II SA/Gd 932/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Asesor WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 lutego 2026 r. sprawy ze skargi M. S.-Ł. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 30 września 2025 r. nr SKO Gd/4210/25 w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej oddala skargę. M. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej. Skargę wniesiono w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Decyzją z 22 sierpnia 2025 r. nr 5120.19.4.2025 Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Łęczycach, wydaną z upoważnienia Wójta Gminy Łęczyce, skierowano M. S. do domu pomocy społecznej przeznaczonego dla osób przewlekle psychicznie chorych na pobyt stały. Decyzje wydano na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Lęborku III Wydział Rodzinny i Nieletnich z 9 maja 2025 r. sygn. akt III [..]. Powyższa decyzja została doręczona Skarżącej w dniu 28 sierpnia 2025 r., a zatem 14-dniowy termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 11 września 2025 r. W dniu 12 września 2025 r. Skarżąca nadała na poczcie odwołanie od ww. decyzji. Postanowieniem z 30 września 2025 r. sygn. akt SKO Gd/4210/25 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 134 w związku z art. 129 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Kolegium wyjaśniło, że 14-dniowy termin do wniesienia odwołania jest terminem zawitym, co oznacza, że jego przekroczenie, niezależnie od przyczyn, które to spowodowały, powoduje konieczność stwierdzenia, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowiłoby rażące naruszenie prawa dając podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji organu odwoławczego w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. W skardze na powyższe postanowienie M. S. wskazała, że zaskarża powyższą decyzję i postanowienia, ponieważ jedynym argumentem, który jest kuriozalny w porównaniu z jej argumentacją merytoryczną, jest jednodniowe opóźnienie w terminie wniesienia odwołania. Skarżąca poinformowała, że dom, w którym mieszka w K. [...] znajduje się na wsi, w której nie ma urzędu pocztowego, znajduje się w sąsiadujących miejscowościach. Listonosz podległy urzędowi pocztowemu w Ł. często zostawia listy polecone w skrzynce pocztowej przy posesji Skarżącej, listy awizowane też ponownie zostają wrzucane do skrzynki pocztowej, dlatego kuriozalne jest jedynie stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania, a nie argumenty merytoryczne. W dalszej części skargi Skarżąca wskazywała na argumenty merytoryczne przeciwko skierowaniu jej do domu pomocy społecznej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.), dalej jako p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z kolei z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. W tak zakreślonych granicach przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 30 września 2025 r. sygn. akt SKO Gd/4210/25 w przedmiocie uchybienia przez Skarżącą terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy Łęczyce z 22 sierpnia 2025 r. w sprawie skierowania Skarżącej do domu pomocy społecznej. Na wstępie należy podkreślić, że kontrolowana przez Sąd w niniejszym postępowaniu sprawa dotyczy tylko i wyłącznie kwestii terminowości złożenia przez Skarżącą odwołania. Tym samym rozstrzygnięcie Sądu dotyczy jedynie tego, czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku zasadnie wydało postanowienie o uchybieniu przez Skarżącą terminowi do wniesienia odwołania. Natomiast poza zakresem rozpoznania pozostają kwestie merytoryczne związane z powodami wydania przez Wójta Gminy Łęczyce decyzji o skierowaniu Skarżącej do domu opieki społecznej. Z tego powodu Sąd w ogóle nie będzie odnosił się do argumentacji Skarżącej dotyczącej sprawy o umieszczenie jej w domu pomocy społecznej. Podstawą prawną zaskarżonego postanowienia jest art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm.), dalej jako k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Powyższe oznacza, że organ odwoławczy nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania odwoławczego i wydania decyzji merytorycznej, jeżeli we wstępnym stadium dostrzeże przeszkody w postaci niedopuszczalności odwołania bądź wniesienia odwołania po terminie. Przyjmuje się, że jeżeli odwołanie jest dopuszczalne, wówczas organ odwoławczy może przystąpić do oceny terminowości jego wniesienia. Co istotne, o uchybieniu terminu do złożenia odwołania można mówić tylko wtedy, gdy termin ten rozpoczął swój bieg. W razie gdy termin do wniesienia odwołania rozpoczął i zakończył swój bieg, a odwołanie wniesiono po zakończeniu biegu terminu, organ ma obowiązek stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Przy czym podkreślenia wymaga, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 k.p.a. (zob. A. Krawczyk [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, red. W. Chróścielewski, Warszawa 2025, art. 134). Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a., co do zasady, odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Przy czym termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostanie: nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a.), wysłane na adres do doręczeń elektronicznych organu administracji publicznej, a nadawca otrzymał dowód otrzymania (art. 57 § 5 pkt 1 k.p.a.) bądź doręczone do siedziby organu. Kluczowe jest to, aby korzystając z możliwości nadania pisma w polskiej placówce pocztowej dokonać tej czynności przed upływem ww. 14-dniowego terminu, a zatem najpóźniej w ostatnim, 14. dniu terminu. Stosownie bowiem do treści art. 57 § 1 k.p.a. jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. Skoro zatem decyzja organu I instancji została doręczona Skarżącej w dniu 28 sierpnia 2025 r., a fakt ten potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru podpisane przez M. Ł. (vide: akta organu I instancji), to 14. i zarazem ostatnim dniem terminu do wniesienia odwołania był 11 września 2025 r. Analiza akt administracyjnych niniejszej sprawy pokazuje w sposób niebudzący wątpliwości – a czego Skarżąca również nie kwestionuje – że odwołanie z 5 września 2025 r. zostało nadane dopiero w dniu 12 września 2025 r. (vide: odwołanie oraz koperta, w której je nadano, a na której znajduje się stempel pocztowy potwierdzający przyjęcie przesyłki przez Pocztę Polską w dniu 12 września 2025 r.; karty nr 6-8 akt organu I instancji). Zatem odwołanie Skarżącej zostało nadane z naruszeniem terminu, o którym mowa w art. 129 § 2 k.p.a., co słusznie dostrzegł organ odwoławczy, który w konsekwencji był zobligowany do wydania postanowienia na podstawie art. 134 k.p.a. o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Wobec powyższego, w ocenie składu orzekającego, zaskarżone postanowienie jest prawidłowe i nie narusza obowiązujących przepisów prawa. Odnosząc się do stanowiska Skarżącej, że przekroczenie terminu zaledwie o jeden dzień jest kuriozalnym argumentem w porównaniu z zaprezentowaną przez Skarżącą argumentacją merytoryczną ponownie należy wyjaśnić, że merytoryczne rozpoznanie sprawy jest możliwe, o ile są spełnione warunki formalne, w tym przypadku o ile wniesiono pismo w terminie. W świetle obowiązujących przepisów zarówno jednodniowe, jak i kilkudniowe czy wielotygodniowe opóźnienie mają ten sam skutek prawny. Naruszenie terminu do dokonania czynności skutkuje bowiem jej bezskutecznością. Nie mają przy tym znaczenia podnoszone przez Skarżącą kwestie związane z brakiem placówki pocztowej we wsi, w której mieszka Skarżąca czy też sposobem działania listonosza. Skarżąca sama przyznaje, że listonosz "często zostawia listy polecone w skrzynce pocztowej przy mojej posesji, listy awizowane też ponownie zostają wrzucane do skrzynki pocztowej" (zob. strona 1 in fine skargi). A zatem Skarżąca nie kwestionuje, że listonosz doręcza korespondencję do jej posesji oraz że Skarżąca ma wiedzę, iż w skrzynce pocztowej przy jej posesji bywają wrzucane awiza informujące o próbach doręczenia przesyłek. Jednocześnie mając świadomość jakie postępowanie toczy się w sprawie Skarżącej i jakie kolosalne dla Skarżącej może mieć skutki (umieszczenie w domu pomocy społecznej wbrew woli strony) Skarżąca nie dopilnowała kluczowej kwestii, jaką jest nadanie odwołania w terminie. Końcowo, dalej odnosząc się do kwestii "zaledwie" jednodniowego opóźnienia w nadaniu odwołania, należy wskazać jeszcze na jeden aspekt. Słusznie bowiem zauważył organ odwoławczy, że rozpatrzenie odwołania wniesionego po terminie jest rażącym naruszeniem prawa, które będzie skutkowało stwierdzeniem nieważności takiego aktu. Stanowisko to potwierdza również doktryna, jak i orzecznictwo, że rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Oznacza bowiem niedopuszczalną weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, korzystającej z cech trwałości, o jakiej mowa w art. 16 § 1 k.p.a. (zob. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 19, 2024, art. 134). Jak wynika z powyższego, zaskarżone postanowienie Kolegium stanowi rozstrzygnięcie o charakterze procesowym, lecz nie stanowi rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie dotyczącej umieszczenia Skarżącej w domu pomocy społecznej. Ostatnim merytorycznym orzeczeniem w sprawie pozostaje zatem decyzja Wójta Gminy Łęczyce z 22 sierpnia 2025 r. Zgodnie zaś z przepisami regulującymi postępowanie sądowoadministracyjne nie ma możliwości objęcia skargą do sądu decyzji wydanej przez organ I instancji i nie poddanej najpierw kontroli organu odwoławczego (por. art. 52 p.p.s.a.). Z tego względu Sąd nie może uczynić zadość wnioskowi Skarżącej zawartemu w skardze i rozstrzygać w przedmiocie decyzji Wójta Gminy Łęczyce z 22 sierpnia 2025 r. Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w tym trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest m.in. postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty.