego z udziałem społeczeństwa nie może być rozumiane jako konieczność stwierdzenia braku możliwości realizacji inwestycji z uwagi na protesty społeczne lub interesy właścicieli nieruchomości położnych w pobliżu inwestycji. Udział społeczeństwa oraz składane uwagi i wnioski nie sprowadzają się do ochrony interesu poszczególnych osób, które nie nabywają przez fakt złożenia uwag i wniosków statusu stron postępowania, lecz w istocie mają na celu zwrócenie uwagi na różne aspekty ochrony środowiska, jakim zagraża realizowana inwestycja, które winny być przez organ rozpatrzone.
Za niezasadny uznać należało także zarzut naruszenia art. 135 p.o.ś. i art. 56 ust. 2 pkt 6 p.o.ś. Art. 135 ust 1 p.o.ś. stanowi, że jeżeli z postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, z analizy porealizacyjnej albo z przeglądu ekologicznego wynika, że mimo zastosowania dostępnych rozwiązań technicznych, technologicznych i organizacyjnych nie mogą być dotrzymane standardy jakości środowiska poza terenem zakładu lub innego obiektu, to dla oczyszczalni ścieków, składowiska odpadów komunalnych, kompostowni, trasy komunikacyjnej, lotniska, linii i stacji elektroenergetycznej oraz instalacji radiokomunikacyjnej, radionawigacyjnej i radiolokacyjnej tworzy się obszar ograniczonego użytkowania. Obszar ograniczonego użytkowania dla przedsięwzięcia, mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, do jakich zalicza się analizowane przedsięwzięcie, tworzy obecnie sejmik województwa, w drodze uchwały.
Organ nie naruszył art. 56 ust. 2 pkt 6 p.o.ś. bowiem, zgodnie z tym unormowaniem, w decyzji wskazano na konieczność utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania.
Art. 56 ust. 2 pkt 6 p.o.ś. stanowi, że organ w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, stwierdza konieczność utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania. W przepisie tym jest mowa o utworzeniu obszaru ograniczonego użytkowania. Sformułowanie przepisu nawiązuje do sytuacji, gdy inwestycja polega na tworzeniu nowego obiektu, dla którego musi zostać utworzony obszar ograniczonego użytkowania. W przypadku rozbudowy inwestycji już istniejącej, posiadającej obszar ograniczonego użytkowania, jeżeli dochodzi do jej rozbudowy może zaistnieć konieczność powiększenia obszaru ograniczonego użytkowania, z uwagi na zwiększenie stopnia uciążliwości obiektu. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, która dotyczy rozbudowy już istniejącego i posiadającego obszar ograniczonego użytkowania lotniska.
W istocie, w takiej sytuacji dochodzi do zamiany dotychczasowej uchwały w sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania i utworzenia nowego, szerszego obszaru użytkowania.
W punkcie II.3 badanej w postępowaniu nieważnościowym decyzji, wskazano na konieczność wystąpienia do właściwego organu o zwiększenie dotychczasowego obszaru ograniczonego użytkowania. Organ w wydanej decyzji traktował sformułowania dotyczące utworzenia i zwiększenia obszaru ograniczonego użytkowania jako w istocie tożsame, co wynika z punktu II.2 decyzji, w której jest mowa o konieczności utworzenia (zwiększenia) obszaru ograniczonego użytkowania. Działanie organu w tym zakresie nie ma charakteru naruszenia prawa o charakterze rażącym, uzasadniającego stwierdzenie nieważności wydanej decyzji. Z punkt widzenia celu przepisu, zasad praworządności i skutków decyzji, organ w wydanej decyzji winien wskazać w niej na konieczność powstania obszaru ograniczonego użytkowania, który będzie obszarem odpowiednim z punktu widzenia planowanego przedsięwzięcia. Cel taki niewątpliwie został w wydanej decyzji osiągnięty.
