II SA/Gd 973/02

Dnia 20 października 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Sędzia WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Protokolant Anna Zegan, po rozpoznaniu w dniu 20 października 2004 roku na rozprawie sprawy ze skargi K. K. na decyzję Wojewody z dnia 8 kwietnia 2002 roku nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca stałego pobytu 1. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta z dnia 5 grudnia 2001 roku nr [...], 2. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej K. K. 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości. Decyzją z dnia 5 grudnia 2001 r. Prezydent Miasta, powołując jako podstawę prawną art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (j t. Dz. U. Nr 87 z 2001 r. poz. 980) w zw. z art. 3 pkt 11 lit.c ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych, pomiędzy organy gminy, a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 34 poz. 198 ze zm.) orzekł o wymeldowaniu A. K. z pobytu stałego w lokalu Nr [...] przy ul. [...]. Z decyzji wynika, że postępowanie wszczęto na wniosek ROM [...], w jego trakcie ustalono, że A. K. zamieszkuje aktualnie poza [...] u swojej babci K. K., która "obecnie wystąpiła do Sądu Rejonowego z pozwem o ustanowienie rodziny zastępczej dla A.K. w swojej osobie", obiecała, że ureguluje zaległości czynszowe za lokal, w którym do śmierci zamieszkiwała I. L. ze swoimi dziećmi M. i A. Od 12.01.01 r, do dnia podjęcia decyzji K. K. nie uregulowała praw do mieszkania, zatem organ przyjął, że A. K. utraciła uprawnienia do przebywania w lokalu i lokal ten trwale i dobrowolnie opuściła, co uzasadniało podjęcie decyzji o wymeldowaniu. Zaskarżoną decyzją z dnia 8 kwietnia 2002 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji kwestionowaną odwołaniem K. K., podając w uzasadnieniu, m. inn., że bezspornym jest, iż najemczynią lokalu do swojej śmierci w kwietniu 1999 r. pozostawała I. L., po jej śmierci nikt nie posiada tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu, a A. K. nie zamieszkuje w tym mieszkaniu, co potwierdziła w odwołaniu K. K. W takiej sytuacji organ ocenił, że nastąpiło opuszczenie lokalu przez małoletnią A. K. i rzeczywiste zerwanie jakichkolwiek więzi z dotychczasowym miejscem pobytu stałego o trwałym charakterze, co uzasadnia orzeczenie o wymeldowaniu. W odwołaniu od decyzji organu I instancji i w skardze do WSA K. K. wnosiła o uchylenie decyzji krzywdzących - zdaniem skarżącej - małoletnią, chorą wnuczkę A.K. W odwołaniu K. K. napisała, że w mieszkaniu przy ul., uzyskanym w wyniku zamiany lokalu spółdzielczego odwołującej się. zamieszkiwała do swojej śmierci I. L., córka K. K., ze swoimi małoletnimi dziećmi: M. K. i A. K. Córka zmarła w dniu 25 kwietnia 1999 r., dwa dni po zawarciu związku małżeńskiego z J. L., który, podobnie jak dzieci, przez jakiś czas zamieszkiwał przy ul. [...]. Dzieci zabrały na wychowanie ich babcie, Agatę ur. w 1998 r. – K. K., która częściowo spłaciła należności czynszowe i za energię elektryczną zużytą w spornym lokalu. K. K., wdowa, mieszka z synem P. i A. K. poza [...], uważa, że decyzje orzekające o wymeldowaniu wnuczki z przedmiotowego lokalu są dla małoletniej krzywdzące. Nadto skarżąca podała, że chciałaby zamieszkać z wnuczką [...] i prosi o rozłożenie zaległości czynszowych na raty oraz - "wydanie decyzji na mieszkanie przy ul. [...]". W odpowiedzi na skargę wniesiono ojej oddalenie. W piśmie procesowym z dnia 5 października 2004 r. skarżąca napisała, że A. K. często choruje, powinna mieszkać nad morzem, a decyzja o jej wymeldowaniu z lokalu nr [...] przy ul. [...] jest krzywdząca, gdyż mieszkanie to niegdyś "przepisała na córkę i jej dzieci skarżąca", a dzieci - mimo, że mieszkały w lokalu wraz z matką do śmierci I. L. nie uzyskały żadnych praw do mieszkania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga jest uzasadniona z przyczyn, które Sąd, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, wziął pod uwagę z urzędu (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270). Przepisy tej ustawy mają zastosowanie w sprawie na mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271), zgodnie z którym sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem I stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na wstępie - odnosząc się do zarzutów i wniosków skargi K. K. wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem /.../ i stosują środki określone w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (publ. jw.), zwanej dalej p. o p.p.s.a., co oznacza, m. innymi, że Sąd nie jest władny orzec o uprawnieniach A. K. (ani skarżącej) do lokalu nr [...] przy ul. [...] ani też - o rozłożeniu na raty należności czynszowych za lokal. Orzekając w granicach danej sprawy Sąd oceniał zgodność z prawem zaskarżonych decyzji o wymeldowaniu A. K. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...], a zameldowanie w lokalu nie daje uprawnienia do przebywania w lokalu (jedynie rodzi domniemanie takiego prawa), jak również - orzeczenie o wymeldowaniu nie odbiera praw do lokalu. Właśnie nietrafne powiązanie przez organy orzekające o wymeldowaniu A.K. kwestii uprawnień do lokalu małoletniej z wymeldowaniem, było jedną z przyczyn uchylenia decyzji przez Sąd. W podstawie prawnej podjętych decyzji organy powołały przepisy art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (j. t. Dz. U. Nr 87 z 200] r. poz. 980), przyjmując, że małoletnia A. K. utraciła uprawnienie do przebywania w przedmiotowym lokalu i lokal ten opuściła "w sposób trwały i dobrowolny". Przepis art. 9 ust. 2, do którego nawiązuje wskazany wyżej art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji /.../, utracił moc w wyniku obwieszczenia orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., K 20/01 - (Dz. U. z 2002 r. Nr 78 poz. 716) OTK-A 2002 nr 3, poz. 34 z dniem 19.06.2002 r., a okoliczność tę Sąd bierze pod uwagę z urzędu zgodnie z art. 145 § 1 pkt 16 ustawy p. o p.p.s.a. w zw. z art. 145a KPA niezależnie od daty orzeczenia o niezgodności przepisu ustawy z Konstytucją (patrz np. wyrok NSA 1 SA/Łd 1327/97 z dnia 29.09.1999 r. - Lex nr 43929). Niezależnie od powyższego w toku postępowania organy dopuściły się innego poważnego błędu, kwalifikującego wznowieniem postępowania. Stroną postępowania jest małoletnia A. K. ur. [...] a w aktach administracyjnych brak informacji o prawidłowej reprezentacji małoletniej w postępowaniu. 2 zapisków w aktach i oświadczeń K. K. wynika, że małoletnia jest córką męża I. – J. L. (zapisek o zaprzeczeniu ojcostwa Kr. K. wyrokiem S.R. z dnia 26.08.1999 r. [...] akt adm.). Z akt wynika również, że Kr. K. wystąpiła o ustanowienie opieki prawnej i rodziny zastępczej dla małoletniej A. w dniu 24 stycznia 2001 r., lecz brak orzeczenia Sądu o ustanowieniu skarżącej rodziną zastępczą. Ponieważ orzeczenie o wymeldowaniu dotyczyło 3-!etniego dziecka organ winien prawidłowo ustalić osobę reprezentującą interesy małoletniej w postępowaniu. Pominięcie przez organ przedstawiciela ustawowego strony jest równoznaczne z pominięciem strony w postępowaniu administracyjnym i uzasadnia wznowienie postępowania na zasadzie art. 145 § 1 pkt 4 KPA. Osobę reprezentującą prawa małoletniej A. K. organ - w ramach obowiązków wynikających z art. ó, 7, 8 i 9 KPA powinien poinformować, że zgodnie z treścią art. 8 ust. ] ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 120 z 98 r. poz. 787) w brzmieniu obowiązującym na dzień 25.04.1999 r. (data śmierci matki małoletniej) w razie śmierci najemcy jego zstępni /.../, mieszkający z nim stale do chwili jego śmierci, wstępująw stosunek najmu lokalu oraz nabywająjego uprawnienia i obowiązki związane z tym lokalem, chyba, że się tego prawa zrzekną wobec wynajmującego. Stosunek najmu lokalu wygasa dopiero w razie braku osób uprawnionych do wstąpienia w stosunek najmu lub w razie zrzeczenia się przez nie tego prawa. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku orzekł jak w pkt 1 sentencji i wyroku na podstawie cyt. art. 145 § 1 pkt I b i c ustawy o p.p.s.a. O kosztach orzeczono w myśl art. 97 § 2 cyt. wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a orzeczenie w pkt 3 sentencji znajduje umocowanie w art. 152 ustawy-p. o p.p.s.a. (publ. jw.). W toku ponownego postępowania w sprawie organ orzekający ustali prawidłowo strony postępowania i zapewni właściwą reprezentację małoletniej A. K. oraz wyjaśni okoliczności faktyczne mające prawne znaczenie w sprawie wymeldowania małoletniej, biorąc pod uwagę zmieniony stan prawny.