II SA/Gd 941/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Janina Guść Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski Protokolant Diana Wojtowicz po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi R. E. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 8 marca 2002 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę. Decyzją z dnia 10 kwietnia 2001 r., Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 83 ust. 1, art. 81 ust. 1 pkt 2, art. 80 ust.2 pkt 1, art.48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2000 r. nr 106, poz. 1126) oraz art. 104 Kpa nakazał R. E. zam. w G. rozbiórkę samowolnie wybudowanego domku letniskowego oraz przyłącza energetycznego i przyłącza wodociągowego usytuowanego na działce nr [...] w K. M. W uzasadnieniu wskazano, iż w dniu 6 października 1997 r. zostało wszczęte z urzędu (przez organ I instancji - Wójta Gminy) postępowanie administracyjne w sprawie wybudowania przez R. E. budynku letniskowego, na działce nr [...] położonej w K. M., stanowiącej własność A. i A. B. W toku przeprowadzonego postępowania ustalono, że R. E. wybudował w maju 1997 r. budynek letniskowy na działce nr [...] położonej w K. M. Wobec tego, że budynek ten, o konstrukcji drewnianej, z dachem dwuspadowym krytym blachą, został wybudowany samowolnie Wójt Gminy wydał w dniu 3 listopada 1997 r. decyzję Nr [...] nakazującą rozbiórkę budynku letniskowego na działce nr [...] w K. M. Z uwagi na brak określenia w sentencji decyzji zobowiązanego do wykonania rozbiórki Wojewoda, rozpatrując odwołanie wniesione przez stronę uchylił, zaskarżoną decyzję i sprawę tę przekazał do ponownego rozpatrzenia. Wójt Gminy w dniu 16 kwietnia 1998 r. wydał ponownie decyzję Nr [...] nakazującą R. E. rozbiórkę przedmiotowego budynku letniskowego. Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie. Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Strona złożyła skargę na decyzję organu II instancji Nr [...] z dnia 3 lipca 1998 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który to wyrokiem z dnia 29 listopada 2000 r. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia 16 kwietnia 1998 r. Nr [...]. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, iż zebrany w sprawie materiał nie zezwala na identyfikację spornego obiektu w sposób nie budzący wątpliwości. I to nie tylko dlatego, że szczególnie charakterystyczna część domku typu wieżyca - dwuspadowy dach sięgający ziemi i zastępujący ściany boczne na zdjęciach dołączonych do pierwszego odwołania wydawał się być kryty eternitem, a nie blachą, lecz bardziej istotną rzeczą była aktualna lokalizacja obiektu. Uprzednio miał on być usytuowany w ramach kompleksu zabudowań Ośrodka Wypoczynkowego PKS, także na działce nr [...] w K. M. Z akt sprawy nie wynikało jednak czy domek ten przemieszczony w 1997 r. pozostał w granicach tej samej działki wydzielonej geodezyjnie. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego ustalił w trakcie wizji, iż domek letniskowy wybudowany został na terenie działki nr [...] w K. M. Właściciel omawianego domku letniskowego R. E. oświadczył, iż wybudował go, a dokładnie "przestawił" z kompleksu zabudowań Ośrodka Wypoczynkowego PKS, usytuowanego również na działce nr [...] w K. M., na odległość około 100m w maju 1997 r. Przedmiotowy domek letniskowy jest konstrukcji drewnianej, typu wieżyca - z dachem dwuspadowym pokrytym eternitem, trwale związany z gruntem. Na budowę w/w domku inwestor nie uzyskał decyzji pozwolenie na budowę. Do omawianego domku letniskowego zostały przyłączone w 1997 r. również samowolnie urządzenia budowlane tj. przyłącze energetyczne oraz wodociągowe. Organ ustalił nadto, że działka nr [...] w K. M. została podzielona na działki o nr [...], nr [...] i nr [...]. Z aktualnej mapki ewidencyjnej wynika jednoznacznie, że domek letniskowy, którego właścicielem jest R. E., usytuowany jest na działce nr [...]. Działka ta jest własnością A. i A. B. Zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Gminy zatwierdzonym Uchwałą Rady Gminy nr [...] z dnia 21 października 1990 r. (Dz. Urz. Woj. Gd nr 31 póz. 269 z 1990 r. z póz. zm.) teren działki nr [...] w K. M., na którym usytuowany jest przedmiotowy domek letniskowy, stanowi teren upraw polowych z terenem podlegającym szczególnym warunkom ochrony. W związku z tym, że R. E. nie uzyskał decyzji pozwolenie na budowę domku letniskowego i urządzeń budowlanych na działce nr [...] (w okresie budowy, a obecnie [...]) w K. M., uzasadnione jest zastosowanie art. 48 cyt. wyżej ustawy Prawo budowlane z 1994 r. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł R. E. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i zastosowania procedury legalizacyjnej odnośnie przedmiotowego domku. Odwołujący się wskazał, iż nie zgadza się jakoby jego domek był trwale związany z gruntem, gdyż ma on konstrukcję samonośną - posadowiony jest na betonowych słupkach. Decyzją z dnia 8 marca 2002 r., Nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa oraz art. 48, art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r. (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126) utrzymał zaskarżoną decyzję w części dotyczącej nakazu rozbiórki domku letniskowego i przyłącza energetycznego oraz uchylił zaskarżoną decyzje w części dotyczącej nakazu rozbiórki przyłącza wodociągowego i umorzył postępowanie organu I instancji w tym zakresie. W uzasadnieniu wskazano, iż bezspornym jest, że na działce nr [...] w K. M., której właścicielami są A. i A. B., w 1997 r. został wybudowany obiekt budowlany - domek letniskowy z przyłączem energetycznym i wodociągowym bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Szczegółowe usytuowane przedmiotowego obiektu wskazuje dowód z oględzin przeprowadzony w dniu 22 sierpnia 2001 r.- protokół zawierający szkic podziału funkcjonalnego działki nr [...] z naniesionym omawianym obiektem i rozmieszczeniem pozostałych obiektów istniejących na powyższej działce. Właścicielem przedmiotowego obiektu budowlanego wraz z przyłączami jest R. E. Zgodnie z art. 28 Prawa budowlanego z 1994 r. budowę tego obiektu budowlanego można było rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Odwołujący takiego pozwolenia nie uzyskał. W przypadku obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę zgodnie z art. 48 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. właściwy organ nadzoru budowlanego nakazuje w drodze decyzji rozbiórkę tego obiektu lub jego części. Ponadto przy rozstrzygnięciu w trybie art. 48 prawa budowlanego z 1994 r. nie ma znaczenia przeznaczenie działki, na której został posadowiony omawiany obiekt budowlany, gdyż jedyną przesłanką do wydania nakazu rozbiórki w w/w trybie jest fakt popełnienia samowoli budowlanej. Zatem podjęte przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego rozstrzygnięcie organ odwoławczy uznał za prawnie uzasadnione. W trakcie postępowania odwoławczego, w dniu 27 sierpnia 2001 r. R. E. poinformował, iż zdemontował przyłącze wodociągowe. Organ I instancji w trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu 22 października 2001 r. potwierdził fakt wykonania powyższego. Wobec powyższego organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej nakazu rozbiórki przyłącza wodociągowego i w tym zakresie umorzył postępowanie organu I instancji. Odnosząc się do argumentów podniesionych w odwołaniu organ odwoławczy stwierdził, że postępowanie organu I instancji zostało przeprowadzone prawidłowo. Wyjaśnił nadto, że rozstrzyganie spraw samowoli budowlanych nie podlega uznaniowości organu. Rozstrzygnięcia takie przyporządkowane są przepisom ustawowym, które dla takich sytuacji przewidują jedynie wydanie nakazu rozbiórki w oparciu o art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r. Jednocześnie wyjaśnił, że obiekt budowlany nietrwale połączony z gruntem w myśl art. 3 pkt.5 Prawa budowlanego jest tymczasowym obiektem budowlanym, którego budowę można było rozpocząć uzyskaniu decyzji o pozwoleniu na budowę (zgodnie z art-28 Prawa budowlanego). Jednakże przedmiotowy obiekt budowlany posadowiony został na słupach betonowych, zatem jest obiektem trwale połączonym z gruntem. Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł R. E. domagając się jej uchylenia. Skarżący podniósł, iż kwestia rozbiórki przedmiotowego domku była już przedmiotem kontroli sądu. Przy wydawaniu obecnych decyzji organy nadzoru budowlanego nie zrealizowały wytycznych zawartych w wydanym w sprawie wyroku, gdyż nie wykazały, aby domek skarżącego usytuowany był poza obrębem działki nr [...]. Z tego też względu brak jest podstaw prawnych do uznania, że obiekt ten był wybudowany bez podstaw prawnych i że zachodzi tutaj samowola budowlana, tym bardziej, że domek ten zachował swoją architekturę ośrodka wypoczynkowego. Podkreślił przy tym skarżący, że domek ten nie został wybudowany, a jedynie przeniesiony i to w granicach geodezyjnie wydzielonej działki nr [...], na której znajduje się ośrodek wypoczynkowy. Skarżący wskazał także, iż organ I instancji dokonał oględzin obiektu z naruszeniem prawa, gdyż nie powiadomił skarżącego na 7 dni przed terminem o miejscu i terminie przeprowadzenia oględzin. Stąd też notatka z dnia 22 października 2001 r. nie może być dowodem w sprawie, gdyż skarżący nie jest zorientowany co ta notatka zawiera. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Jak wynika z bezspornych okoliczności sprawy w maju 1997 r. skarżący posadowił domek letniskowy wraz z przyłączem energetycznym i wodociągowym w K. M. na działce Nr [...] należącej do A. i A. B. W sprawie przedmiotowego obiektu orzekał już Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 29 listopada 2000 r. sygn. akt IISA/Gd 1516/98, którym to uchylone zostały poprzednio wydane decyzje organów obu instancji. W wyroku tym Sąd stwierdził, że przemieszczenie domku należy rozpatrywać w zakresie pojęcia "budowy" i jako takie zdarzenie niewątpliwie podlega ono regulacji art. 48 Prawa budowlanego. Bezzasadny jest zatem zarzut skarżącego jakoby przeniesienie domku, nawet w granicach tej samej działki, nie stanowiło budowy w rozumieniu Prawa budowlanego, a tym samym że nie może podlegać sankcji rozbiórki. Uchylając poprzednie decyzje rozbiórkowe Sąd uznał, że zebrany w sprawie materiał nie zezwala na identyfikację spornego obiektu w sposób nie budzący wątpliwości, wskazując przy tym, że najistotniejszą rzeczą jest aktualna lokalizacja domku. Podczas ponownego rozpatrywania sprawy organ I instancji przeprowadził ponownie oględziny przedmiotowego domku oraz naniósł usytuowanie obiektu na mapę ewidencyjną gruntów oraz mapę stanowiącą wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Ustalił także, iż pierwotnie działka położona w K. M., na której wybudował budynek skarżący, oznaczona była numerem [...], jednak w 1997 r. nastąpił podział tej działki na działki o numerach [...], [...] i [...]. Obiekt należący do R. E. znajduje się na działce nr [...], która zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego przeznaczona jest pod uprawy polowe i jednocześnie położona jest na terenie podlegającym szczególnym warunkom ochrony. Wydając zaskarżoną decyzję organ oparł się na tych ustaleniach i tym samym w pełni zrealizował wytyczne zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2000 r. Bezzasadne są więc zarzuty skarżącego dotyczące niezrealizowania wytycznych ze wspomnianego wyroku. Organy miały bowiem ustalić dokładną lokalizację przedmiotowego obiektu budowlanego podlegającego rozbiórce, co też uczyniły. Art. 28 prawa budowlanego stanowi, iż roboty budowlane w tym budowę obiektu budowlanego (art. 3 pkt 7 prawa budowlanego) można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29 i art. 30. Przepisy art. 29 i 30 prawa budowlanego