II SA/Gd 976/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi F. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 sierpnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji w sprawie zatwierdzenia kandydata na nabywcę nieruchomości postanawia: 1) przyznać skarżącemu prawo pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego, 2) oddalić wniosek w pozostałym zakresie. Pismem z dnia 22 października 2010 r. F. B. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 30 sierpnia 2010 r. w sprawie utrzymania w mocy decyzji własnej z dnia 6 lipca 2010 r. odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 25 stycznia 2001 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy G. nr [....] z dnia 24 maja 1990 r. w sprawie zatwierdzenia kandydata na nabywcę nieruchomości Następnie wnioskiem z dnia 20 grudnia 2010 r. skarżący wystąpił do Sądu o przyznanie mu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem majątkowym, skarżący jest osobą uzyskująca dochody z emerytury, prowadzącą gospodarstwo domowe wraz z małżonką C., która jest bezrobotna. Wysokość emerytury to 1640,76 zł. Miesięcznie, natomiast wydatki na utrzymanie wahają się w granicach 1554 zł. Wnioskodawca wraz z małżonką jest właścicielem działki o powierzchni 0,1229 m 2. Innego majątku nie posiada. We wniosku zawarte zostało również oświadczenie, że skarżący wraz z żoną zajmuje pokój o powierzchni 9,55 m2 w m mieszkaniu syna i prowadzą oddzielne gospodarstwo. Zarówno wnioskodawca, jak i jego żona są schorowani. Zarządzeniem z dnia 3 stycznia 2011 r. F. B. zobowiązany został do przedłożenia oświadczenia w przedmiocie wysokości i źródeł dochodów wszystkich członków rodziny mieszkających z wnioskodawcą tj. syna i córki, wraz z dokumentami potwierdzającymi wysokość otrzymywanych świadczeń, wyciągów ze wszystkich posiadanych osobistych rachunków bankowych oraz rachunków bankowych żony, syna i córki, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich trzech miesięcy, ze szczególnym uwzględnieniem aktualnych sald rachunków i wysokości środków zgromadzonych na lokatach lub oświadczenia o ich nieposiadaniu, a także rachunków bankowych dla prowadzonej działalności gospodarczej z okresu ostatnich trzech miesięcy, jeśli taka jest prowadzona przez kogokolwiek z członków rodziny, dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych przez wnioskodawcę miesięcznych wydatków związanych z kosztami utrzymania (opłata za czynsz, wodę, energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, wywóz nieczystości, leki itp.) oraz oświadczenia, czy w mieszkaniu przy ul. [...] w S. zamontowane są oddzielne liczniki dla gospodarstwa domowego wnioskodawcy i jego syna, a także oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę pojazdów mechanicznych (podania marki, roku produkcji, daty zakupu i aktualnej wartości). F. B. nie odpowiedział na wezwanie o dokumenty źródłowe, natomiast w dniu 27 stycznia 2011 r. uiścił wpis od skargi w kwocie 200 zł. Postanowieniem z dnia 16 lutego 2011 r. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący ponownie powołał się na swoją trudną sytuację materialną wnosząc o przyznanie prawa pomocy. Podkreślił również, że chociaż pierwotnie złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, to uiścił wpis od skargi, wobec czego bezprzedmiotowe było rozpatrywanie wniosku w tej części. Dodał, że odmowa przyznania prawa pomocy spowodowana była błędnym ustaleniem stanu faktycznego i przyjęciem, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem i córką, podczas gdy tak nie jest. Nie jest również prawdą leżące u podstaw odmowy przyznania prawa pomocy twierdzenie, że wnioskodawca darował mieszkanie synowi. Wyjaśnił końcowo, że części informacji o przedstawienie których został wezwany nie mógł dostarczyć z uwagi na ochronę danych osobowych oraz prywatność jego dorosłych dzieci. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Na gruncie obowiązującej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej jako P.p.s.a. obowiązuje zasada, zgodnie z którą koszty sądowe jak również koszty wynagrodzenia fachowego pełnomocnika pokrywa strona dochodząca swych roszczeń. Jednakże postanowienia ustawy umożliwiają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie fachowego pełnomocnika. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Z kolei w myśl art. 246 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Ze złożonego przez F. B. na urzędowym formularzu oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca ma 86 lat, jest osobą schorowaną, po dwóch zawałach serca i po operacji, pozostająca pod stałą opieką lekarza kardiologa. Pozostaje w związku małżeńskim z C. B., która również jest osobą w podeszłym wieku, cierpiącą na wiele dolegliwości zdrowotnych, w tym na nadciśnienie tętnicze, chorobę zwyrodnieniową stawów i kręgosłupa. Jako dochód miesięczny F. B. wskazał kwotę 1640,76 zł. Z treści formularza wynika, że całość emerytury wnioskodawcy pochłaniają wydatki związane z utrzymaniem swoim i małżonki, która nie osiąga żadnych dochodów. Małżeństwo B. nie posiada własnego mieszkania i użytkuje pokój w lokalu należącym do syna wnioskodawcy. Zdaniem Sądu F. B. wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia radcy prawnego z wyboru bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazuje na to przede wszystkim wykazany przez skarżącego dochód w kwocie 1640,76 zł., przeznaczany całkowicie na wydatki związane z bieżącym utrzymaniem. Oceniając sytuację majątkową wnioskodawcy, w świetle przesłanek z art. 246 P.p.s.a., stwierdzić należy, iż w niniejszej sprawie zachodzą okoliczności, które dają podstawę do ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 245 § 1 i 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji postanowienia. Podkreślić również należy, że pierwotnie F. B. wystąpił do tutejszego Sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Natomiast w dniu 27 stycznia 2011 r. uiścił wpis od skargi w kwocie 200 zł, co należy interpretować jako cofnięcie wniosku w części. Wobec cofnięcia przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy w części, postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy w tym zakresie stało się bezprzedmiotowe. Przepisy ustawy P.p.s.a. nie przewidują jednak umorzenia postępowania w sprawach wpadkowych (akcesoryjnych), takich jak przyznanie prawa pomocy. Z tego też względu, cofnięcie wniosku o przyznanie prawa pomocy w części, na etapie rozpoznawania tego wniosku, skutkować może jedynie jego oddaleniem, a nie umorzeniem postępowania. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 ustawy P.p.s.a. należało orzec jak w punkcie drugim sentencji postanowienia.