II SAB/Gd 116/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący: Asesor WSA Magdalena Dobek-Rak po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. F. i P. F. na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia 1. odrzucić skargę P. F., 2. zwrócić skarżącemu P. F. ze Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku kwotę 100 (sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu od skargi. K. F. i P. F. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej objętej wnioskiem z dnia 8 października 2018 r., podpisanym przez K. F. W skardze wskazano, że we wniosku o udostępnienie informacji publicznej skarżąca domagała się od organu informacji w zakresie liczby i charakteru odnotowanych przez organ niepożądanych odczynów poszczepiennych, czy zostały odnotowane przypadki śmiertelne, z jakiej statystyki wynikają te dane oraz z od którego roku gromadzone są te dane, a także informacji w zakresie obowiązku szczepień w innych krajach Unii Europejskiej i stwierdzeniem wystąpienia epidemii chorób na skutek przepływu osób z krajów, gdzie szczepienia są dobrowolne. Zdaniem skarżących organ nie udzielił odpowiedzi na powyższy wniosek. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wyjaśniając, że odpowiedź na wniosek K. F. została udzielona skarżącej pismem z dnia 18 października 2018 r., a P. F. w ogóle nie wniósł do organu wniosku o udostępnienie powyższych informacji. W odpowiedzi na wezwanie Sądu, skarżący w dniu 3 stycznia 2019 r. podtrzymali wniesioną skargę. W odniesieniu do skargi P. F. wyjaśniono, że wszelką korespondencję z organem małżonkowie F., prowadzący wspólne gospodarstwo domowe i mir domowy, analizują i tworzą wspólnie. Jednak z uwagi na częsty pobyt P.F. za granicą nie są oni fizycznie w stanie każdorazowo podpisać się oboje na redagowanych pismach. P. F. oświadczył, że jako mąż udzielił żonie K. F.pełnomocnictwa w formie ustnej oraz per facta concludentia, co jest zgodne z art. 60 Kodeksu cywilnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga P.F. podlegała odrzuceniu. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że charakterystyczną cechą postępowania sądowoadministracyjnego, odróżniającą je od postępowania administracyjnego (jurysdykcyjnego, egzekucyjnego i innych), jest jego kontradyktoryjny charakter. Cecha ta powoduje, że postępowanie przed sądem administracyjnym jest postępowaniem opartym na zasadzie skargowości i może być wszczęte przez wniesienie skargi (wniosku) wyłącznie przez legitymowany do tego podmiot. Istotą legitymacji skargowej jest zaś uprawnienie do żądania przeprowadzenia kontroli określonego aktu, czynności lub bezczynności organu administracji przez sąd, w celu doprowadzenia ich do stanu zgodnego z prawem. Tak ukształtowana struktura postępowania sądowoadministracyjnego determinuje krąg podmiotów, którym przepisy procesowe mogą przyznać prawo do jego uruchomienia. W myśl art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., uprawnionym do wniesienia skargi, a więc posiadającym legitymację skargową, jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Ponadto, na mocy § 2 tego przepisu uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. W orzecznictwie podkreśla się, że sformułowanie, iż skarga przysługuje każdemu podmiotowi, obiektywizuje rozumienie legitymacji skargowej, co nie oznacza jednak, że skarga może być złożona od aktu lub czynności, z którymi skarżącego nie wiążą żadne subiektywne więzy. W odróżnieniu bowiem od drugiej kategorii podmiotów skarżących, o których mowa w art. 50 § 1 p.p.s.a., tj. wnoszących skargę w sprawie dotyczącej interesu prawnego innej osoby, a więc w "cudzej sprawie" w rozumieniu materialnoprawnym, skarżący, o którym mowa w pierwszej części tego przepisu, musi mieć w złożeniu skargi interes prawny rozumiany jako istnienie związku między sferą jego indywidualnych praw i obowiązków a zaskarżonym aktem, czynnością lub bezczynnością. Skarga może dotyczyć tylko jego "własnej sprawy administracyjnej" rozumianej jako przewidziana w przepisach prawa administracyjnego możliwość konkretyzacji uprawnień i obowiązków stron stosunku administracyjnego, którymi są organ administracji publicznej i indywidualny podmiot niepodporządkowany organizacyjnie temu organowi. Istoty interesu prawnego należy zatem upatrywać w jego związku z konkretną normą prawną, choć jego znaczenie może także obejmować prawa i obowiązki regulowane przepisami prawa procesowego i ustrojowego. Podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi na podstawie art. 50 § 1 p.p.s.a. może być więc nie tylko ten, kto wykaże związek pomiędzy swoją sytuacją prawną i normą prawa materialnego, ale również prawa procesowego lub ustrojowego. W świetle tego nie ulega wątpliwości, że interes prawny posiadać będzie strona kwestionowanego postępowania administracyjnego, zaś pozostałe podmioty muszą wykazać istnienie osobistego, konkretnego i aktualnego prawnie chronionego interesu. W praktyce bowiem będziemy mieć też do czynienia z sytuacją, gdy skarżący jest zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, lecz nie może tego zainteresowania poprzez przepisami prawa powszechnie obowiązującego. W takim wypadku jego interes należy określić jako faktyczny, przy czym nie jest to interes tworzący legitymację skargową. Z kolei osoba niemająca interesu prawnego nie może poszukiwać ochrony na gruncie postępowania administracyjnego, a skarga wniesiona przez podmiot, który a limine nie może mieć legitymacji skargowej, polega odrzuceniu. Z taką zaś sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Zdaniem Sądu, postępowanie, w którym - zdaniem skarżących - organ administracji pozostaje bezczynny, zostało zainicjowane wnioskiem z dnia 8 października 2018 r., który został podpisany wyłącznie przez K. F. Wskazuje na to treść wniosku, w którym jako wnioskodawcę oznaczono K. F., i wskazano, że został on złożony "w imieniu własnym" skarżącej. Ponadto, fakt, że wniosek został podpisany wyłącznie przez K. F., nie daje podstaw do przyjęcia, że skarżąca działała także w imieniu P. F., na podstawie udzielonego pełnomocnictwa. Nie sposób też przyjąć wyjaśnień skarżącego, że jako małżonek udzielił żonie K. F. pełnomocnictwa w formie ustnej oraz per factia concludentia zgodnie z art. 60 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny. Wskazać bowiem trzeba, że wprawdzie postępowanie w sprawie udostępnienia informacji publicznej jest postępowaniem odformalizowanym i uproszczonym, uregulowanym zasadniczo przepisami ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, to jednak w określonym zakresie mają do niego również zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Takim przepisem, znajdującym zastosowanie w sprawie o udostępnienie informacji publicznej, jest art. 32 k.p.a., który stanowi, że w postępowaniu administracyjnym strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych (art. 33 § 1 k.p.a.). Przy czym ustawa ta przewiduje, że pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie, w formie dokumentu elektronicznego lub zgłoszone do protokołu, a pełnomocnik winien jest dołączyć do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa(art. 33 § 2 i 3 k.p.a.). W konsekwencji, aby w postępowaniu administracyjnym uznać działanie danej osoby za działanie w imieniu innego podmiotu, konieczne jest udzielenie pełnomocnictwa w przepisanej prawem formie, a fakt ten musi znaleźć odzwierciedlenie w aktach sprawy. Wymóg ten nie został w niniejszej sprawie spełniony, a zatem nie sposób uznać, że składając wniosek o udostępnienie informacji publicznej K. F. działała również w imieniu swojego męża. W konsekwencji, w ocenie Sądu, nie można przyjąć, że wnioskodawcą, a więc inicjatorem postępowania administracyjnego w sprawie udostępnienia informacji publicznej, był także P. F. Interes prawny tego podmiotu nie wynika także z przepisów prawa materialnego. Mając to wszystko na uwadze należy stwierdzić, że P. F. nie posiadał legitymacji skargowej w niniejszej sprawie, a wnosząc skargę do sądu administracyjnego na bezczynność organu w sprawie udostępnienia informacji publicznej zainicjowanej wnioskiem K. F., dokonał czynności procesowej, do której nie był uprawniony w świetle art. 50 § 1 p.p.s.a. To z kolei wyłącza możliwość merytorycznego rozpoznania jego skargi. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 50 § 1 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia. O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi Sąd orzekł w pkt 2 sentencji na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.