II SA/Gd 954/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Antończyk (spr.) Sędzia WSA Tamara Dziełakowska Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Szczepkowska po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2011 r. na rozprawie sprawy ze skargi T. G. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 października 2010 r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie zasiłku celowego oddala skargę. Postanowieniem z dnia 11 października 2010 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z dnia 8 kwietnia 2010 r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na zakup żywności, odzieży, obuwia i środków czystości. Postanowienie to wydane zostało w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: W dniu 11 marca 2010 r. do organu pomocy społecznej wpłynął wniosek T. G. – G. prośbą o udzielenie mu świadczeń z pomocy społecznej z uwagi na trudną sytuację materialno-bytową. W trakcie wywiadu środowiskowego wnioskodawca sprecyzował swoje żądania, wnosząc o przyznanie mu zasiłku celowego na zakup żywności, obuwia, środków czystości i odzieży. W toku przeprowadzonego postępowania organ I instancji ustalił sytuację rodzinną i dochodową strony. Wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i od dnia 1 sierpnia 2009 r. prowadzi działalność gospodarczą. W 2009 r. strona osiągnęła dochód w kwocie 1 634,13 zł oraz w dniu 10 lipca 2009 r. uzyskała z Powiatowego Urzędu Pracy sumę 30 000 zł na rozpoczęcie i prowadzenie działalności gospodarczej. Suma dochodów miesięcznych wnioskodawcy wynosiła zatem 2 826,83 zł (kwota przychodu z działalności gospodarczej podzielona na 5 miesięcy prowadzenia działalności oraz kwota 30 000 zł podzielona na 12 miesięcy), a więc przekroczyła kryterium ustawowe osoby samotnie gospodarującej, wynoszące 477 zł. Jak podał organ, zgodnie z art. 39 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej, pod warunkiem uzyskiwania dochodów, które nie przekraczają wyżej wskazanego kryterium dochodowego. Wnioskodawca, osiągając dochody we wskazanej wysokości, tego warunku nie spełnia. W tej sytuacji, organ rozważył również, czy wnioskodawca, który osiąga dochody przekraczające kryterium ustawowe, nie mógłby być beneficjentem zasiłku specjalnego celowego, o którym mowa w art. 41 ustawy o pomocy społecznej, oceniając jednak, że jego sytuacja nie jest na tyle trudna – na tle sytuacji innych rodzin oraz środków, jakimi dysponuje organ na realizację ich potrzeb – by uzasadniała przyznanie mu tegoż zasiłku. W tej sytuacji, w decyzji z dnia 8 kwietnia 2010 r., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta, Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej odmówił wnioskodawcy przyznania świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na zakup żywności, odzież, obuwie i środki czystości. Decyzję tą T. G.-G. otrzymał w dniu 9 kwietnia 2010 r., odbierając ją bezpośrednio w organie, co potwierdzone zostało jego własnoręcznym podpisem na decyzji znajdującej w aktach sprawy. W decyzji tej zawarte było pouczenie o sposobie i terminie wniesienia środka odwoławczego od niniejszej decyzji. W piśmie z dnia 14 kwietnia 2010 r. strona złożyła wniosek o udostępnienie jej akt sprawy i wydanie kserokopii z tychże akt. W piśmie tym strona wyraziła pogląd, że w związku z umożliwieniem przez organ zapoznania się z aktami sprawy, następuje zmiana terminu do wniesienia odwołania do organu wyższego stopnia. W dniu 17 maja 2010 r. strona złożyła odwołanie od powyższej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Uzasadniając ten ostatni wniosek strona podała, że w wyniku niezależnych od niej okoliczności – braku możliwości wglądu do pełnej dokumentacji akt sprawy i w wyniku lakonicznych stwierdzeń w decyzji - nie była w stanie złożyć odwołania w ustawowym terminie. W postanowieniu z dnia 11 października 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ powołał treść art. 129 k.p.a., wskazując że odwołanie od decyzji wnosi się do właściwego organu za pośrednictwem organu, który wydał decyzję w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. W niniejszej sprawie odwołujący otrzymał decyzję w dniu 9 kwietnia 2010 r., a więc termin upływał stronie w dniu 23 kwietnia 2010 r. Odwołanie zaś wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu wpłynęło do organu 17 maja 2010 r., a więc po upływie ustawowego terminu. W postanowieniu z dnia 11 października 2010 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od w/w decyzji organu I instancji. W tej sytuacji zatem Kolegium w niniejszym postanowieniu nr [...] obowiązane było stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W skardze na powyższą decyzję Kolegium z dnia 11 października 2010 r. o sygn. [...] T. G. – G. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, jako naruszającego prawo procesowe, zwłaszcza art. 7, 10 i 77 § 1 k.p.a. Skarżący wskazał, że organ odwoławczy nie zapewnił mu czynnego udziału w toczącym się postępowaniu, nie umożliwił mu ponadto wypowiedzenia się co do zebranych dowodów przed wydaniem postanowienia. Ponadto, zdaniem skarżącego, fakt uzupełnienia akt przez organ o pismo z dnia 20 maja 2010 r. oznacza, że postanowienie wydane było bez pełnej dokumentacji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu skarżonej decyzji. W piśmie z dnia 14 stycznia 2011 r. skarżący uzupełnił zarzuty skargi w ten sposób, że wskazał, iż organ nieprawidłowo wyliczył jego dochód. Jego zdaniem dotacja na rozpoczęcie działalności gospodarczej nie powinna być zaliczona do dochodu strony. Podobnie, skarżący wywodził, że Urząd Skarbowy nie wykazał opłat ponoszonych przez niego tytułem składek na ubezpieczenie zdrowotne, które powinny być od jego dochodu odliczone. Ponadto, Kolegium nie poinformowało go o braku możliwości zmiany terminu do wniesienia odwołania, choć skarżący sugerował to w swoim piśmie skierowanym do tegoż organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1270), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola zgodności zaskarżonej decyzji z prawem dokonywana jest przez Sąd w oparciu o stan prawny obowiązujący w dacie orzekania przez organy administracji. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności (zgodności z prawem) ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone rozstrzygnięcie jest zgodne z prawem. W niniejszej sprawie przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego jest zaskarżone postanowienie z dnia 11 października 2010 r., w którym Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z dnia 8 kwietnia 2010 r. w sprawie odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na zakup żywności, odzieży, obuwia i środków czystości. Sąd nie mógł zatem, wbrew oczekiwaniom strony, dokonać analizy zarzutów skarżącego dotyczących zasadności wydanej przez organ I instancji decyzji, gdyż wykraczają one poza ramy toczącego się postępowania sądowego. W szczególności – sąd nie oceniał zarzutów dotyczących wysokości dochodu strony uwzględnionego przez organ oraz zaliczenia do tegoż dochodu składek na ubezpieczenie zdrowotne oraz dotacji na rozpoczęcie działalności gospodarczej. Jednakże, ocena legalności skarżonego postanowienia pozostaje w ścisłym związku z oceną postanowienia Kolegium z tej samej daty, w którym odmówiło ono przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia odwołania. Zgodnie z przepisami k.p.a., złożenie odwołania zobowiązuje organ odwoławczy do zbadania w pierwszej kolejności, czy zostało ono wniesione przez osobę uprawnioną, oraz czy wniesione zostało w ustawowym trybie i terminie (art. 129 w zw. z art. 134 k.p.a.). W razie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania organ powinien wydać postanowienie, o którym mowa w art. 134 k.p.a. W niniejszej stanie faktycznym, strona wraz z odwołaniem złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Słusznie zatem organ odwoławczy w pierwszej kolejności nadał bieg i zbadał zasadność złożonego przez skarżącego wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji organu I instancji. W przypadku bowiem wydania postanowienia przywracającego termin, doszłoby do rozpatrzenia odwołania. Jednakże, w postanowieniu z dnia 11 października 2010 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z dnia 8 kwietnia 2010 r. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że wystąpienie w odwołaniu (bądź jednocześnie z odwołaniem) o przywrócenie terminu do jego wniesienia oznacza, że organ odwoławczy obowiązany jest przed rozpatrzeniem odwołania wydać orzeczenie w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu. Wydanie przez organ postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, bez rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia naruszałoby przepisy postępowania, tj. art. 7, 8, 9 i 77 § 1 k.p.a., które to naruszenie mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Taka sytuacja nie miała jednak miejsca w niniejszej sprawie, gdyż – jak wskazano powyżej – organ odwoławczy w pierwszej kolejności przeprowadził postępowanie w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu. W niniejszym stanie faktycznym nie ulega wątpliwości, że skarżący uchybił czternastodniowemu terminowi do złożenia odwołania. Skutkiem tego, wraz z odwołaniem złożył wniosek o przywrócenie tegoż terminu. Wydane postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do złożenia odwołania przesądza o charakterze przekroczenia terminu – o tym, czy uchybienie nastąpiło z winy skarżącego, czy też nie. W analizowanym stanie faktycznym organ uznał, że brak jest podstaw do przywrócenia terminu skarżącemu, bowiem nie uprawdopodobnił on, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy. Konsekwencją takiego stanowiska jest zaś uznanie, na podstawie art. 134 k.p.a., że złożenie odwołania nastąpiło z uchybieniem terminu, które to rozstrzygnięcie odpowiada powołanym przepisom prawa. Na marginesie wskazać należy, że zgodnie z istniejącym w orzecznictwie stanowiskiem, które sąd orzekający w niniejszym składzie również podziela, odmowa przywrócenia terminu do wniesienia środka odwoławczego wyłącza potrzebę wydania odrębnego rozstrzygnięcia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia tegoż środka zaskarżenia, skoro już samo rozstrzygnięcie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia środka odwoławczego z przyczyn podawanych w jego uzasadnieniu wskazuje, że strona wniosła środek odwoławczy z uchybieniem terminu. Jakkolwiek, wydanie odrębnego postanowienia przez organ odwoławczy w trybie art. 134 k.p.a. – jak w niniejszym stanie faktycznym – mieści się w ramach dopuszczalnej interpretacji tegoż przepisu i nie miało negatywnego wpływu na wynik sprawy. Mając zatem na uwadze powyższe okoliczności, nie znajdując podstaw do uwzględnienia zarzutów skarżącego, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.