II SA/Gd 976/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Sędzia NSA Zdzisław Kostka, , , po rozpoznaniu w dniu 13 października 2004 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi U. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 16 czerwca 2003 Nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 2 grudnia 2002 r. nr [...], 2. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej U K 10 (dziesięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3. ustala, że decyzje wymienione w punkcie pierwszym wyroku nie mogą być wykonane. Inspektor Nadzoru Budowlanego, powołując się na art. 83 ust. 1, art. 81 ust. 1 pkt 2, art. 80 ust. 2 pkt 1 i art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jedn.: Dz.U. z 2000 r., nr 106, poz. 1126 ze zm.), decyzją z dnia 2 grudnia 2002 r., nr [...] nakazał skarżącej U. K. rozbiórkę budynku gospodarczego o powierzchni 49,84 m2 oraz doprowadzonego do niego przyłącza wodociągowego i energetycznego oraz muru oporowego o długości 9,3 m wybudowanych samowolnie na terenie działki nr [...] w T.. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, iż skarżąca wskazane w decyzji obiekty budowlane wybudowała w 2002 r. bez wymaganego pozwolenia na budowę. Decyzję tę, jak i wcześniejsze pisma, w tym zawiadomienie o wszczęciu postępowania z dnia 26 czerwca 2002 r., wysyłano też do R. N. oraz S. K., którzy według dokumentów z ewidencji gruntów byli właścicielami nieruchomości sąsiednich. W odwołaniu od tej decyzji skarżąca twierdziła, że budynek gospodarczy został wybudowany przed 1990 r., a w 2002 r. dokonano jego remontu. Twierdziła, że w ramach tego remontu została położona nowa warstwa papy na drewnianym dachu, wykonano nowe opierzenia blacharskie i rynny, uzupełniono w niektórych miejscach tynk i uzupełniono potłuczone szyby. Odnośnie do muru oporowego skarżąca stwierdziła, że jest on tymczasowy. Ponadto skarżąca wskazała, że jej ojciec, który był obecny w czasie oględzin nieruchomości, podał błędne informacje co do stanu faktycznego sprawy. Rozpoznając odwołanie skarżącej Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 16 czerwca 2003 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Podzielając ustalenia organu pierwszej instancji organ odwoławczy stwierdził, iż nie daje wiary twierdzeniom skarżącej, gdyż datę budowy budynku gospodarczego i muru oporowego ustalono na podstawie złożonych podczas oględzin nieruchomości w dniu 22 lipca 2002 r. zeznań C. K., który legitymował się notarialnym pełnomocnictwem inwestora. Ponadto, jak wskazano, ustalenia dotyczące daty wybudowania tych obiektów potwierdza wykonana w czasie tych oględzin dokumentacja fotograficzna oraz treść pisma skarżącej do organu pierwszej instancji z dnia 9 lipca 2002 r., z którego wynika, iż w październiku 2001 r. zleciła ona osobie uprawnionej wykonanie projektu budowlanego i uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę. W końcu wskazano też, że z opisu mapy załączonej do wniosku z dnia 23 czerwca 1999 r. o wydanie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu wynika, iż jedynym obiektem na nieruchomości był budynek gospodarczy o wymiarach 5,5 m na 3,5 m. W skardze skarżąca ponownie zakwestionowała oparcie ustaleń co do czasu wybudowania budynku gospodarczego na wyjaśnieniach jej ojca C. K.. Twierdziła w związku z tym, że jej ojciec nie ma jej notarialnego pełnomocnictwa do reprezentowania jej przed urzędami, jest chory (inwalidą pierwszej grupy) i jedynie pomaga jej w pracach gospodarczych. Twierdząc, że budynek gospodarczy powstał 10 lat temu wraz z przyłączami energetycznym i wodociągowym, wskazywała, iż jego istnienie jest wykazane na mapie geodezyjnej z początku lat dziewięćdziesiątych. Podniosła przy tym, że wbrew twierdzeniom organu był on murowany, a nie drewniany. Przyznała natomiast, że miał ponad 20 m2 powierzchni i z powodu niewielkiej powierzchni został, jak wskazała, później dobudowany podobny następny budynek. Skarżąca podniosła przy tym, że na wzniesienie tego budynku, stosownie do art. 29 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, nie było wymagane pozwolenie, gdyż zabudowa nie przekroczyła 30 m2, rozpiętość konstrukcji wyniosła 4,5 m a obiekt budowlany był związany z produkcją rolną i uzupełniał istniejącą zabudowę zagrodową. Skarżąca powtórzyła też twierdzenie zawarte w odwołaniu, iż w 2002 r. wykonała jedynie remont tego budynku. Ponadto wyjaśniła, że w 2001 r. zleciła wykonanie projektu obiektu gospodarczego ponieważ plan zagospodarowania przestrzennego przewiduje dla siedliska duży obiekt w kształcie litery L. Odnieście do muru oporowego wskazała, że jest on w trakcie rozbiórki. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. W toku postępowania przed sądem administracyjnym ujawniono, iż R. N. i S. K. zmarli. Ze skróconego odpisu aktu zgonu nadesłanego przez Urząd Stanu Cywilnego wynika, iż R. N. zmarł w dniu 2 lutego 2002 r. Natomiast odpis skrócony aktu zgonu nadesłany przez Urząd Stanu Cywilnego potwierdził, iż S. K. zmarł w dniu 17 lutego 1987 r. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów powszechnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga sprawę w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to m.in., że sąd administracyjny może uwzględnić skargę na podstawie okoliczności, które nie zostały w skardze wskazane. Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi decyzja lub postanowienie podlegają uchyleniu w razie stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, i to w przeciwieństwie do sytuacji opisanej w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c powołanej ustawy, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze wskazać należy, iż zarówno w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, jaki i organem odwoławczym nie brały udziału wszystkie strony postępowania administracyjnego. Zgodnie z treścią art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Obok skarżącej organy administracji publicznej obu instancji uznały, iż stronami niniejszego postępowania są R. N. i S. K.. Wynikało to ze słusznego co do zasady założenia, iż są oni właścicielami nieruchomości sąsiadujących z nieruchomością skarżącej, na której znajdują się obiekty budowlane, których dotyczy sprawa. Fakty te potwierdzały zgromadzone w sprawie dokumenty, z których wynikało, iż R. N. jest właścicielem działki nr [...], a S. K. działki nr [...]. Jednakże skoro osoby te zmarły przed wszczęciem postępowania administracyjnego (zawiadomienie o wszczęciu postępowania pochodzi z 26 czerwca 2002 r., zaś R. N. zmarł w dniu 2 lutego 2002 r. a S. K.i w dniu 17 lutego 1987 r.) to po pierwsze nie mogły być stronami postępowania, a po drugie w ich miejsce stronami postępowania winni być ich spadkobiercy. Zatem uchybienie organów administracji publicznej polega na tym, że spadkobiercy R.N. i S. ., będący stronami postępowania administracyjnego, bez swej winy nie brali w nim udziału. Sytuacja taka odpowiada podstawie wznowienia wskazanej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. To zaś uzasadnia uwzględnienie skargi na podstawie powołanego już art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skoro zaś zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, to stosownie do art. 119 pkt 1 i art. 120 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyrok w tej sprawie wydano na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego. Odnosząc się do zarzutów skargi należy stwierdzić, że są one zasadne w części, w której kwestionują oparcie istotnych ustaleń na wyjaśnieniach ojca skarżącej C. K.. Wbrew twierdzeniu organu drugiej instancji C. K. nie składał w toku postępowania zeznań, gdyż w aktach brak protokołu przesłuchania go jako świadka. Gdyby zaś był przesłuchiwany jako świadek, to zgodnie z art. 83 § 1 k.p.a., jako wstępnemu skarżącej, przysługiwałoby mu prawo odmowy zeznań, o czym winien być pouczony (art. 83 § 3 k.p.a.). W tej sytuacji wykorzystanie oświadczenia C. K. złożonego w trakcie oględzin nieruchomości stanowi istotne naruszenie wskazanych przepisów postępowania dowodowego. Gdyby bowiem był przesłuchany jako świadek z zachowaniem wskazanych przepisów, a więc przede wszystkim z odpowiednim pouczeniem, to nie można wykluczyć, że skorzystałby z prawa odmowy składania zeznań. Ponadto, gdyby C. K. był przesłuchiwany jako świadek, to organ sporządziłby protokół zawierający jego pełne zeznania, a nie protokół oględzin zawierający stwierdzenia w rodzaju "(...) pani U. K. wybudowała (wg oświadczenia Pana C. K.) w 2002 r. budynek (...)", które stanowią całą wypowiedź, dotyczącą czasu wybudowania budynku gospodarczego. Jeżeli zaś chodzi o działanie C. K. w postępowaniu administracyjnym w charakterze pełnomocnika skarżącej, to należy podnieść, że jego oświadczenia należy traktować jak oświadczenia skarżącej. Skarżąca zaś w toku postępowania, chociażby w odwołaniu, złożyła odmienne oświadczenie co do czasu wybudowania budynku gospodarczego. W tej sytuacji należało przyjąć, że twierdzenia skarżącej są sprzeczne i przy pomocy innych dowodów ustalić rzeczywisty stan faktyczny. Obowiązek taki ciążył na organie na mocy art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Zaniechanie zaś spełnienia tego obowiązku stanowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tej sytuacji zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji podlegają uchyleniu także na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy powołanych przepisów oraz nadto na mocy art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Ponownie rozpoznając sprawę na skutek niniejszego wyroku organ pierwszej zapewni udział w postępowaniu wszystkim stronom w tym spadkobiercom S. K. i R. N. i następnie przeprowadzi postępowanie dowodowe z uwzględnieniem poczynionych w niniejszym uzasadnieniu wskazań. Organ będzie miał przy tym na uwadze, że zgodnie z art. 80 k.p.a. jest zobowiązany ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Obowiązkiem organu będzie zatem także uwzględnić twierdzenia skarżącej zawarte w pismach składanych w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Wobec uwzględnienia skargi Sąd na mocy art. 200 w zw. z art. 210 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasądził na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania. Na podstawie art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uwzględniając skargę określił, iż uchylone decyzje organów administracyjnych obu instancji nie mogą być wykonane.