II SA/Gd 982/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Janina Guść po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. K., G. K., H. K., J. K. i R. M. na decyzję Wojewody z dnia 17 listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości i rozliczeń z tym związanych 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu 3. zasądza od Wojewody na rzecz skarżących solidarnie kwotę 200 (dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania II SA/Gd 982/10 Uzasadnienie J. K., M. K., G. K., H. K., J. K. oraz R. M. wnieśli o zwrot nieruchomości oznaczonych ewidencyjnie jako działki nr 15, 16, 17, 7/4, 13, 10, obręb 12, położonych w W. przy ul. F.. Wnioskodawcy wskazali, iż na podstawie umowy z dnia 7 października 1988 r. zawartej w formie aktu notarialnego rep. A nr [...] w W., nabyto na rzecz Skarbu Państwa – O. P. W. i K. w G. nieruchomość, stanowiącą własność J. i J. A. K., położoną w W., obręb 12, obejmującą działki nr 15, nr 16, nr 17, nr 7/4, nr 13 i nr 10 o łącznej powierzchni 13,7599 ha. Nieruchomość została nabyta w celu realizacji zadań związanych z budową ujęcia wody R. zgodnie z decyzją Urzędu Wojewódzkiego z dnia 9 lipca 1986 r., nr [...], zatwierdzającą plan realizacji zagospodarowania terenu lokalizacji ujęcia wody ,,R.". Cenę nieruchomości ustalono na kwotę 107.332.936,00 zł. Powyższy akt notarialny został zawarty w czasie obowiązywania ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1985 r., Nr 22, poz. 99). Starosta W. wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, na podstawie art. 136 § 3, art. 137, art. 139, art. 140, art. 142, art. 216, art. 217 § 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j. Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), decyzją z dnia 22 stycznia 2010 r. Nr [...] orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości położonej W., przy ul. F., oznaczonej na dzień wywłaszczenia jako działka nr 7/4, obręb 12 o powierzchni 7.9555 ha, odmowie zwrotu nieruchomości położonej w W., przy ul. F., oznaczonej ewidencyjnie jako działki nr 15/2, 16/2, 17/1, obręb 12 o łącznej powierzchni 0,7412 ha oraz zwrocie nieruchomości położonej w W., przy ul. F., oznaczonej ewidencyjnie jako działki nr 10, 13, obręb 12 o łącznej powierzchni 1,7047 ha, zapisanej w KW [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w W., gdzie jako właściciel wpisana jest Gmina Miasta W., na rzecz: J. K. w części 25/40 oraz J. K., R. M., H. K., M. K. i G. K. - każdy w części 3/40; o zwrocie nieruchomości położonej w W., przy ul. F., oznaczonej ewidencyjnie jako działki 15/1, 15/3, 16/1, 16/3, 17/2, obręb 12 o łącznej powierzchni 4,1775 ha, zapisanej w KW 1917, prowadzonej przez Sąd Rejonowy w W., gdzie jako właściciel wpisana jest Gmina Miasta W., na rzecz: J. K. w części 5/20 oraz J. K., R.M., H. K., M. K., G. K. i J. K. - każdy w części 3/20. W decyzji określono wysokość należności z tytułu zwrotu odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości podlegające zwrotowi od poszczególnych uczestników postępowania. Po rozpatrzeniu odwołania od tej decyzji wniesionego przez wnioskodawców, Wojewoda, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, decyzją z dnia 17 listopada 2010 r. nr [...]: 1) uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej zwrotu przez J. K., J.K., R.M., H. K., M. K. oraz G. K. na rzecz Gminy Miasta W. kwoty 541.269,50 zł; 2) zobowiązał J. K. - byłą właścicielkę wywłaszczonej nieruchomości oraz J. K., R. M., H. K., M. K. oraz G. K. - spadkobierców po J. A. K. byłym właścicielu wywłaszczonej nieruchomości, położonej w W., przy ul. F., obręb 12, oznaczonej jako działki nr: 10, 13, 15/1, 15/3, 16/1, 16/3, 17/2 o łącznej pow. 5,8822 ha, dla której Sąd Rejonowy w W., prowadzi księgę wieczystą Nr 1917 - do zwrotu na rzecz Gminy Miasta W., zwaloryzowanego odszkodowania, ustalonego i wypłaconego na podstawie aktu notarialnego z dnia 7 października 1988 r., Rep. A Nr 6294/88, w kwocie 541.269,50 zł, w wysokości odpowiadającej udziałowi w nieruchomości, odpowiednio: - przez J. K. w kwocie 192.851,35 zł, przez J. K.w kwocie 69.683,63 zł, przez R. M.w kwocie 69.683,63 zł, przez H.K.w kwocie 69.683,63 zł, przez M.K. w kwocie 69.683,63 zł, przez G. K. w kwocie 69.683,63 zł. Ponadto Wojewoda określił, iż spłata oznaczonej kwoty winna nastąpić w 10 równych ratach, płatnych do 31 grudnia danego roku kalendarzowego, począwszy od roku 2010, a na roku 2019 skończywszy, gdzie każda z rat wynosić będzie 54.126,95 z czego na kwotę raty przypadać będzie rata od każdej ze stron. W celu zabezpieczenia wierzytelności Gminy Miasta W. ustanowiono hipotekę obciążającą nieruchomość położoną w W., przy ul. F., oznaczoną ewidencyjnie jako działki nr 10, nr 13, obręb 