II SAB/Gd 103/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędzia WSA Magdalena Dobek – Rak Sędzia WSA Marek Kraus po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 listopada 2021 r. sprawy ze skargi R. S. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę. R. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Skarga ta wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Pismem z dnia 17 czerwca 2021 r. (które wpłynęło do organu w dniu 23 czerwca 2021 r.) skarżący zwrócił się do Prezesa Sądu Rejonowego z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej w zakresie udostępnienia kopii wszystkich wyroków wraz z uzasadnieniami wydanych w 2019 r., zarejestrowanych w repertorium C pod symbolem [...], wskazując, aby żądana informacja została mu przekazana na płycie. Prezes Sądu Rejonowego w piśmie z dnia 30 czerwca 2021 r. poinformował skarżącego, że złożony przez niego wniosek stanowi nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej. Prezes wyjaśnił przy tym, że w 2020 r. do organu wpłynęło 11 analogicznych wniosków skarżącego a w 2021 r. wpłynęły kolejne 4 wnioski skarżącego. W ocenie Prezesa, złożony przez skarżącego wniosek dąży do osiągnięcia celu innego aniżeli troska o dobro publiczne, jakim jest prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzegania prawa przez podmioty życia publicznego, jawności administracji i innych organów. W skardze na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego, wniesionej w dniu 21 lipca 2021 r., skarżący zarzucił, że nie udzielono mu informacji publicznej, o którą wnioskował w piśmie z dnia 17 czerwca 2021 r. W odpowiedzi na skargę, Prezes Sądu wniósł o jej oddalenie, wskazując, że przedstawiony w skardze zarzut bezczynności nie jest uzasadniony, albowiem w piśmie z dnia 30 czerwca 2021 r. poinformował skarżącego, iż wniosek z dnia 17 czerwca 2021 r. stanowi nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej. Uzasadniając zajęte stanowisko, Prezes wskazał dodatkowo, że skarżący od 2020 r. złożył do organu 16 wniosków o dostęp do informacji publicznych w analogicznych sprawach, zarejestrowanych pod sygnaturami: [...] z dnia 6 marca 2020 r., [...] z dnia 18 maja 2020 r., [...] z dnia 14 lipca 2020 r., [...] z dnia 12 sierpnia 2020 r., [...] z dnia 31 sierpnia 2020 r., [...] z dnia 7 września 2020 r., [...] z dnia 17 września 2020 r., [...] z dnia 2 października 2020 r., [...] z dnia 12 października 2020 r., [...] z dnia 23 października 2020 r., [...] z dnia 12 listopada 2020 r., [...] z dnia 26 lutego 2021 r., [...] z dnia 24 marca 2021 r., [...] z dnia 21 kwietnia 2021 r., [...] z dnia 24 maja 2021 r. i [...] z dnia 23 czerwca 2021 r. Co więcej, tożsame wnioski skarżący składał do prawie wszystkich Prezesów Sądów Rejonowych w okręgu Sądu Okręgowego, jak i też do losowego sądu spoza tegoż okręgu. Powyższe, w ocenie organu, świadczy o tym, że skarżący wykorzystuje prawo do informacji publicznej co najmniej dla zakłócenia prawidłowego funkcjonowania organu lub w jakimś innym, sobie tylko znanym celu, tytułem przykładu "zabicia" czasu pozostałego do zakończenia odbywanej kary / kar pozbawienia wolności, czy też rozrywki. Składane przez niego, wręcz masowo, wnioski nie wynikają z troski o dobro publiczne, o prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzeganie prawa przez podmioty życia publicznego, jawność administracji i innych organów. Dlatego też, z uwagi na nadużycie prawa do informacji publicznej, organ poinformował skarżącego o odmowie udzielenia informacji publicznej w formie pisma. Poinformowanie skarżącego o odmowie udostępnienia informacji publicznej z uwagi na nadużycie prawa w innej formie aniżeli decyzja administracyjna nie może być zaś traktowane jako bezczynność organu. W piśmie procesowym z dnia 9 września 2021 r., stanowiącym uzupełnienie skargi, skarżący zarzucił organowi naruszenie: - przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik postępowania, tj. art. 13 i art. 16 ustawy o dostępie do informacji publicznej, poprzez niewłaściwe uznanie, że pismo organu z dnia 30 czerwca 2021. skierowane do skarżącego jest wystarczające dla załatwienia sprawy, w sytuacji gdy, zdaniem skarżącego, organ w przypadku zakwalifikowania informacji jako informacja publiczna winien albo udzielić skarżącemu przedmiotowej informacji publicznej albo wydać decyzję odmowną w tej sprawie albo decyzję o umorzeniu postępowania; - przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik postępowania, tj. art. 13 i art. 16 ustawy o dostępie do informacji publicznej, poprzez nieuprawnione odstąpienie od udzielenia informacji publicznej pomimo, iż organ nie posiada takich kompetencji, bowiem obowiązujące przepisy prawa nie znają pojęcia "nadużycia prawa do informacji publicznej", a sama duża ilość wniosków o udostępnienie informacji publicznej, składanych przez ten sam podmiot, nie jest jeszcze sama w sobie wystarczająca do przyjęcia, że mamy do czynienia z nadużyciem prawa do informacji. Mając powyższe na uwadze, skarżący wniósł o: stwierdzenie bezczynności Prezesa Sądu Rejonowego w sprawie udostępnienia powyższej informacji publicznej; stwierdzenie obowiązku Prezesa Sądu Rejonowego prawidłowego rozpatrzenia wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej i udzielenia żądanej informacji publicznej skarżącemu w terminie 14 dni od dnia otrzymania przez organ odpisu wyroku wraz ze stwierdzeniem prawomocności oraz akt administracyjnych; o przyznanie skarżącemu od organu sumy pieniężnej w wysokości 2000 zł. Rozpoznając wniesioną skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie, na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej skardze skarżący zarzucił Prezesowi Sądu Rejonowego bezczynność w rozpoznaniu złożonego przez niego w piśmie z dnia 17 czerwca 2021 r. wniosku o udostępnienie, w trybie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2020 r., poz. 2176) – zwanej dalej u.d.i.p., informacji w zakresie udostępnienia kopii wszystkich wyroków wraz z uzasadnieniami wydanych w 2019 r., zarejestrowanych w repertorium C pod symbolem 045. Z przepisów u.d.i.p. wynika, że informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniania na wniosek (art. 10 ust. 1 ustawy). Z art. 13 u.d.i.p. wynika przy tym, że udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (ust. 1) a jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot zobowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2). Wniosek o udzielenie informacji publicznej powinien być zaś załatwiony albo przez udzielenie żądanych informacji (w formie czynności materialno–technicznej) albo przez wydanie decyzji o odmowie jej udostępnienia na podstawie art. 16 ust. 1 ustawy albo przez zawiadomienie wnioskodawcy, że żądana informacja nie może być udzielona w trybie ustawy albo przez wydanie decyzji o umorzeniu postępowania w sytuacji określonej w art. 14 ust. 2 i per analogiam w sytuacji określonej w art. 15 ust. 2, gdy wnioskujący wycofa uprzednio złożony wniosek. Art. 16 ust. 1 ustawy ma przy tym zastosowanie tylko wówczas, gdy konieczna jest odmowa udzielenia informacji lub umorzenie postępowania i spełniony jest warunek przedmiotowy (informacja ma charakter informacji publicznej) i podmiotowy (podmiot jest zobowiązany do udzielenia informacji publicznej). Jeżeli zaś wnioskodawca żąda udzielenia informacji publicznej, które nie są informacjami publicznymi lub takich informacji publicznych, w stosunku do których tryb dostępu odbywa się na odrębnych zasadach, organ nie ma obowiązku wydawania decyzji o odmowie udzielenia informacji, lecz zawiadamia wnoszącego, że żądane dane nie mieszczą się w pojęciu objętym przedmiotową ustawą lub że jej przepisy nie znajdują zastosowania ze względu na odmienne tryby dostępu (zob. I. Kamińska, M. Rozbicka–Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Wolters Kluwer, Warszawa 2016 r., str. 314 – 315). Tak samo, jeżeli podmiot, do którego złożono wniosek o udostępnienie informacji publicznej nie jest podmiotem zobowiązanym do jej udzielenia podmiot ten nie ma obowiązku wydawania decyzji o odmowie udzielenia informacji. Z kolei, z bezczynnością organu w sprawie udzielenia informacji publicznej, mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, lub wprawdzie prowadzi postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. J. Woś, wyd. LexisNexis, Warszawa 2009 r., s. 103). Przy czym, stosownie do przedstawionych wyżej poglądów, w doktrynie podkreśla się, że o bezczynności organu możemy mówić wyłącznie wtedy, kiedy wniosek dotyczy informacji publicznej a jego adresatem jest podmiot zobowiązany do jej udzielania (zob. I. Kamińska, M. Rozbicka – Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Wolters Kluwer, Warszawa 2016 r., str. 291). W sprawie niesporne jest, że Prezes Sądu Rejonowego jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Niesporne jest również, że żądane przez skarżącego kopie wyroków wraz z uzasadnieniami stanowią informację publiczną w myśl art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret trzecie u.d.i.p. W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że wyroki sądowe z uzasadnieniami, jako wydane w sprawie przez sąd, w ramach jego działalności orzeczniczej opartej na przepisach prawa powszechnie obowiązującego, są danymi publicznymi, zatem podlegają udostępnieniu w trybie i na zasadach określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 784/16, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, organ miał podstawy do uznania złożonego przez skarżącego wniosku z dnia 17 czerwca 2021 r. za stanowiący przejaw nadużycia prawa do informacji. W orzecznictwie wskazane są przypadki nadużycia prawa do informacji publicznej, uzasadniające nieuwzględnienie wniosku w takich okolicznościach złożonego. W szczególności zaś, wskazuje się, że nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej polega na próbie skorzystania z tej instytucji dla osiągnięcia celu innego niż troska o dobro publiczne, jakim jest prawo do przejrzystego państwa i jego struktur, przestrzeganie prawa przez podmioty życia publicznego, jawność działania administracji i innych organów władzy publicznej (por. wyrok NSA z dnia 23 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1601/15, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z punktu widzenia funkcjonalnej wykładni prawa, prawo do informacji publicznej, a w szczególności procesowe instrumenty jej pozyskiwania, "mają służyć uniwersalnemu dobru powszechnemu, związanemu z funkcjonowaniem struktur państwowych i publicznych. Celem ustawy nie jest więc zaspokajanie indywidualnych (prywatnych) potrzeb w postaci pozyskiwania informacji wprawdzie publicznych, lecz przeznaczonych dla celów handlowych, edukacyjnych, zawodowych itp. Takie informacje mogą być uzyskiwane na zasadach przyjętych dla danego rodzaju stosunków" (zob. J. Drachal, Prawo do informacji..., s. 147–149 cyt. za Kamińska Irena, Rozbicka-Ostrowska Mirosława, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, wyd. III. – LEX). Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 października 2021 r., sygn. akt III OSK 3900/21 (https://orzeczenia.nsa.gov.pl) wprawdzie w ustawie o dostępie do informacji publicznej nie określono granic korzystania z prawa do informacji, a zatem brak jest jakichkolwiek ograniczeń zarówno co do liczby, jak i jakości żądanej informacji. Taki stan rzeczy powoduje jednak, że w praktyce bardzo często dochodzi do nadużywania prawa do informacji do realizacji celów, które nie wynikają z ustawy, ani tym bardziej z Konstytucji RP oraz celów, które są trudne do pogodzenia z założeniami całego systemu prawa, składającego się z leżących u jego fundamentów wartości i zasad aksjologicznych. W każdym indywidualnym przypadku zachowanie skarżącego wnoszącego o udzielenie informacji publicznej winno być zatem oceniane nie tylko w kontekście uprawnienia do uzyskania takiej informacji, ale w konkretnych sytuacjach należy również uwzględnić płynące wobec niego wartości, a przede wszystkim nadrzędne zasady. Konstytucyjne prawo do informacji publicznej służy realizacji jednej z podstawowych wartości państwa demokratycznego, tj. jawności działania instytucji publicznych. Prawo do informacji publicznej a w szczególności procesowe instrumenty jej pozyskiwania mają służyć uniwersalnemu dobru powszechnemu, związanemu z funkcjonowaniem struktur państwowych i publicznych. Wskazać należy przy tym, że zakres obowiązku informacyjnego państwa powinien być ukształtowany w taki sposób, aby zapewnić równowagę miedzy korzyściami wynikającymi z zapewnienia dostępu do informacji a szeroko rozumianymi kosztami, jakie muszą ponieść w celu jego realizacji podmioty zobowiązane. Nadużywanie prawa do informacji może bowiem ograniczać dostęp do niej innym podmiotom i zakłócać funkcjonowanie urzędu (zob. Nadużywane prawa do informacji publicznej – Uwagi De Lege Lata i De Lege Ferenda, Agnieszka Piskorz – Ryń, Kontrola Państwowa nr 6/2008). Dokonując oceny, czy doszło do nadużycia tego prawa należy zatem szczegółowo i wnikliwie rozważyć wszystkie okoliczności dotyczące złożonego wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Nie każdy wniosek danej osoby może być uznany za nadużycie. Nie chodzi bowiem o uniemożliwienie dostępu obywatelom do informacji o sprawach publicznych. Dopiero wniosek złożony w takich okolicznościach, które dają podstawy do stwierdzenia, że wnioskodawca swoim działaniem nie zmierza do pozyskania wiedzy na temat spraw publicznych może być uznany za przejaw nadużycia prawa do informacji publicznej. W szczególności zaś może świadczyć o tym liczba wniosków kierowanych do danego podmiotu w tym samym czasie. W ocenie Sądu, z taką też sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Skarżący, jak wynika bowiem z informacji przedstawionych przez organ, od 2020 r. złożył do tego organu 16 wniosków o dostęp do informacji publicznych w analogicznych sprawach, zarejestrowanych pod sygnaturami: [...] z dnia 6 marca 2020 r., [...] z dnia 18 maja 2020 r., [...] z dnia 14 lipca 2020 r., [...] z dnia 12 sierpnia 2020 r., [...] z dnia 31 sierpnia 2020 r., [...] z dnia 7 września 2020 r., [...] z dnia 17 września 2020 r., [...] z dnia 2 października 2020 r., [...] z dnia 12 października 2020 r., [...] z dnia 23 października 2020 r., [...] z dnia 12 listopada 2020 r., [...] z dnia 26 lutego 2021 r., [...] z dnia 24 marca 2021 r., [...] z dnia 21 kwietnia 2021 r., [...] z dnia 24 maja 2021 r. i [...] z dnia 23 czerwca 2021 r. We wszystkich tych wnioskach skarżący żądał informacji w zakresie udostępnienia kopii wszystkich wyroków wraz z uzasadnieniami. Zdaniem Sądu, Prezes Sądu Rejonowego, po trafnym stwierdzeniu, że złożony przez skarżącego wniosek w piśmie z dnia 17 czerwca 2021 r. stanowi nadużycie prawa do informacji publicznej, prawidłowo poinformował o tym skarżącego pismem z dnia 30 czerwca 2021 r., realizując tym samym, w przewidzianym terminie i w przypisanej w u.d.i.p. formie, obowiązek załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił wniesioną w niniejszej sprawie skargę, o czym orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.