nie przewidują zwolnienia z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę obiektów takiego typu jak postawiony przez skarżącego. Sposób związania budynków z gruntem nie ma znaczenia dla oceny obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Przepisy Prawa budowlanego nie wyłączają bowiem takiego obowiązku w przypadku obiektu, który nie jest trwale związany z gruntem. Inwestycja, na której przeprowadzenie wymagane jest posiadanie pozwolenia na budowę lub dokonanie obowiązku zgłoszenia budowy, przeprowadzona bez spełnienia tych wymogów przez inwestora stanowi samowolę budowlaną, spotykającą się z sankcją przewidzianą w art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Art. 48 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organ administracji stanowił, iż właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Przepis ten przewiduje wobec obiektów budowlanych wzniesionych bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, obowiązek nakazania przez organy nadzoru budowlanego ich rozbiórki. Unormowanie to nie pozostawia organom administracji sfery uznaniowości w zakresie zastosowania sankcji rozbiórki obiektu budowlanego wzniesionego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Stwierdzenie, że wzniesienie określonego obiektu budowlanego nastąpiło bez wymaganego pozwolenia na budowę obligowało zatem organ administracji do nakazania jego rozbiórki w oparciu o art. 48 Prawa budowlanego. Przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w stanie prawnym z daty podjęcia zaskarżonej decyzji nie przewidywały możliwości legalizacji obiektu wybudowanego bez pozwolenia na budowę bądź bez dokonania obowiązku zgłoszenia właściwemu organowi, ani nie dopuszczały stosowania jakichkolwiek okoliczności łagodzących ten rygor. Od zbudowania obiektu do daty wydania decyzji o rozbiórce nie upłynął okres 5 lat, przewidziany w art. 49 ust 1 Prawa budowlanego, uzależniającym nakazanie rozbiórki od sprzeczności obiektu z treścią przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wskazać przy tym należy, że obiekt usytuowany na terenie upraw polowych podlegającym szczególnym warunkom ochrony. Podnoszone przez skarżącego okoliczności, nie mają w świetle treści art. 48 Prawa budowlanego znaczenia dla oceny wydanych decyzji. Jedyną przesłanką wydania nakazu rozbiórki w niniejszej sprawie jest zbudowanie obiektów budowlanych bez wymaganego pozwolenia na budowę. Okoliczności dotyczące zachowania architektury obiektu nie mają w świetle treści art. 48 Prawa budowlanego znaczenia dla oceny wydanych decyzji. Niezasadny jest także zarzut naruszenia przez organy orzekające art. 79 Kpa, gdyż skarżący brał udział w oględzinach w dniu 7 marca 2001 r., a także został prawidłowo zawiadomiony o terminie oględzin w dniu 22 sierpnia 2001 r. Notatka z dnia 22 października 2001 r. została natomiast sporządzona po przeprowadzeniu oględzin działki nr [...] w zakresie dotyczącym ustalenia czy przyłącze wodociągowe zostało zdemontowane, wobec tego że skarżący złożył oświadczenie z dnia 27 sierpnia 2001 r. Na tej podstawie organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej nakazu rozbiórki przyłącza wodociągowego i umorzył postępowanie organu I instancji w tym zakresie. Zdaniem Sądu zdemontowanie przyłącza wodociągowego nie mogło stanowić podstawy do uchylenia w tym zakresie decyzji pierwszoinstancyjnej i umorzenia postępowania. Stanowi ono bowiem wykonanie w tej części nakazu rozbiórki, a tym samym nie można uznać, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Rozstrzygnięcie to jest jednak korzystne dla skarżącego. Zgodnie zaś z treścią art. 134 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd nie może wydać rozstrzygnięcia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie zachodzi. Wydana przez organ administracji decyzja jest zgodna z prawem. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę jako bezzasadną.