12 o łącznej powierzchni 1,7047 ha, zapisanej w KW [...] oraz nieruchomość położoną w W., przy ul. F., oznaczoną ewidencyjnie jako działki nr 15/1, 15/3, 16/1, 16/3, 17/2, obręb 12 o łącznej powierzchni 4,1775 ha, w wysokości 541.269,50 zł. M. K., G. K., H. K., J. K. oraz R. M. w skardze na powyższą decyzję wskazali, iż została ona wydana w dniu 17 listopada 2010 r. i doręczona im w dniu 18 listopada 2010 r. Natomiast w dniu 20 października 2010 r. zmarła J. K., o czym Wojewodę poinformowano pismem z dnia 8 grudnia 2010 r., do którego załączono notarialny akt poświadczenia dziedziczenia po zmarłej. Skarżący wnieśli w związku z tym o stwierdzenie nieważności decyzji. Jednocześnie skarżący podtrzymali dotychczasowe roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, zarzucając, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 138 i art. 136 k.p.a., ponieważ zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie został wszechstronnie rozważony, a wycena nieruchomości, o których zwrocie orzeczono nie zawiera uzasadnienia ceny za 1 m2 gruntu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wskazał, iż śmierć J. K. przed wydaniem decyzji uzasadnia stwierdzenie jej nieważności i odstąpił w związku z tym od ustosunkowania się do zarzutów przedstawionych w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W przedmiotowej sprawie wnioskodawczyni J. K.zmarła w dniu 20 października 2010 r. a więc w trakcie postępowania odwoławczego toczącego się przed Wojewodą. Decyzja Wojewody została wydana w dniu 17 listopada 2010 r. i tym samym skierowana została do osoby zmarłej. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowane jest stanowisko, iż prowadzenie postępowania i skierowanie decyzji do osoby nieżyjącej, która w chwili wydawania decyzji nie miała już przymiotu strony, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lutego 2010 r. I SA/Wa 1518/2009 LexPolonica Nr 2238514, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 grudnia 2008 r. I SA/Wa 995/2008 LexPolonica Nr 2058930, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 września 2002 r. I SA 428/2001 OSP 2004/3 poz. 33, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 1 lutego 2008 r. II SA/Łd 850/2007 Lex Polonica 2134185). Prowadzenie postępowania administracyjnego, w sytuacji śmierci strony i wydanie w stosunku do niej decyzji narusza w normy art. 30 § 1 i 30 § 4 k.p.a. Strona postępowania posiadać musi zdolność prawną, a więc zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków w sferze prawa materialnego. Zgodnie z art. 30 § 1 k.p.a. zdolność prawną strony ocenia się według przepisów prawa cywilnego, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Przymiot strony przysługujący osobie fizycznej zgodnie z art. 8 § 1 k.c. od chwili urodzenia, wygasa z chwilą jej śmierci. Art. 30 § 4 k.p.a. stanowi natomiast, iż w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. W niniejszej sprawie przedmiotem rozstrzygnięcia są prawa dziedziczne. Uregulowanie w decyzji uprawnień i obowiązków osoby zmarłej, która nie ma zdolności prawnej, zamiast jej następców prawnych stanowi zatem naruszenie prawa – art. 30 § 4 k.p.a. Takie naruszenie unormowania art. 30 § 1 i 30 § 4 k.p.a., ma charakter rażącego naruszenia prawa. Jest ono w sposób oczywisty sprzeczne z wyraźną treścią tych przepisów i wywołuje skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia zasad praworządności. W niniejszej sprawie zachodzi przesłanka nieważność decyzji określona w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., co zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), uzasadnia stwierdzenie przez Sąd nieważności decyzji. Wobec stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, ocena merytoryczna tej decyzji oraz podniesionych w skardze zarzutów, dotyczących jej zasadności, jest bezprzedmiotowa. Taka kontrola nastąpić winna bowiem dopiero po prawidłowym przeprowadzeniu przez organ odwoławczy postępowania z udziałem spadkobierców zmarłej i wydaniu ważnej decyzji orzekającej o uprawnieniach i obowiązkach prawidłowo ustalonych, żyjących stron postępowania. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji. Na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, że decyzja nie może być wykonana, w sprawie brak jest bowiem aksjologicznych podstaw do wykonania wadliwej i usuniętej z obrotu prawnego decyzji. Na podstawie art. 200 i 210 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł o obowiązku zwrotu skarżącym solidarnie kosztów postępowania - wpisu sądowego w wysokości 200 zł. W związku z tym, że zaskarżona decyzja była dotknięta wadą nieważności, na podstawie art. 119 pkt 1 i art. 120 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego.