II SA/Gd 940/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Przybielski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Janina Guść,, Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Szczepkowska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 listopada 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi D. T. i L. T. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 29 maja 2003 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 17 marca 2003 r., nr [...], 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] na rzecz skarżących D. i L. T. kwotę 10 (dziesięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie: Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z dnia 17 marca 2003 r., powołując się na przepis art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo Budowlane (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 106, poz. 1126 ze zm.) orzekł o braku podstaw do wydania nakazu rozbiórki murowanego budynku gospodarczego o wymiarach 5,65 m x 4,60 m wybudowanego samowolnie w 1987 r. przez H. i M. S., na terenie działki nr [...] w [...]. Organ administracji wskazał, że postępowanie w tej sprawie wszczęto na wniosek D. i L. T., którzy wskazywali, że przedmiotowy obiekt powoduje zacienienie ich sąsiedniej nieruchomości, gdyż został zrealizowany z naruszeniem przepisów dotyczących odległości między budynkami oraz przepisów pożarowych. Organ administracji ustalił, że właściciele działki nr [...], H. i M. S., uzyskali w dniu 15 października 1987 r. ostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę budynku gospodarczo-socjalnego według projektu typowego WB – 3321 dla bazy gospodarstwa pszczelarskiego na działce nr [...] w [...]. W oparciu o tą decyzję zrealizowano przedmiotowy budynek gospodarczy. W toku oględzin przeprowadzonych w dniu 11 kwietnia 2002 r. ustalono ponadto, że sporny obiekt zrealizowany został na działce nr [...] w odległości 1,70 m do 1,95 m od granicy z sąsiednią działką nr [...] i w odległości wynoszącej 8,70 m od najbliżej położonego obiektu budowlanego znajdującego się na sąsiedniej nieruchomości stanowiącej aktualnie własność D. i L. T.. Oględziny wykazały, że przedmiotowy budynek gospodarczy o wymiarach 5,65 m x 4,60 m jest obiektem parterowym niepodpiwniczonym, o konstrukcji murowanej, z dachem płaskim i znajduje się w dobrym stanie technicznym. Ustalenia te były podstawą decyzji tego samego organu administracji z dnia 9 września 2002 r., którą również orzeczono o braku podstaw do wydania nakazu rozbiórki spornego obiektu budowlanego. Po rozpatrzeniu odwołania od tej decyzji przez D. i L. T. PWINB w [...], decyzją z dnia 18 grudnia 2002 r. uchylił rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, wskazując, że opisane wyżej pozwolenie na budowę z dnia 15 października 1987 r. dotyczyło wyłącznie budynku gospodarczo-socjalnego według projektu typowego WB-3321. Tymczasem inwestorzy w oparciu o to pozwolenie zrealizowali całkiem inny obiekt budowlany o wymiarach 5,65m x 4,60 m. W tej sytuacji brak było podstaw do przyjęcia, że przedmiotowy budynek gospodarczy zrealizowany został z odstępstwem od udzielonego pozwolenia na budowę. W ocenie organu odwoławczego była to typowa samowola budowlana dotycząca realizacji obiektu gospodarczego przed dniem 1 stycznia 1995 r. do oceny, której, w myśl art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. nr 89, poz. 414), mają zastosowanie przepisy uprzednio obowiązującego Prawa budowlanego z dnia 24 października 1974 r. Rozpatrując ponownie przedmiotową sprawę organ pierwszej instancji wskazał, że stosownie do art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz.U. nr 38, poz. 229 ze zm.) "obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub 2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia". PWINB w [...] wskazał, że w pierwszej kolejności należy ocenić, czy obiekt ten zrealizowano zgodnie z ustaleniami zawartymi w planie miejscowym. Organ pierwszej instancji ustalił, że teren działki [...] w [...] nie był objęty ustaleniami zarówno miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi [...] zatwierdzonego w 1993 r. oraz planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego Gminy [...] zatwierdzonego w 1995 r. Organ pierwszej instancji ustalił również, że działka nr [...] w [...] przeznaczona była pod zabudowę mieszkaniową. Ustalenia tego dokonano na podstawie opisanego wyżej pozwolenia na budowę z dnia 15 października 1987 r. oraz wypisu z rejestru gruntów. PWINB w [...] ustalił również, że uchwałą Rady Miejskiej w [...] z dnia 28 stycznia 2003 r. przystąpiono do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy [...]. Ponadto w dniu 9 października 2002 r. Rada Miejska w [...] podjęła uchwałę w sprawie sporządzenia "studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego" tej gminy. Organ pierwszej instancji ustalił również, że w dacie wydania decyzji nie było miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu działki nr [...] w [...], wobec czego brak jest możliwości wydania nakazu rozbiórki wyżej wymienionego budynku gospodarczego w oparciu o art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. PWINB w[...], na podstawie ustaleń faktycznych dokonanych w toku oględzin, uznał również, że odległości tego budynku gospodarczego od granic sąsiedniej działki nie powodują niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. W ścianie tego obiektu, od strony nieruchomości sąsiedniej nie ma żadnych otworów okiennych, a odległość przedmiotowego budynku gospodarczego od najbliżej położonego obiektu budowlanego na sąsiedniej działce wynosi 8,70 m. Wszystkie powyższe okoliczności, w ocenie organu pierwszej instancji, nie dawały podstaw do wydania nakazu rozbiórki budynku gospodarczego na przesłankach określonych w przepisach art. 37 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r. Odwołanie od tej decyzji wnieśli małżonkowie D. i L. T. zarzucając naruszenie przepisów postępowania z uwagi na nie zawiadomienie ich o istotnych dla sprawy okolicznościach faktycznych oraz naruszenie prawa materialnego, tj art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r, przez błędne uznanie, że lokalizacja przedmiotowego budynku gospodarczego nie pogarsza warunków użytkowania ich nieruchomości. W ocenie odwołujących się w sprawie niniejszej powinien być wydany nakaz rozbiórki części tego obiektu budowlanego w taki sposób, aby znajdował się on w odległości 3 m od granicy ich nieruchomości. Nie uwzględniając tego odwołania [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] w dniu 29 maja 2003 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję podzielając w całości faktyczne i prawne podstawy jej rozstrzygnięcia. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania organ odwoławczy wskazał, że z uwagi na datę realizacji budynku gospodarczego w sprawie tej mają zastosowanie przepisy prawa budowlanego z 1974 r., które tylko w ściśle określonych przypadkach, szczegółowo omówionych w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji, dają podstawę do wydania nakazy rozbiórki obiektu budowlanego, który został zrealizowany na terenie przeznaczonym pod zabudowę. Przedmiotowy obiekt nie powoduje pogorszenia warunków zagospodarowania sąsiedniej nieruchomości, a jego realizacja w odległości mniejszej niż 3 m od granicy sąsiedniej nieruchomości była dopuszczalna. Budynek gospodarczy mógł być usytuowany nawet bezpośrednio przy granicy z sąsiednią nieruchomością zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki. Rozporządzenie to ma zastosowanie w niniejszej sprawie, gdyż dla oceny skutków samowoli budowlanej, zgodnie z art. 103 ust. 2 aktualnie obowiązującego Prawa budowlanego, mają zastosowanie przepisy prawa obowiązującego w dacie jej dokonania. D. i L. T. wnieśli skargę do Sądu, w której zarzucili oparcie rozstrzygnięcia na błędnie ustalonym stanie faktycznym sprawy dotyczącym w szczególności przyjęcia, że samowolna budowa przedmiotowego obiektu gospodarczego dokonana została w 1987 r., pod czas gdy faktycznie prace związane z budową budynku gospodarczego na działce nr [...] w [...] wykonano w 1996 r., co potwierdzili w swoim oświadczeniu z dnia 29 września 2001 r. właściciele sąsiednich nieruchomości. Skarżący wskazywali również, że istniejąca na sąsiedniej nieruchomości budowla istotnie utrudnia rozbudowę ich działki w kierunku zachodnim. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie z odwołaniem się do argumentów zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, że stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Skargę uznać należało za uzasadnioną, tylko w tej części, w której zarzuca naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosowanie do art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Ta ogólna zasada postępowania administracyjnego nakłada na organ administracji obowiązek wyjaśnienia z urzędu wszystkich okoliczności faktycznych, a organ prowadzący postępowanie obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 k.p.a.). Przenosząc te uwagi ogólne na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że pismem z dnia 29 września 2001 r. skierowanym do organu pierwszej instancji skarżący wskazali, że budynek gospodarczy na sąsiedniej nieruchomości "powstał na krótko przed nabyciem przez nich posesji nr [...] w grudniu 1997 r.". Fakt ten potwierdzają podpisami na tym piśmie wskazani tam właściciele sąsiednich nieruchomości (por. karta 3 akt sądowych). W tej sytuacji niedopuszczalne było przyjęcie, wyłącznie na podstawie oświadczenia inwestora, to jest H. S. złożonego do protokołu oględzin (karta nr 11akt organu pierwszej instancji), iż przedmiotowy budynek gospodarczy na działce nr [...] w [...] został wybudowany w 1987 r. Okoliczność ta ma podstawowe znaczenie dla zastosowania właściwych przepisów prawa materialnego. Organ administracji winien przesłuchać w charakterze świadków osoby wskazane w piśmie skarżących z dnia 29 września 2001 r. na okoliczność daty realizacji przedmiotowego budynku gospodarczego, zebrać w tej sprawie wszystkie inne dowody i dopiero po ich ocenie, zgodnie z wymaganiami określonymi w przepisach art. 80 w związku z art. 107 § 3 k.p.a. zawrzeć w decyzji uzasadnienie faktyczne. Uzasadnienie to winno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Dopiero takie ustalenia faktyczne dawały podstawę do zastosowania właściwych przepisów prawa materialnego z 1974 r. lub 1994 r., gdyby samowolna realizacja tego obiektu nastąpiła po dniu 1 stycznia 1995 r. Gdyby przyjąć, że przedmiotowy budynek gospodarczy zrealizowany został w 1987 r., to jest w tym roku, kiedy inwestorzy uzyskali ostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę z dnia 15 października 1987 r. budynku gospodarczo – socjalnego dla bazy gospodarstwa pszczelarskiego na działce nr [...] położonej w [...] (por. karta 4 akt organu pierwszej instancji) to w sprawie niniejszej winny być zastosowane przepisy obowiązującego wówczas Prawa budowlanego z 1974 r. oraz warunków technicznych. Wówczas ocena prawna zawarta w rozstrzygnięciach organów obydwu instancji, dotycząca braku podstaw do wydania nakazu rozbiórki tego obiektu nie naruszałaby obowiązującego w dacie budowy prawa budowlanego oraz przepisów warunków technicznych zawartych w rozporządzeniu z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki... Teren działki nr [...], jak wynika to również z decyzji z dnia 7 grudnia 1990 r. przeznaczony był pod zabudowę (por. karta 5 akt sprawy). Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 i art. 200 p.p.s.a. uchylił zaskarżone decyzje organów obydwu instancji, orzekając jednocześnie o zwrocie kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej.