II SA/Gd 965/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Marek Gorski po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2004r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. J. na decyzję Wojewody z dnia 12 marca 2002r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego uchyla zaskarżoną decyzję. Zaskarżoną decyzją Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Kierownika Powiatowego Urzędu Pracy z dnia 17 stycznia 2002r. nr [...] w części dotyczącej odmowy przyznania Z. J. prawa do zasiłku przedemerytalnego od dnia 25.12.2001r. oraz uznania strony za osobę bezrobotną od dnia 24.12.2001r. i przyznania stronie prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 07.01.2002r. Organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję w części punktu 2-go jej orzeczenia dotyczącego odmowy przyznania stronie prawa do zasiłku. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że z przedłożonego m.in. do akt sprawy świadectwa pracy wystawionego przez Rolniczą Spółdzielnię Produkcyjną "[...]" B. oraz z oświadczenia strony złożonego w dniu 23.12.2001r. wynika, że strona wykonywała pracę w charakterze członka w w/w Spółdzielni od 12.07.1976r. do 01.07. 1978r. na stanowisku operatora koparko-spycharki i podlegała ubezpieczeniu społecznemu z tego tytułu. Do okresu uprawniającego do zasiłku nie mógł zostać zaliczony okres wykonywania pracy w charakterze członka w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej "[...]" B od 12.07.1976r. do 01.07.1978r., gdyż za okres podlegania ubezpieczeniu społecznemu z tego tytułu Z. J. nie udokumentował żadnej podstawy wymiaru składki. Strona udowodniła ogółem posiadanie okresu uprawniającego do zasiłku w wymiarze co najmniej 20 lat. Organ I instancji prawidłowo odmówił stronie uznania okresów: – zatrudnienia w Przedsiębiorstwie [...] w P. od 16.11.1967r. do 03.01.1968r., od 11.10.1971r. do 24.09. 1975r. – w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej "[...]" B. od 12.07.1976r. do 01.07. 1978r. zatrudnienia w Przedsiębiorstwie [...] P. od 15.08.1978r. do 26. 10. 1979r. – zatrudnienia w [...] P. od 02.1. 1979r. do 16.11.1981 r. – zatrudnienia w [...] w P. [...] od 15.11.1981r. do 08.09.1982r. jako okresu wykonywania prac w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Rodzaje stanowisk oraz prac, których wykonywanie ustawodawca uznał za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze określone zostały w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze ( Dz.U. Nr 9, poz. 43 z późn. zm.). Przedmiotowe rozporządzenie Rady Ministrów wprowadza przepisy szczególne w zakresie środków dowodowych stanowiących podstawę ustalenia wykonywania zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Zgodnie z treścią przepisu § 2 ust. 2 w/w rozporządzenia podmiotem posiadającym legitymację do poświadczenia okoliczności zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest pracodawca, który dokonuje tego na podstawie posiadanej dokumentacji w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w świadectwie pracy. Na okoliczność zatrudnienia od 1967r. do 1982r. w w/w zakładach Z. J. przedstawił do akt sprawy dowody w postaci świadectw pracy wystawionych przez w/w zakłady pracy poświadczających że był zatrudniony na stanowisku maszynisty ciężkich maszyn budowlanych jako operator spycharki i koparki oraz zaświadczenie wystawione w dniu 23.11.1999r. przez Archiwum Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa Oddział Terenowy w G. poświadczające zatrudnienie w [...] w P. [...] od 15.11.1981 r. do 08.09. 1982r. na stanowisku traktorzysty DT. Ze świadectw tych nie wynika jednak, że była to praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Na powyższą decyzję skargę złożył Z. J.. Wskazał w niej, iż w okresach, które nie zostały uznane za okresy wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze pracował jako operator sprzętu ciężkiego spycharko koparki. Brak wpisu w posiadanych świadectwach pracy wynika z tego, iż w tym okresie nie obowiązywało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. Ponadto podał, że zakłady pracy już nie istnieją, a zaświadczenia o zatrudnieniu w szczególnych warunkach wydawane przez archiwa nie są honorowane. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 z późno zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270). Niniejsza sprawa na wniosek skarżącego złożony w dniu 18 maja 2004r. rozpatrzona została w trybie uproszczonym - stąd też Sąd w oparciu o art. 119 § 1 pkt. 2 cytowanej ustawy rozpatrzył skargę na posiedzeniu niejawnym. Wskazać należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, iż jeżeli w dniu rejestracji dana osoba ma wymagany okres zatrudnienia i jednocześnie spełnia warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku dla bezrobotnych, to w konsekwencji już z tą chwilą powstaje jej uprawnienie do zasiłku przedemerytalnego. Realizacja tego prawa jednak jest zależna od woli uprawnionego, który powinien złożyć wniosek o zasiłek przedemerytalny. Organ odwoławczy w rozpatrywanej sprawie uznał, iż praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze może zostać potwierdzona tylko w świadectwie pracy oraz okoliczność tą może poświadczyć wyłącznie pracodawca lub jego następca prawny. Na tej podstawie organ odmówił wliczenia skarżącemu do stażu pracy okresu od 16.11.1981 do 08.09. 1982r. na podstawie zaświadczenia wystawionego przez Archiwum Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa Oddział Terenowy w G.. Tymczasem w świetle art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw ( Dz.U Nr 107, poz. 464) Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa wstępuje w prawa i obowiązki w stosunku do Skarbu Pastwa i osób trzecich. Z zacytowanego przepisu jednoznacznie i bezspornie wynika, iż Agencja jest uniwersalnym następcą prawnym państwowych przedsiębiorstw gospodarki rolnej, więc także [...] w P. i była uprawniona do wystawienia zaświadczenia o zatrudnieniu skarżącego. Zgodnie z art. 75 § 1 Kpa jako dowód należy dopuścić wszystko, co nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Stąd okresy zatrudnienia mogą być dowodzone także za pomocą innych środków. Zadaniem organu administracji jest przeprowadzenie w tym względzie wszechstronnego postępowania wyjaśniającego, w szczególności gdy strona podnosi takie argumenty. Takiego postępowania organ odwoławczy nie przeprowadził, mimo iż w odwołaniu padły konkretne zarzuty ze wskazaniem nazw zakładów oraz skarżący załączył pismo kierowane do Sądu Pracy w Starogardzie Gdańskim z prośbą o wydanie prawomocnego orzeczenia sądowego potwierdzającego zatrudnienie w szczególnych warunkach w okresach, odnośnie których organy administracji domagały się wykazania, że była to praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Z. J. wskazywał, iż wykonywał pracę - operatora ciężkich maszyn budowlanych spycharki koparki. Jego wyjaśnienia w tym względzie są poparte świadectwami pracy. Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze (Dz. U Nr 8, poz. 43 ze zmian.) wykaz A dział V pkt 3, praca maszynistów ciężkich maszyn budowlanych i drogowych jest pracą w szczególnych warunkach uprawniającą do niższego wieku emerytalnego, jeśli była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. W swoich orzeczeniach oba organy uwzględniały przy obliczaniu tego okresu jedynie te świadectwa, gdzie występowało wyraźne określenie pracy jako wykonywanej w szczególnych warunkach. Nie wzięły pod uwagę zarzutów skarżącego, iż część z tych zakładów już nie istnieje i nie może on uzyskać uzupełniającego wpisu. We wszystkich świadectwach podany jest jako wykonywany zawód maszynista ciężkich maszyn budowlanych. Nie budziło więc wątpliwości zakwalifikowanie niektórych z tych okresów do prac szczególnych, pominięcie zaś pozostałych bez próby wyjaśnienia charakteru pracy jest uchybieniem proceduralnym orzekających organów mającym wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Wyjaśnienia skarżącego w tym względzie, iż cały czas była to praca o podobnym charakterze, brzmią w tej mierze wiarygodnie. Brak jest natomiast ustosunkowania się do nich ze strony obydwu organów. Narusza to art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, wskazujący na to, iż to organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ponadto jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Przechodząc do kwestii odmowy zaliczenia przez organy orzekające pracy w charakterze członka Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej "[...]" B. to z przedstawionego świadectwa pracy wynika, iż w okresie od 12.07. 1976r. do 01.07. 1978r. skarżący wykonywał pracę na stanowisku operatora koparko-spycharki i podlegał ubezpieczeniu społecznemu. Organy wskazały, iż okres ten będzie można zaliczyć wtedy, gdy skarżący udokumentuje podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne. Wskazać tu należy, iż § 12 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 marca 1976r. w sprawie wykonania przepisów dekretu o ubezpieczeniu społecznym członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych i spółdzielni kółek rolniczych ( Dz.U Nr 13, poz. 74) stanowił, że podstawę wymiaru składki stanowią kwoty wypłacone ubezpieczonym w roku obrachunkowym z tytułu pracy w spółdzielni. Niewątpliwie w obecnej chwili trudno jest ustalić ile wynosiła kwota będąca podstawą wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne w czasie pracy skarżącego w charakterze członka wskazanej wyżej Spółdzielni, jednak próby wyjaśnienia tej okoliczności winien podjąć z jednej strony skarżący, a z drugiej strony organ administracji, który na mocy art. 77 § 1 Kpa zobowiązany jest zebrać w sposób wyczerpujący materiał dowodowy i go rozpatrzyć. W ocenie Sądu organ II instancji winien mieć na względzie powyżej wskazaną argumentację i przy ponownym rozpatrywaniu sprawy przeprowadzić postępowania wyjaśniające, zgromadzić dowody, i ocenić pod kątem istnienia po stronie skarżącego bądź nieistnienia przesłanek uprawniających do przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Sąd nie podejmował rozstrzygnięcia w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 152 wyżej powołanej ustawy z uwagi na treść zaskarżonej decyzji.