II SA/Gd 958/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Diana Trzcińska po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. G. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jej skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 listopada 2011 r., Nr [...] przedmiocie niedopuszczalności zażalenia w sprawie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko postanawia odmówić K. G. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie z kosztów sądowych. K. G. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem wnioskodawca prowadzi gospodarstwo rolne, z którego dochody nie pozwalają mu na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Utrzymuje się z dochodów z tego gospodarstwa, które ocenia na kwotę 802,95 zł miesięcznie. Oświadczył nadto, iż jest właścicielem domu o powierzchni 200 m2 oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 4,23 ha. Ma na utrzymaniu narzeczoną, która nie pracuje oraz rocznego syna. Nie posiada żadnych oszczędności, ani przedmiotów wartościowych. W dokumentach i oświadczeniach nadesłanych na żądanie referendarza, zobowiązany do wykazania rzeczywistej wysokości osiąganych przez siebie dochodów, wnioskodawca podał, że wskazuje dochód w takiej wysokości, jaką przewiduje obwieszczenie Prezesa GUS. Wyjaśnił, że w 2011 roku prowadził uprawę ziemniaków. Jego narzeczona nie osiąga żadnych dochodów, lecz zajmuje się dzieckiem. W domu razem zamieszkują także rodzice wnioskodawcy, lecz prowadzą oddzielne gospodarstwo domowe. Wnioskodawca nie wynajmuje żadnych pokoi w swoim domu. Otrzymuje dopłaty bezpośrednie z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w kwocie 2527,78 zł w 2011 roku, które przeznacza na spłatę zaległości w rachunkach za media. Jak wskazał dalej, na utrzymanie domu przeznacza miesięcznie 500 zł. Konkubina uzyskała zasiłek rodzinny na dziecko wraz z dodatkami. Wnioskodawca jest współwłaścicielem samochodu dostawczego [...] rocznik 1984 o wartości 1000 zł. Do akt załączono decyzję w sprawie rozłożenia łącznego zobowiązania pieniężnego, z której wynika, że podatek od nieruchomości wnioskodawcy opiewa na kwotę 504 zł rocznie. Ponadto, nadesłano protokół z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwach rolnych w okresie od 26-29 czerwca 2010 r. Analiza tego protokołu wskazuje na kwotę obniżenia dochodu w 2010 r. z powodu szkód, które wystąpiły w warzywach uprawianych w tymże gospodarstwie – o 55 235 zł. Wreszcie wnioskodawca załączył wyciągi ze swego konta bankowego, na którym saldo początkowe i końcowe w okresie od stycznia do końca marca 2012 r. przekracza kwotę 2 300 zł oraz kserokopie rachunków za ubezpieczenie rolne (kwartalna składka – 345 zł), energię (rachunek wystawiony na ojca wnioskodawcy w grudniu 2011 r. opiewał na kwotę 469,88 zł), ścieki (rachunek wystawiony na matkę wnioskodawcy – 102 zł miesięcznie), składka za OC rolników (244 zł). Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do treści art. 245 § 3 ustawy, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie zaś prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy). Wskazane przepisy stanowią wyjątek od zasady, wynikającej z treści art. 199 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą na stronie ciąży obowiązek pokrycia kosztów postępowania wywołanych jej udziałem w sprawie. Mając na uwadze powyższe przepisy, stwierdzić należy, iż to na osobie ubiegającej się o przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa obowiązek wykazania, iż znajduje się w określonej sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania jej tego prawa. Zatem, rzeczą wnioskodawcy, jako zainteresowanego, jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. W niniejszej sprawie uznać należy, że wnioskodawca, nie przedstawiając rzeczywistej wysokości uzyskiwanych dochodów w swoim gospodarstwie rolnym, nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Referendarz nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy. Podstawą ustaleń faktycznych, pozwalających na rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy, są zawsze okoliczności wskazane przez wnioskodawcę. Powinna to być informacja kompletna, umożliwiająca ocenę realnej sytuacji majątkowej strony. Referendarz nie ma przy tym możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających za zasadnością wniosku o przyznanie prawa pomocy. Uprawniony jest jedynie, zgodnie z przepisem art. 255 ustawy, do żądania dodatkowego oświadczenia oraz przedłożenia dodatkowych dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego strony, jej dochodów lub stanu rodzinnego, jeżeli oświadczenie zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości. W niniejszej sprawie, jak zresztą wskazano powyżej, referendarz, na podstawie art. 255 cytowanej ustawy, wezwał skarżącego do przedłożenia oświadczeń i dokumentów obrazujących jego sytuację rodzinną i majątkową. Pomimo prawidłowego wezwania skarżący pozostawił bez odpowiedzi kluczowe pytanie o rzeczywistą wysokość dochodów, jakie uzyskuje z prowadzonego gospodarstwa. W wezwaniu przy tym wyraźnie podkreślono, że nie chodzi o "dochodowość gospodarstwa", która stanowi pewną wartość statystyczną, określaną corocznie przez Prezesa GUS, zupełnie oderwaną od rzeczywistej dochodowości gospodarstw rolnych, lecz o wskazanie rzeczywistej kwoty dochodów, uzyskiwanych przez wnioskodawcę. Brak ustosunkowania się do zobowiązania w tym punkcie w istotnej mierze utrudnia ocenę wniosku strony i skutkuje brakiem możliwości dokonania pełnej analizy możliwości finansowych strony oraz ustalenia w sposób jednoznaczny i pozbawiony wątpliwości o zakresie relacji osiąganych dochodów do ponoszonych wydatków. Nie bez znaczenia jest zresztą nadesłany przez wnioskodawcę protokół ze szkód, jakie wystąpiły w jego gospodarstwie w 2010 r., z którego wynika kwota obniżenia dochodów z upraw warzyw o ponad 55 000 zł. W takiej sytuacji zupełnie niewiarygodne pozostaje oświadczenie, iż dochód miesięczny wnioskodawcy jest na poziomie 800 zł. Biorąc przy tym pod uwagę stan majątkowy wnioskodawcy, który jest właścicielem dwóch nieruchomości w G. (domu i nieruchomości rolnej), jego oświadczenie co do osiąganych dochodów w kontekście wydatków związanych tylko z bieżącym utrzymaniem takiego majątku, budzi tym bardziej uzasadnione wątpliwości, których nie sposób rozstrzygnąć przy braku współdziałania wnioskodawcy. Tym samym, wobec takiej postawy strony, brak jest podstaw do stwierdzenia, że nie jest ona w stanie wygospodarować środków pieniężnych umożliwiających poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawi, tym bardziej, że na tym etapie postępowania zamykają się one w kwocie wpisu – 100 zł. Jak bowiem zaznaczono na wstępie rozważań, to rolą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Z tych względów, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono, jak w sentencji postanowienia.