II SA/Gd 976/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Agnieszka Szczepkowska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 14 października 2025 r., sygn. akt SKO Gd/3785/25 w przedmiocie świadczenia rodzicielskiego oddala skargę. Prezydent Miasta Gdańska (dalej: Prezydent) decyzją z dnia 8 sierpnia 2025 r., wydaną na podstawie art. 17c, art. 20, art. 24 ust. 9, art. 26 ust. 1 i art. 32 ust. 1d i ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2025 r., poz. 1208 ze zm.) – dalej jako "ustawa", przyznał M. S. świadczenie rodzicielskie na dziecko K. S. w kwocie 1000 zł miesięcznie, na okres od dnia 1 lipca 2025 r. do dnia 11 września 2025 r. Prezydent – przywołując treść przepisów art. 17c ust. 1 pkt 1, ust. 3 pkt 1 oraz ust. 4 pkt 1 ustawy - wyjaśnił, że skoro dziecko wnioskodawczyni urodziło się dnia 12 września 2024 r., a wniosek o przyznanie prawa do świadczenia rodzicielskiego został złożony w dniu 4 lipca 2025 r., świadczenie rodzicielskie należało przyznać od dnia 1 lipca 2025 r. Wysokość świadczenia za lipiec i sierpień 2025 r. wynosi 1000 zł, natomiast za wrzesień 2025 r. kwota ta wynosi 366,70 zł. M. S. (dalej: Skarżąca) w odwołaniu od powyższej decyzji domagała się przyznania świadczenia rodzicielskiego na okres 52 tygodni, podnosząc że dziecko nie posiada aktu urodzenia i nie posiadało żadnego dokumentu tożsamości do połowy kwietnia 2025 r . kiedy ambasada Szwecji w Warszawie wydała mu paszport. Wskazała, że dopiero po otrzymaniu paszportu mogła ubiegać się o nadanie dziecku numeru pesel, który otrzymała 16 maja 2025r. Wcześniej nie było możliwości ubiegania się o żadne świadczenie z uwagi na brak zarówno numeru pesel jak i dokumentu tożsamości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku (dalej: Kolegium) decyzją z dnia 14 października 2025 r., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Kolegium wskazało, że z art. 17c ust. 3 pkt 1 ustawy wynika, że świadczenie rodzicielskie przysługuje przez okres 52 tygodni - w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie, przysposobienia jednego dziecka lub objęcia opieką jednego dziecka. Świadczenie rodzicielskie, stosownie do art. 17c ust. 4 i 5 ustawy, przysługuje w kwocie 1000 zł miesięcznie od dnia porodu - w przypadku osób, o których mowa w ust. 1 pkt 1. Z kolei zgodnie z treścią art. 24 ust.9 ustawy, prawo do świadczenia rodzicielskiego ustala się, począwszy od miesiąca urodzenia lub przysposobienia dziecka, a w przypadku osób, o których mowa w art. 17c ust. 1 pkt 2 i 3, od miesiąca objęcia dziecka opieką, jeżeli wniosek o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego został złożony w terminie 3 miesięcy, licząc od dnia urodzenia lub przysposobienia dziecka, a w przypadku osób, o których mowa w art. 17c ust. 1 pkt 2 i 3, od dnia objęcia dziecka opieką. W przypadku złożenia wniosku po terminie, nie później jednak niż w okresach, o których mowa w art. 17c ust, 3. prawo do świadczenia rodzicielskiego ustala sic, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Zatem zasadnie orzeczono o przyznaniu Skarżącej prawa do świadczenia rodzicielskiego począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, tj. od lipca 2025 r. Nie zgadzając się z decyzją Kolegium, Skarżąca wniosła skargę (odwołanie) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. W złożonej skardze podniosła, że dziecko K. S., ur. 12 września 2025 r. (winno być 2024 r.), ma prawo do otrzymywania świadczenia przez pełny okres 52 tygodni. Artykuł 24 ust. 9 stanowi, że prawo do świadczenia rodzicielskiego ustala się od miesiąca otrzymania wniosku, jeżeli wniosek wpłynie po upływie 3 miesięcy od urodzenia dziecka. Definicja prawa do świadczenia rodzicielskiego została opisana w artykule 17c pkt 3: Świadczenie rodzicielskie przez okres:  1) 52 tygodnie - w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym dziecku, przysposobienia jednego dziecka lub objęcia zasiłku jednego dziecka; W związku z tym, jeżeli samo prawo zostanie ustalone w dowolnym momencie po upływie 3 miesięcy od urodzenia dziecka i do końca okresu zasiłkowego (52 tygodnie od urodzenia dziecka), wypłata zasiłku nadal będzie trwała pełne 52 tygodnie. Ponadto, zdaniem Skarżącej, decyzja o nieprzyznaniu świadczenia rodzicielskiego przez cały okres jest sprzeczna z Konstytucją RP (art. 71 ust. 1). W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej w skrócie jako: "p.p.s.a.", uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Stanowisko Skarżącej, że świadczenie rodzicielskie przysługuje przez okres 52 tygodni, bez względu na datę złożenia wniosku o przyznanie tego świadczenia oraz że okres 52 tygodni nie stanowi okresu pierwszych 52 tygodni po urodzeniu dziecka jest błędne, co wynika – jak się wydaje – z niezrozumienia przez Skarżącą treści przepisów ustawy, normujących instytucję świadczenia rodzicielskiego , które to przepisy powinny być odczytywane łącznie. Zgodnie z art. 17c ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 3 pkt 1 ustawy świadczenie rodzicielskie przysługuje m.in. matce dziecka przez okres 52 tygodni - w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie. Stosownie natomiast z art. 17c ust. 4 ustawy świadczenie rodzicielskie przysługuje matce dziecka od dnia porodu. Z kolei w myśl art. 24 ust. 9 ustawy prawo do świadczenia rodzicielskiego ustala się, począwszy od miesiąca urodzenia, jeżeli wniosek o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego został złożony w terminie 3 miesięcy, licząc od dnia urodzenia dziecka. W przypadku złożenia wniosku po terminie, nie później jednak niż po upływie 52 tygodni - w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie, prawo do świadczenia rodzicielskiego ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Z przytoczonych wyżej przepisów wynika zatem, że z woli ustawodawcy świadczenie rodzicielskie jest świadczeniem przysługującym przez okres 52 tygodni liczonych od dnia urodzenia dziecka ( w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie). Wypłata świadczenia rodzicielskiego za cały okres 52 tygodni uwarunkowana została wymogiem złożenia wniosku w terminie trzech miesięcy, licząc od dnia urodzenia dziecka. Przekroczenie terminu trzech miesięcy od dnia urodzenia dziecka na złożenie wniosku skutkuje utratą uprawnienia do świadczenia rodzicielskiego za część okresu pierwszych 52 tygodni życia dziecka, albowiem prawo to przyznawane jest w takim przypadku począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek – do dnia upływu 52 tygodni (liczonych od dnia urodzenia dziecka). Świadczenie rodzicielskie jest zatem wypłacane wyłącznie za tak wyznaczony okres. Ustawa o świadczeniach rodzinnych nie przewiduje w takim przypadku systemu wyrównania świadczenia rodzicielskiego za okres poprzedzający dzień złożenia wniosku. Przy czym przyczyny niezłożenia wniosku w terminie pozostają bez wpływu na ustalenie okresu, za który wypłacane jest świadczenie rodzicielskie. Odmienny sposób rozumienia przytoczonych regulacji ustawy o świadczeniach rodzinnych nie znajduje prawnego uzasadnienia. Ustalenie przesłanek przyznania uprawnienia wynikającego z treści przepisów prawa może się odbywać wyłącznie w oparciu o obowiązujące regulacje normatywne. Z bezspornego Stanu faktycznego wynika, że dziecko Skarżącej urodziło się w dniu 12 września 2024 r., termin trzymiesięczny na złożenie wniosku o świadczenie rodzicielskie, uprawniający do przyznania przedmiotowego świadczenia na cały okres 52 tygodniowy od dnia urodzenia dziecka minął w dniu 12 grudnia 2024 r., zaś wniosek o przyznanie prawa do świadczenia Skarżąca wniosła w dniu 4 lipca 2025 r. Odnosząc się do zarzutu sprzeczności decyzji z art. 71 ust. 1 Konstytucji RP, należy zauważyć, że przepis art. 18 Konstytucji RP wyraża zasadę ustrojową, która bardzo ogólnie definiuje ochronę takich m.in. wartości, jak macierzyństwo i rodzicielstwo. Przepis ten nie może być zatem wzorcem kontroli konstytucyjności przy ocenie kwestii konstytucyjnej zarysowanej w skardze kasacyjnej. Przepis art. 71 ust. 1 Konstytucji RP stanowi, że Państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny. Rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych. Wykładnia tego przepisu powinna uwzględniać normę zawartą w art. 71 ust. 2 Konstytucji RP, że matka przed i po urodzeniu dziecka ma prawo do szczególnej pomocy władz publicznych, której zakres określa ustawa. Przepis art. 71 ust. 2 Konstytucji RP jest bardziej szczegółowym rozwinięciem unormowania art. 18, precyzującym konkretny aspekt ochrony macierzyństwa, a mianowicie ochronę praw matki w szczególnych okolicznościach: przed i po urodzeniu przez nią dziecka. Przepis ten nie konkretyzuje form ani zakresu tej pomocy, a odsyła te ustalenia do ustawy (zob. wyroki TK z: 13 kwietnia 2011 r., SK 33/09 oraz 9 lipca 2012 r., P 59/11). Uznać należy, że ustawodawcy zwykłemu przysługuje daleko idąca swoboda konkretyzowania owej pomocy, zarówno gdy chodzi o wybór środków, jak i określenie zakresu poszczególnych świadczeń. Ponadto art. 71 ust. 2 ustawy zasadniczej wyraźnie nakłada na ustawodawcę obowiązek ukształtowania tego prawa, stanowiąc, że zakres pomocy udzielanej matce określa ustawa. Z tego względu to ustawodawca wyznacza ostateczną treść przysługującego ubezpieczonemu prawa podmiotowego. Barierą dla ustawodawcy jest zakaz naruszenia "istoty" omawianego prawa. Oznacza to, w szczególności, zakaz wprowadzenia rozwiązań, które nie przewidują jakiejkolwiek "szczególnej pomocy" dla uprawnionych matek (tych, które zapoznają nakaz preferencyjnego traktowania matek objętych zakresem art. 71 ust. 2), bądź które nadają przyznawanej pomocy "charakter iluzoryczny" (wyrok TK z 9 lipca 2012 r., w którym stwierdzono niezgodność m.in. z art. 71 ust. 2). Termin materialnoprawny na złożenie wniosku o ustalenie prawa do świadczenia rodzinnego nie jest rozwiązaniem naruszającym "istotę" omawianego prawa. Analiza przywołanych przepisów Konstytucji prowadzi zatem do wniosku o braku podstaw do twierdzenia, że art. 17c ust. 3 i 4 oraz art. 24 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych, które stanowiły podstawę kontrolowanych przez Sąd decyzji, są niezgodne z przywołanymi przepisami Konstytucji RP. Mając na uwadze powyższe, jak i uznając, że w sprawie nie naruszono procedury administracyjnej, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.