II SA/Gd 954/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. L. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 23 września 2025 r. nr 000618/ZR/09/2025 w przedmiocie zasiłku rodzinnego postanawia odrzucić skargę. Decyzją z 23 września 2025 r. Wojewoda Pomorski (dalej: "Wojewoda") przyznał M. L. (dalej: "Skarżąca") zasiłki rodzinne i dodatki do tego zasiłku za okres od 1 do 30 września 2021 r. oraz odmówił zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku za okres od 1 do 31 października 2021 r. Wojewoda pouczył Skarżącą, że od decyzji może się odwołać do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, za pośrednictwem Wojewody, w terminie 14 dni od dnia odbioru decyzji. Na powyższą decyzję Wojewody z 23 września 2025 r. M. L. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy wskazać, że przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi Sąd zawsze bada legitymację skargową strony, zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz jej warunków formalnych, a przede wszystkim dokonuje oceny dopuszczalności skargi, w tym m.in. bada, czy strona skarżąca wyczerpała środki zaskarżenia w administracyjnym toku instancji. Zgodnie bowiem z art. 52 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (§ 1). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (§ 2). W piśmiennictwie wskazuje się, że postępowanie sądowoadministracyjne nie powinno zastępować postępowania administracyjnego. Oznacza to, że postępowanie sądowoadministracyjne nie może zostać wszczęte, dopóki toczy się postępowanie administracyjne lub nie zostały wykorzystane środki weryfikacji w postępowaniu administracyjnym aktów, czynności, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ administracji, dostępne dla podmiotu, który chce zainicjować postępowanie sądowoadministracyjne (T. Woś [w:] Postępowanie sądowoadministracyjne, s. 156). A zatem, dopiero wskutek złożenia przysługującego stronie środka odwoławczego uzyskuje ona prawo zaskarżenia do sądu administracyjnego rozstrzygnięcia wydanego po jego rozpatrzeniu. Należy podkreślić, że wyczerpanie środków zaskarżenia, o którym mowa w art. 52 § 2 P.p.s.a., przed złożeniem skargi do sądu administracyjnego, stanowi podstawową przesłankę dopuszczalności skargi, czyli warunek prawidłowego zaskarżenia określonego aktu. Obowiązek ten wynika z założenia, że sąd administracyjny nie może wyręczać organów administracji wyższego stopnia i nie może naruszać podstawowej zasady, jaką jest dwuinstancyjność postępowania administracyjnego. Zasada ta daje stronie prawo domagania się dwukrotnego merytorycznego rozpatrzenia jej sprawy przez dwa różne organy administrujące. Rangę tej zasady potwierdza art. 78 Konstytucji RP, zgodnie z którym każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Zgodnie z art. 127 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572) - dalej: "k.p.a.", od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji (§ 1). Właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy (§ 2). Od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji (§ 3). W myśl art. 17 pkt 2 k.p.a. organami wyższego stopnia w rozumieniu kodeksu w stosunku do wojewodów są właściwi w sprawie ministrowie. Przenosząc powyższe regulacje i rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że decyzją z 23 września 2025 r. Wojewoda Pomorski przyznał Skarżącej zasiłki rodzinne i dodatki do tego zasiłku za okres od 1 do 30 września 2021 r. oraz odmówił zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku za okres od 1 do 31 października 2021 r. Rozstrzygnięcie Wojewody zostało wydane na podstawie przepisów art. 21, art. 24 ust. 1 i 2 oraz art. 32 ust. 2, 4 i 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2025 r., poz. 1208), z których wynika m.in., że do zadań wojewody należy wydawanie decyzji w sprawach świadczeń rodzinnych realizowanych w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego. Żaden przepis tej ustawy nie przewiduje przy tym organu wyższego stopnia w stosunku do wojewody, a zatem nie wprowadza odstępstwa od reguły wynikającej z art. 17 pkt 2 k.p.a. Nie ulega zatem wątpliwości, że Wojewoda działał w niniejszej sprawie jako organ pierwszej instancji, stąd też od wydanej przez ten organ decyzji przysługiwało prawo wniesienia odwołania do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, o czym pouczono Skarżącą w decyzji. Poprzez zaskarżenie do tutejszego Sądu decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji nie został wypełniony formalny warunek wniesienia skargi do sądu, co skutkuje niedopuszczalnością merytorycznego jej rozpoznania. Zgodnie z art. 58 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne (§ 1 pkt 6). Sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym (§ 3). Biorąc pod uwagę przedstawione wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.