II SA/Gd 937/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Diana Trzcińska Sędziowie: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz (spr.) po rozpoznaniu w Gdańsku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 lutego 2024 r. sprawy ze skargi A. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 24 lipca 2023 r. nr SKO Gd/4174/23 w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie uchylenia decyzji dotyczącej świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżone postanowienie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku postanowieniem z dnia 24 lipca 2023 r. nr SKO Gd/4174/23 stwierdziło uchybienie terminu przez A. R. (dalej: skarżący) do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta Kwidzyna z dnia 31 maja 2023 r. nr MOPS.ŚR.630.1479A.21.2023 w sprawie uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny: Burmistrz Miasta Kwidzyna decyzją z dnia 31 maja 2023 r. orzekł o uchyleniu z dniem 1 stycznia 2019 r. własnej decyzji z dnia 5 lutego 2019 r. nr MOPS.8255.90.1479A.12.2019.SR przyznającej świadczenie wychowawcze na dziecko O. R. na okres od 1 stycznia 2019 r. do 30 września 2019 r. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że przesyłkę zawierającą powyższą decyzję odebrał w dniu 2 czerwca 2023 r. O. R. (syn skarżącego). Skarżący w dniu 19 czerwca 2023 r. złożył odwołanie od powyższej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku opisanym na wstępie postanowieniem stwierdziło uchybienie terminu przez A. R. do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta Kwidzyna z dnia 31 maja 2023 r. Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, że zgodnie z treścią art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 776 z późn. zm.; dalej: k.p.a.) odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia otrzymania decyzji. Wobec doręczenia decyzji w dniu 2 czerwca 2023 r., termin do jej zaskarżenia upływał w dniu 16 czerwca 2023 r. Skarżący wniósł odwołanie w dniu 19 czerwca 2023 r., a zatem z uchybieniem terminu. Skargę na powyższe postanowienie wniósł A. R. wskazując, że przesyłkę zawierającą decyzję odebrał jego niepełnoletni syn, który nie poinformował skarżącego o tym fakcie. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a. oraz art. 120 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Na tej właśnie podstawie w trybie uproszczonym została rozpoznana skarga wniesiona w niniejszej sprawie. Po analizie akt sprawy Sąd uznał, że skarga jest zasadna, bowiem zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Powyższe rozstrzygnięcie, wydane na podstawie art. 134 k.p.a., zapadło w postępowaniu przed organem odwoławczym, w którym organ podejmuje czynności mające na celu ustalenie czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Wskazać trzeba, że zaskarżone postanowienie ma charakter wyłącznie procesowy i nie rozstrzyga sprawy merytorycznie. Warunkiem bowiem przystąpienia do merytorycznej oceny zarzutów odwołania jest pozytywne zakończenie postępowania wstępnego przed organem odwoławczym, czyli stwierdzenie, że odwołanie zostało wniesione w ustawowym terminie oraz jest dopuszczalne. Wobec powyższego, kognicja Sądu w niniejszej sprawie ogranicza się do oceny czy odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji skarżący wniósł zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. Warunkiem skuteczności czynności procesowej - wniesienia odwołania – jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji. Organ odwoławczy jest zatem obowiązany w postępowaniu wstępnym zbadać, czy odwołanie zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie. Podkreślić przy tym trzeba, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i niezależną od uznania organu odwoławczego. W razie bowiem jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydać postanowienie o uchybieniu terminu przewidziane w art. 134 k.p.a. Art. 129 § 1 i 2 k.p.a. stanowi, że odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Z brzmienia przywołanego przepisu wynika zatem, że rozpoczęcie biegu terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji jest uzależnione od doręczenia (ogłoszenia) decyzji stronie tego postępowania. Podkreślić należy, że przez doręczenie decyzji należy rozumieć doręczenie dokonane w sposób unormowany w art. 39 - 48 k.p.a. W konsekwencji o uchybieniu terminu do złożenia odwołania można mówić wówczas, gdy doręczenie zaskarżonego orzeczenia dokonane zostało zgodnie z przepisami k.p.a. Stosownie do treści art. 39 k.p.a. organ administracji doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, przez swoich pracowników lub inne upoważnione osoby lub organy. Osobom fizycznym pisma doręcza się w ich mieszkaniu lub miejscu pracy (art. 42 § 1 k.p.a). Natomiast w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi (art. 43 zd. 1 k.p.a.). W przypadku doręczania pisma dorosłemu domownikowi, powinno się zweryfikować, czy osoba odbierająca przesyłkę faktycznie ukończyła 18 lat i tym samym jest w świetle art. 43 uprawniona do odbioru korespondencji (wyrok WSA w Opolu z 26 maja 2011 r., II SA/Op 129/11). Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej decyzję organu I instancji wynika, że została ona odebrana przez syna skarżącego O. R. Z akt administracyjnych sprawy zaś wynika, że O. R. urodził się w 2007 r. Wobec tego na dzień odbioru przedmiotowej przesyłki nie był osobą pełnoletnią – miał bowiem 16 lat. Jak wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych dorosłym jest osoba pełnoletnia w rozumieniu art. 10 § 1 k.c., tj. ten, kto ukończył osiemnaście lat (wyrok NSA z 17 maja 1999 r., II SA 447/99; postanowienie NSA z 3 grudnia 1993 r., SA/Po 1931/93, ONSA 1995, nr 2, poz. 53). W niektórych orzeczeniach Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje na to, że określenie "dorosły" zostało użyte w art. 43 k.p.a. w znaczeniu potocznym, co nie zmienia jednak konstatacji, że chodzi o osobę pełnoletnią (zob. wyrok NSA z 15 lipca 1998 r., I SA/Gd 1332/98, wyrok NSA z 18 grudnia 1998 r., I SA/Lu 1405/97). Pismo doręczone małoletniemu domownikowi adresata nie jest pismem doręczonym prawidłowo, wobec czego nie powstają skutki prawne doręczenia (wyrok NSA z 11 kwietnia 1996 r., SA/Wr 2029/95; P.M. Przybysz [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2021, art. 43). Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie, bowiem O. R. nie mógł zostać uznany za dorosłego domownika. Wobec powyższego stwierdzić należy, że decyzja Burmistrz Miasta Kwidzyna decyzją z dnia 31 maja 2023 r., nie została skutecznie doręczona skarżącemu. W konsekwencji nie doszło do uchybienia terminu do złożenia odwołania od powyższej decyzji. Wobec powyższego wydając zaskarżone postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, Kolegium dopuściło się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego – art. 43 k.p.a. oraz art. 134 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia. Ponownie rozpatrując sprawę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpozna merytorycznie wniesione przez skarżącego odwołanie. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w niniejszym uzasadnieniu dostępne są na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl.