II SA/Gd 962/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Antończyk, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok,, Asesor WSA Katarzyna Krzysztofowicz (spr.), Protokolant Referent Sylwia Górny, , po rozpoznaniu w dniu 9 sierpnia 2006 roku, na rozprawie sprawy ze skargi S. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 października 2005 roku, nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę. Prezydent Miasta decyzją z dnia 9 czerwca 2005 roku, nr [...], wydaną na podstawie art. 6 pkt 8, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 38 ust. 1 pkt 1 oraz art. 106 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. nr 64, poz. 593), odmówił przyznania S. M. pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, iż S. M. ubiega się o przyznanie mu powyższego świadczenia z tytułu bezrobocia, jednakże - zdaniem organu - strony nie można uznać za osobę bezrobotną, ponieważ decyzją Wojewody nr [...] z dnia 6 kwietnia 2004 roku S. M. został pozbawiony statusu osoby bezrobotnej. Organ wskazał nadto, iż S. M. jest osobą bezdomną, jednak z tego tytułu pozostaje pod całkowitą opieką gminy - otrzymuje schronienie i posiłki. Prezydent zaznaczył także, iż wnioskodawca nie jest osobą przewlekle chorą, wręcz odwrotnie - jest osobą całkowicie zdrową i w pełni sprawną, nie ubiega się również o świadczenia z innych systemów zabezpieczenia społecznego. Otrzymuje natomiast pomoc w formie zasiłków celowych. W odwołaniu od powyższej decyzji S. M. zażądał przyznania mu zasiłku okresowego z uwagi na fakt pozostawania bezrobotnym. W uzasadnieniu wskazał, iż działalność gospodarczą zarejestrował w 1992 roku - po rządami, jak wskazał w odwołaniu, innego systemu prawnego. Odwołujący się stwierdził także, iż od 1997 roku nie prowadził żadnej działalności gospodarczej, a zatem winien być uznany za osobę bezrobotną. Zaznaczył przy tym, iż fakt otrzymywania pomocy w innej formie nie wyklucza możliwości przyznania mu zasiłku okresowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 25 października 2005 roku, nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 38 ust. 1 i art. 3 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu Kolegium stwierdziło, iż S. M. jest osobą samotnie gospodarującą, bez żadnego dochodu. Nie jest natomiast osobą bezrobotną, ponieważ Wojewoda - decyzją z dnia 6 kwietnia 2004 roku, nr [...], pozbawił go statusu osoby bezrobotnej. Kolegium stwierdziło także, iż odwołujący się nie spełnia pozostałych przesłanek, wskazanych w art. 38 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, uprawniających do uzyskania pomocy w tej formie. Jest bowiem osobą w pełni zdrową i sprawną, nie ubiega się również o świadczenia z innych systemów zabezpieczenia społecznego. Kolegium wyjaśniło nadto, powołując się na treść art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej, iż nie stwierdziło innych szczególnych okoliczności uzasadniających przyznanie stronie pomocy w tej formie bowiem "S. M. jest osobą w wieku 49 lat, od dłuższego czasu pozostającą na wyłącznym utrzymaniu gminy, wykazującą postawę roszczeniową i niezadowoloną z żadnej formy udzielanej mu pomocy" i "nie czyniącą nic (...) w zakresie polepszenia swojego bytu". W skardze na powyższą decyzję S. M. stwierdził, iż została ona wydana z naruszeniem przepisów materialnych i procesowych. Zarzucił, iż rozpoznanie sprawy bez jego udziału stanowiło naruszenie zasady jawności postępowania. Wskazał także, iż zaskarżył decyzję Wojewody do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który "zamknął drogę swoim niekonstytucyjnym działaniem do sądu II instancji". Skarżący stwierdził nadto, iż "rejestracja działalności gospodarczej nie dowodzi o statusie osoby bezrobotnej", a otrzymywanie pomocy w innej formie nie wyklucza możliwości otrzymania pomocy w formie zasiłku okresowego. Zarzucił również organowi I instancji, iż ten naruszył przepisy Rozporządzenia z dnia 1 marca 2005 roku (Dz. U. nr 42, poz. 409). W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Artykuł 38 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. nr 64, poz. 593 ze zm. – przepisy w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji) stanowi, iż zasiłek okresowy przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego ustalonego w ustawie, w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego. W niniejszej sprawie bezspornym pozostawało, iż ostateczną decyzją z dnia 6 kwietnia 2004 roku, nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f i art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 roku o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jednolity: Dz. U. z 2003 roku, nr 58, poz. 514 ze zm.), Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 2 lutego 2004 roku, którą organ I instancji odmówił S. M. uznania go za osobę bezrobotną od dnia 1 października 2003 roku, z uwagi na to, iż skarżący - od 20 maja 1992 roku - jest zarejestrowany w ewidencji działalności gospodarczej jako osoba prowadząca firmę "A" (pod numerem [...]). Skarżący - wnosząc o przyznanie mu pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego - wskazał jako przesłankę uprawniającą go do otrzymania pomocy w tej formie bezrobocie. Skarżący stwierdził, iż fakt pozbawienia go statusu osoby bezrobotnej decyzją Wojewody oraz fakt wpisania go do ewidencji działalności gospodarczej nie pozbawia go możliwości uzyskania zasiłku okresowego z tego tytułu. Przepisy ustawy o pomocy społecznej nie zawierają definicji bezrobocia, jednakże definiując inne pojęcia odwołują się do przepisów o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (np. art. 6 pkt 12, art. 43 ust. 7 ustawy). Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 nie obowiązującej już ustawy z dnia 14 grudnia 1994 roku o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jednolity: Dz. U. z 2003 roku, nr 58, poz. 514 ze zm.) bezrobotnym była osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie, nieucząca się w szkole w systemie dziennym, zarejestrowana w powiatowym urzędzie pracy. Również art. 2 ust. 1 pkt 2 obowiązującej od 1 czerwca 2004 roku ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. nr 99, poz. 1001 ze zm.) stanowi, iż bezrobotnym jest osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieucząca się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu tej szkoły lub w szkole wyższej w systemie wieczorowym, zaocznym lub eksternistycznym, zarejestrowana w powiatowym urzędzie pracy oraz poszukująca zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W świetle powyższych przepisów, treści decyzji Wojewody z dnia 6 kwietnia 2004 roku oraz oświadczenia skarżącego z dnia 6 czerwca 2005 roku (k. 19 akt administracyjnych), w którym skarżący potwierdza fakt wyrejestrowania go z prowadzonej przez Powiatowy Urząd Pracy ewidencji osób bezrobotnych, należy w ocenie Sądu stwierdzić, iż organy obu instancji zasadnie przyjęły, że skarżący nie jest osobą bezrobotną, a co za tym idzie, nie może z tego tytułu uzyskać świadczenia w postaci zasiłku okresowego. Jak wynika bowiem z powyższych przepisów za osobę bezrobotną może być uznana jedynie osoba zarejestrowana w rejestrze prowadzonym przez właściwy powiatowy urząd pracy. Zdaniem Sądu organy prawidłowo uznały również, iż w sprawie nie zachodzą inne przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącemu tego świadczenia. W niniejszej sprawie bezspornym pozostawało bowiem, iż S. M. nie ubiega się o nabycie uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego, jest osobą zdrową i w pełni sprawną. Natomiast potrzeby skarżącego związane z tym, iż pozostaje on osobą bezdomną, są zaspokajane przez gminę poprzez przyznanie mu innych świadczeń - w postaci schronienia, posiłków i zasiłków celowych. Rację ma skarżący stwierdzając, iż otrzymywanie pomocy w jednej formie - co do zasady - nie wyklucza możliwości otrzymania innej formy pomocy, w tym zasiłku okresowego, jednak - zgodnie z treścią art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej (wskazanego w zaskarżonej decyzji), rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Przepis art. 2 ust. 1 cyt. ustawy stanowi, iż pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z art. 3 ust. 1 i 2 wynika natomiast, iż pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, a jej zadaniem jest zapobieganie trudnym sytuacjom życiowym, wskazanym powyżej. Przy czym osoby korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej (art. 4 cyt. ustawy). Mając na uwadze powyższe przepisy Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż organy - stwierdzając, że skarżący pozostaje pod stałą opieką gminy, otrzymując pomoc w postaci schronienia, posiłków i zasiłków okresowych, miały prawo uznać, iż pomoc w formie zasiłku okresowego mu się nie należy. Decyzja organów była zasadna również z tej przyczyny, iż - jak wynika z akt administracyjnych niniejszej sprawy (vide: wywiady środowiskowe z dnia 4 maja 2004 roku oraz z dnia 6 czerwca 2005 roku) - skarżący nie podejmuje żadnych działań aby swoją sytuację bytową polepszyć. S. M. nie poszukuje zatrudnienia, nie współdziała z pracownikami socjalnymi, nie chce wykreślić działalności gospodarczej z ewidencji (mimo, iż twierdzi, że jej nie prowadzi). Odnosząc się do zawartego w skardze zarzutu naruszenia przez organ I instancji przepisów Rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 1 marca 2005 roku w sprawie wzoru kontraktu socjalnego (Dz. U. nr 42, poz. 409) Sąd stwierdził, iż nie dopatrzył się takiego naruszenia w działaniach organu I instancji podjętych w niniejszej sprawie, w której kontrakt socjalny ze skarżącym nie został zawarty. Sąd miał także na uwadze, iż zgodnie z art. 17 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 roku, nr 79, poz. 856 ze zm.) Kolegium rozpatruje odwołania po przeprowadzeniu rozprawy lub na posiedzeniu niejawnym. Rozpatrzenie odwołania wniesionego w niniejszej sprawie - w ocenie Sądu - nie wymagało przeprowadzenia rozprawy, która, jak wskazano wyżej, ma charakter fakultatywny. Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.