II SA/Gd 94/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. P. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 17 listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania świadczenia pieniężnego postanawia uchylić zarządzenie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 94/18. W dniu 3 kwietnia 2018 r. skarżący T. P. złożył w Sądzie kserokopię wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Zgodnie z zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 9 kwietnia 2018 r. wezwano wnioskodawcę do usunięcia braków formalnych złożonego wniosku poprzez wypełnianie, zgodnie z pouczeniem, rubryki 6 (stan rodzinny) oraz poprzez jego podpisanie przez wnioskodawcę w siedzibie sądu lub nadesłanie oryginału wypełnionego i podpisanego przez wnioskodawcę formularza PPF, w terminie 7 dni, od daty doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Przesyłkę zawierającą powyższe wezwanie skarżący otrzymał w dniu 20 kwietnia 2018 r. a tym samym termin do wypełnienia wezwania upływał dla skarżącego w dniu 27 kwietnia 2018 r. W tym też dniu skarżący nadesłał do Sądu własnoręcznie podpisany formularz PPF, niezawierający wypełnienia w rubryce 6. Zarządzeniem z dnia 29 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 94/18, wydanym na podstawie art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), starszy referendarz sądowy pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Od powyższego zarządzenia, w przewidzianym terminie, skarżący wniósł sprzeciw, domagając się jego uchylenia i zwolnienia od kosztów oraz przyznania pomocy prawnej, podnosząc, że nie zrozumiał wezwania sądu a przez to niedostatecznie je wypełnił. Podkreślił przy tym, że czynił starania, żeby dopełnić wskazane mu czynności a tym samym współpracował z Sądem celem uzyskania stosownego spełniania wniosku. Rozpoznając wniesiony sprzeciw Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Sprzeciw jest oczywiście uzasadniony. W stanie niniejszej sprawy brak było bowiem podstaw do pozostawienia wniosku skarżącego z dnia 3 kwietnia 2018 r. o przyznanie prawa pomocy bez rozpatrzenia na podstawie art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a. Przepis art. 257 p.p.s.a. stanowi, że wiosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. Nie można zaś uznać, aby złożony przez skarżącego wniosek o przyznanie prawa pomocy zawierał braki co do elementów określonych w art. 252 § 1 p.p.s.a. Art. 252 § 1 p.p.s.a. stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładane dane o stanie majątkowym i dochodach a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnianiu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem. Złożony przez skarżącego wniosek, pomimo niewypełnionej rubryki 6 (stan rodzinny) wniosku, wskazuje dane o stanie rodzinnym skarżącego. Z wniosku wynika, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. W rubryce 8 wniosku (stan majątkowy osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym) skarżący postawił kreskę. Ponadto, w rubryce 10 wniosku (dochody wnioskodawcy i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym) skarżący wpisał tylko siebie. Powyższe świadczy o tym, że brak było podstaw do wezwania skarżącego do uzupełnienia braków złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez wypełnienie rubryki 6 wniosku a tym samym, że brak było możliwości zastosowania, w konsekwencji niewykonania wezwania, art. 257 p.p.s.a. Zauważyć przy tym należy, że zgodnie z art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oaz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jednakże, w konsekwencji nie przedstawienia tych dokumentów i niezłożenia wymaganych oświadczeń, sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony a w rezultacie do odmowy przyznania prawa pomocy. Art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przenosi bowiem na stronę domagającą się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obowiązek wykazania, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wszczynając postępowanie sądowe, powinna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Instytucja prawa pomocy ma bowiem na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną, nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Jest to instytucja stanowiąca wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 260 § 2 w zw. z art. 195 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.