Brak jest także podstaw do stwierdzenia naruszenia art. 56 ust. 1b pkt 1 p.o.ś., zgodnie z którym właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, uwzględniając uzgodnienia organów, o których mowa w art. 48 ust. 2. Przepis ten stanowił, że przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ uzgadnia warunki realizacji przedsięwzięcia:
1) z organem ochrony środowiska;
1a) w przypadku przedsięwzięć wymagających decyzji, o której mowa w art. 46 ust. 4 pkt 2, 2a, 8 i 9, albo zgłoszenia, o którym mowa w art. 46 ust. 4a - z organem, o którym mowa w art. 57;
2) w przypadku dróg oraz linii kolejowych będących przedsięwzięciami mogącymi znacząco oddziaływać na środowisko, o których mowa w art. 51 ust. 1 pkt 1 - z ministrem właściwym do spraw środowiska oraz państwowym wojewódzkim inspektorem sanitarnym;
3) w przypadku przedsięwzięć, które mogą znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000 i nie są bezpośrednio związane z ochroną tego obszaru lub nie wynikają z tej ochrony:
a) będących przedsięwzięciami, o których mowa w art. 51 ust. 1 pkt 1-2 - z wojewodą, a na obszarach morskich z dyrektorem urzędu morskiego, a także, jeżeli przedsięwzięcia te wymagają decyzji, o której mowa w art. 46 ust. 4 pkt 2, 2a, 8 i 9, albo zgłoszenia, o którym mowa w art. 46 ust. 4a - z organem, o którym mowa w art. 57,
b) będących przedsięwzięciami, o których mowa w art. 51 ust. 1 pkt 3 - z wojewodą, a na obszarach morskich z dyrektorem urzędu morskiego;
4) (uchylony);
5) w przypadku przedsięwzięć realizowanych na obszarach morskich - z dyrektorem urzędu morskiego.
Decyzję uzgodniono w myśl art. 48 ust. 2 pkt 1 i 1a p.o.ś. z Marszałkiem Województwa oraz Wojewódzkim Inspektorem Sanitarnym, a w sprawie nie zachodziły przesłanki wskazane w pozostałych jednostkach redakcyjnych tego przepisu, uzasadniające dokonanie uzgodnień z innymi organami.
W szczególności w sprawie nie było obowiązku dokonywania uzgodnienia przewidzianego w art. 48 ust. 2 pkt 3 p.o.ś. bowiem z okoliczności sprawy nie wynika, by planowane przedsięwzięcie mogło znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000.
W sprawie nie stwierdzono transgranicznego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia.
Wskazać także należy, że w punkcie II.2 wydanej decyzji zawarto obowiązek przedstawienia analizy porealizacyjnej, a w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nie orzeka się o przeprowadzeniu przeglądu ekologicznego, konieczność jego sporządzenia w razie stwierdzenia okoliczności wskazujących na możliwość negatywnego oddziaływania instalacji na środowisko, stwierdza organ ochrony środowiska w decyzji wydanej po przeprowadzeniu odrębnego postępowania, co wynika z art. 237 w związku z art. 241 p.o.ś.
Odnośnie kwestii związanych z ilością lotów oraz generowanym przez lotnisko hałasem, wskazać należy, że w Raporcie o oddziaływaniu na środowisko dla zadania inwestycyjnego pn. "Rozbudowa Portu Lotniczego" przeprowadzona została szczegółowa analiza oddziaływania planowanego przedsięwzięcia w zakresie hałasu (str. 132-155). W analizie tej określono zasięg uciążliwości hałasowej lotniska, wskazując, że jest on uzależniony od występującego ruchu lotniczego. Analiza ta zawiera schematy tras dolotowych i odlotowych, profile startów i lądowań, obliczono w niej natężenie ruchu lotniczego, uwzględniono rodzaje statków powietrznych, określono liczbę operacji lotniczych dla pory dziennej, wieczorowej i nocnej i przeprowadzono kompleksową analizę zmienności intensywności ruchu lotniczego. Do obliczeń przyjęto trzy liczby operacji lotniczych – stan z 2007 r., optymalną liczbę operacji w roku 2015, a więc operacji lotniczych planowanych w przyszłości, stanowiącą najbardziej realną prognozę wzrostu ruchu lotniczego oraz maksymalną liczbę operacji, wynoszące odpowiednio – 32,111 i 203 operacje. Zasięg stref hałasu został określony dla każdego z tych wariantów. Z raportu wynikał postulat ograniczenia ilości lotów w porze nocnej. Zapis taki znalazł się w treści wydane decyzji, w której wskazano, że ilość nocnych operacji startu i lądowania w fazie eksploatacji nie może przekraczać poziomu 30% takich operacji wykonywanych w porze dnia, rozumianej jako przedział godzinowy od 6.00 do 22.00.
Wskazać także należy, że wszelkie zdarzenia zaistniałe po wydaniu decyzji i kwestie związane z realizacją inwestycji polegającej na rozbudowie lotniska, w tym kwestia wydania pozwolenia na użytkowanie tego obiektu pozostają poza ramami postępowania o wydanie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia i nie mogą mieć wpływu na ocenę ważności wydanej decyzji.
Organ prawidłowo uznał za niezasadny zarzut, naruszenia art. 89 k.p.a. Przepis ten stanowi, że organ administracji publicznej przeprowadzi, z urzędu lub na wniosek strony, w toku postępowania rozprawę, w każdym przypadku gdy zapewni to przyspieszenie lub uproszczenie postępowania lub gdy wymaga tego przepis prawa, przy czym organ powinien przeprowadzić rozprawę, gdy zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron oraz gdy jest to potrzebne dla wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin. W niniejszej sprawie przeprowadzenia rozprawy nie wymagał przepis prawa, a w sprawie prowadzonej w trybie nieważnościowym nie zachodziła potrzeba uzgodnienia interesów stron ani potrzeba wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin.
Nawiązując do naruszonego interesu skarżących, będących właścicielami nieruchomości położnych w okolicy planowanej inwestycji wskazać należy, że w związku z oddziaływaniem portów lotniczych na środowisko, które wiąże się z przekroczeniem norm hałasu wokół lotniska może być utworzona strefa ograniczonego użytkowania. Warunki utworzenia takiego obszaru wynikają z uchwały sejmiku województwa. Art. 129 p.o.ś. stanowi, że
- jeżeli w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości korzystanie z niej lub z jej części w dotychczasowy sposób lub zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem stało się niemożliwe lub istotnie ograniczone, właściciel nieruchomości może żądać wykupienia nieruchomości lub jej części (ust. 1)
- w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości jej właściciel może żądać odszkodowania za poniesioną szkodę; szkoda obejmuje również zmniejszenie wartości nieruchomości (ust. 2).
W razie ograniczenia sposobu korzystania ze środowiska w wyniku ustanowienia obszaru ograniczonego użytkowania właściwymi w sprawach spornych dotyczących wysokości odszkodowania lub wykupu nieruchomości są sądy powszechne, a obowiązany do wypłaty odszkodowania lub wykupu nieruchomości jest ten, którego działalność spowodowała wprowadzenie ograniczeń w związku z ustanowieniem obszaru ograniczonego użytkowania (art. 136 p.o.ś.).
W związku z realizacją inwestycji i utworzeniem obszaru ograniczonego użytkowania skarżącym przysługuje zatem prawo do zrekompensowania ewentualnych poniesionych strat. Wyjaśnić należy, że w ujęciu art. 129 ust. 1 p.o.ś. zdarzeniem skutkującym zmniejszeniem wartości nieruchomości (art. 129 ust. 2 p.o.ś.), jest akt prawa miejscowego wprowadzający ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, co czyni niemożliwym lub istotnie ogranicza korzystanie z nieruchomości lub z jej części w dotychczasowy sposób lub zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem. Realne możliwości ochrony majątkowych interesów skarżących są zatem związane z ustanowieniem takiego obszaru. W jego wyniku dochodzi do obniżenia wartości nieruchomości, będącego następstwem ograniczeń przewidzianych bezpośrednio w treści aktu ustanawiającego ten obszar (zwłaszcza dotyczących ograniczeń zabudowy), lecz także obniżenie wartości nieruchomości wynikającego z tego, że wskutek wejścia w życie tego aktu dochodzi do zawężenia granic własności przewidzianych w art. 140 i 144 k.c.(por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 2 lutego 2016 r. sygn. akt VI ACa 523/15)
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił wniesioną skargę, jako niezasadną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło