II SA/Gd 969/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 maja 2024 r. sprawy ze skargi M. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 6 września 2023 r. nr SKO Gd/5199/23 w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia. Skarga M. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 6 września 2023 r. o nr SKO Gd/5199/23 w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego została wniesiona w następującym stanie sprawy: W dniu 20 stycznia 2023 r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Starogardzie Gdańskim z upoważnienia Prezydenta Miasta Starogardu Gdańskiego wydał decyzję o nr OPR.ŚR.5230.000446.01.2023 w której to przyznał skarżącemu zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 215,84 zł miesięcznie na okres od 1 stycznia 2023 r. do 30 września 2024 r. W aktach sprawy znajduje się podwójnie awizowania koperta wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru oraz zwrotne potwierdzenia odbioru. Przesyłkę awizowano po raz pierwszy 25 stycznia 2023 r. i pozostawiono ją w placówce pocztowej, a zawiadomienie umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej. Zwrotne potwierdzenie odbioru zawiera natomiast potwierdzenie odbioru przez skarżącego datowane na dzień 23 lutego 2023 r. Dnia 23 lutego sporządzona została notatka służbowa w której wskazano, że w dniach 16 i 20 lutego 2023 r. skarżący przychodził do Ośrodka Pomocy Społecznej, aby odebrać decyzje osobiście, ale odmawiał podpisania potwierdzenia odbioru i twierdząc, że chce się od niej odwołać. Jednocześnie został poinformowany, kiedy upływa termin na złożenie odwołania od decyzji. W dniu sporządzenia notatki skarżący stawił się ponownie i odebrał decyzje podpisując potwierdzenie odbioru twierdząc, że chce się od niej odwołać. Pismem z dnia 23 lutego 2023 r. skarżący złożył odwołanie od decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skargi wskazał, że domagał się wypłaty zasiłku pielęgnacyjnego zeszłego roku 2022 z trzech ostatnich miesięcy. Opieka Społeczna w Starogardzie Gdańskim odrzuciła skarżącemu to świadczenie tłumacząc się, iż skarżący nie odebrał decyzji na poczcie w Starogardzie Gdańskim. Ze względu na stan zdrowie nie mógł odebrać tej decyzji, a listonosz nie zostawił w skrzynce pocztowej awizo. Wskazał również, że decyzję odebrał osobiście z dniem 23 lutego 2023 r.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku 6 września 2023 r. wydało postanowienie, w którym odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu do postanowienia organ wskazał, że z znajdującej się w aktach koperty wraz ze zwrotnym poświadczeniem odbioru decyzji organu I instancji wynika, że zawiera ona wszystkie wymagane prawem adnotacje każdego z nadanych awiz, gdzie po raz pierwszy awizowana została 25 stycznia 2023 r. i pozostawiona do dyspozycji adresata w Filii Urzędu Pocztowego Starogard Gdański nr 1, o czym adresat został poinformowany a zawiadomienie o tym fakcie umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Na przesyłce znajduje się także adnotacja o powtórnym awizowaniu przesyłki w dniu 2 lutego 2023 r. i o zwrocie przesyłki do nadawcy wobec jej niepodjęcia w terminie. Przy każdym z awiz widnieje pieczęć urzędu pocztowego wraz z podpisem. Jak wskazuje Kolegium powyższe dowodzi jednoznacznie temu, że skutek doręczenia zakwestionowanej przez odwołującego decyzji nastąpił z dniem 8 lutego 2023 r., tj. w czternastym dniu od dnia pierwszego awizowania. Z kolei, sam akt administracyjny wydany 20 stycznia 2023 r. posiada prawidłowe pouczenie co do sposobu i terminu wniesienia odwołania. Korespondencja ponadto wysłana została na prawidłowy adres, zwłaszcza, że takim adresem strona posługiwała się nie tylko na etapie złożenia wniosku o ustalenie jej prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, lecz i także przy wniesieniu odwołania. Dodatkowo organ II instancji zaznacza, że późniejsze, faktyczne wydanie przesyłki w siedzibie organu, z czym adresat wiąże prawidłowe doręczenie skarżonej decyzji i zarazem otwarcie biegu terminu do wniesienia odwołania, nie czyni nieskutecznym wcześniejszego doręczenia decyzji w trybie art. 44 § 4 kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.), dalej k.p.a., gdyż bezskuteczny upływ terminu awizacji prowadzi do ziszczenia się fikcji doręczenia zastępczego w ostatni jej dzień. Ponadto nie uprawdopodobnione zostały przyczyny braku dochowania ustawowego terminu do złożenia odwołania. Wnioskodawca nie uprawdopodobnił także, że dokonał wszystkich możliwych w danych warunkach czynności, by ewentualne uniknąć lub usunąć przeszkodę np. posługując się w podanym zakresie pomocą osób trzecich, w tym ustanawiając osobę pełnomocnika, bądź przesyłając odwołanie drogą elektroniczną przez platformę E-PUAP, profilem zaufanym lub za pomocą podpisu elektronicznego. Na powyższe postanowienie skarżący z dniem 27 września 2023 r. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Skarżący wnosi o ponowne rozpoznanie sprawy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, zwolnienie go od kosztów sądowych oraz o przyznanie mu pełnomocnika z urzędu. W uzasadnieniu skarżący wskazuje, że organ odmówił mu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, z czym się nie zgadza. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634) – dalej jako P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Stosownie natomiast do art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 775) – dalej jako K.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Przywrócenie terminu uregulowane w art. 58 i n. K.p.a. może nastąpić wyłącznie na wniosek zainteresowanego" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 stycznia 2008 r., sygn. akt II OSK 1822/06, LEX nr 453995). "Sam fakt dokonania określonej czynności po terminie nie może być podstawą do domniemania, że osoba zainteresowana składa wniosek o przywrócenie terminu" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 marca.2008 r., I OSK 268/07, LEX nr 401669; podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 1 czerwca 2010 r., sygn. akt II GSK 596/09, LEX nr 603140, w którym stwierdzono, że: "1. Warunkiem koniecznym rozpoznania przez organ zagadnienia przywrócenia terminu jest złożenie stosownej prośby (wniosku) przez zainteresowanego. Nie ma natomiast prawnej możliwości przywrócenia terminu przez organ z urzędu – bez wniosku strony. 2. Sam fakt dokonania czynności procesowej po terminie nie stwarza domniemania, że strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu, a pogląd jakoby można było złożyć wniosek o przywrócenie terminu w sposób dorozumiany nie znajduje oparcia w przepisach administracyjnej procedury"; zob. także wyrok NSA z 17.02.2012 r., II OSK 2287/10, LEX nr 1121217, w którym stwierdzono, że: "Instytucja przywrócenia terminu oparta jest na zasadzie skargowości, co oznacza, że wnoszący podanie musi w sposób niebudzący wątpliwości domagać się przywrócenia uchybionego terminu"). Podobne stanowisko prezentuje H. Knysiak-Molczyk, Problematyka wstępnego postępowania odwoławczego (Glosa" 2000, nr 12, s. 6) - nie jest możliwe przywrócenie terminu z urzędu – bez złożenia stosownego wniosku przez osobę zainteresowaną. W załączonych od skargi aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek pisma skarżącego, z którego można by wywieść, iż wnosi on o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. We wniesionym odwołaniu skarżący kwestionuje jedynie prawidłowość doręczenia zastępczego decyzji organu I instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie wyjaśniło tej kwestii poprzez wezwanie skarżącego do wyjaśnienia czy taki wniosek składa i ewentualnie do uzupełnienia jego braków formalnych. Przepis art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. określa, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie natomiast z art. 126 K.p.a. do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 105, art. 107 § 2-5 oraz art. 109-113, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie, oraz do postanowień określonych w art. 134 - również art. 145-152 oraz art. 156-159, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 i art. 158 § 1, wydaje się postanowienie. W ocenie Sądu okoliczność, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wydało zaskarżone postanowienie pomimo braku w aktach sprawy wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, jak też bez wyjaśnienia tej kwestii, stanowi rażące naruszenie prawa, o którym stanowi art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji wyroku.