II SAB/Gd 119/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Sędziowie WSA Diana Trzcińska Asesor WSA Magdalena Dobek - Rak po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 lutego 2020 r. sprawy ze skargi L. S. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę. L. S. w dniu 26 sierpnia 2019 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę, sprecyzowaną w dniu 23 września 2019 r., na bezczynność Prezesa Sądu (dalej jako Prezes Sądu) w udostępnieniu informacji publicznej. Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu 20 lipca 2019 r., za pośrednictwem poczty elektronicznej L. S. zwróciła się do Prezesa Sądu o udostępnienie informacji publicznej w postaci zanonimizowanych orzeczeń sędziego Sądu Rejonowego [..], z dnia 22 marca 2011 r. wydanego w sprawie zabezpieczenia na czas postępowania dziecka przy ojcu oraz z dnia 21 czerwca 2011 r. wydanego w sprawie przymusowego odebrania dziecka od matki oraz orzeczenia kończącego powyższe postępowanie wraz z uzasadnieniem. We wniosku skarżąca imiona i nazwiska stron ww. postępowania oraz ich pełnomocników. Decyzją z dnia 5 sierpnia 2019 r., [...], Prezes Sądu Rejonowego odmówił udostępnienia żądanej informacji publicznej wskazując, że rozstrzygnięcia, których udostępnienia domaga się wnioskodawczyni dotyczą orzeczenia o władzy rodzicielskiej oraz ustalenia miejsca pobytu małoletniego, które to sprawy należą do sfery bardzo intymnej, wrażliwej i prywatnej, tj. stosunków rodzinnych, a powoływane w uzasadnieniach zeznania świadków, sprawozdania kuratorów, opinie biegłych sadowych i inne przeprowadzone w sprawie dowody zawierają szczegółowy opis zdarzeń, sytuacji rodzinnej i sfery prywatnej uczestników postępowania i ich małoletniego syna. Z uwagi na to, że wnioskodawczyni znane są dane personalne stron wskazanych postępowań, wydanie jej nawet zanonimizowanych tekstów uzasadnień pozwoliłoby na uzyskanie wiedzy na temat ich stosunków rodzinnych, w tym rozstrzygnięć co do władzy rodzicielskiej. Następnie decyzją z dnia 13 sierpnia 2019 r., [..], Prezes Sądu Okręgowego utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji podzielając pogląd, że żądane uzasadnienia rozstrzygnięć wydanych w sprawach z zakresu władzy rodzicielskiej zawierają informacje, kto.re jako dane wrażliwe zasługują na szczególną ochronę, skonkretyzowaną w przepisach rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. Urz. UE L 119 z 4 maja 2016 r.), dalej jako "RODO". W skardze na bezczynność skarżąca zakwestionowała stanowisko zawarte w decyzji Prezesa Sądu Rejonowego podkreślając okoliczność, że nawet jeśli wniosek o informację publiczną zostaje sformułowany na tle konkretnej sprawy indywidualnej nie oznacza to, że jest on wnioskiem w sprawie prywatnej. Jeśli bowiem odnosi się do działania organów władzy publicznej, zaś jego realizacja jest warunkiem tego, czy organy te działają legalnie, to wniosek dotyczy sprawy publicznej działalności administracji publicznej. Celem wniosku skarżącej jest natomiast ocena, czy sąd podejmując określone rozstrzygnięcia przeprowadził stosowne czynności dowodowe lub czy strony przekazały do sądu materiał o dużej mocy dowodowej oraz, które dowody sąd uznał za wiarygodne i dał im wiarę. Skarżąca chce bowiem zbadać, jakie okoliczności faktyczne i dowody pozwoliły sadowi przychylić się do wniosku o przymusowe odebranie dziecka, gdyż ze statystyk wynika, że w ciągu ostatnich 4 lat żaden [..] sąd nie zastosował przymusowego odebrania dzieci przez kuratora. Wyjaśniając sposób sformułowania żądania wniosku skarżąca wskazała, że nie posiada sygnatur akt spraw, aby podać je sądowi w celu ułatwienia identyfikacji żądanych przeczeń, natomiast zapoznając się z artykułami i informacjami internetowymi udało jej się łącznie uzyskać imiona i nazwiska stron. Nadal jednak nie wie, co to za osoby, gdzie mieszkają, zaś cała sprawa miała miejsce 8 lat temu, więc nawet zdjęcia tych osób i dziecka umieszczone w intrenecie są nieaktualne, a osoby te nie są osobami publicznymi czy funkcjonariuszami publicznymi. Nie jest też prawdą, że udostępnienie uzasadnień orzeczeń mogłoby naruszyć prywatność stron tego postępowania, gdyż bardzo szerokie fragmenty uzasadnień sądowych i opinii biegłych w intrenecie umieściła każda ze stron. W ocenie skarżącej nie można nadinterpretowywać prawa do ochrony prywatności w zakresie, który już został upubliczniony w intrenecie przez same osoby zainteresowane tym bardziej, że spraw o podobnych charakterze jest setki, co jest przedstawione w materiałach prasowych. Zdaniem skarżącej nie jest ochroną prywatności sama treść orzeczeń bez uzasadnienia lub wraz z zanonimizowanym uzasadnieniem, gdyż dotyczy ona działań władzy publicznej i z tego względu nie podlega wyłączeniu z uwagi na art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1429). Dodatkowo skarżąca podała, że na portalach sądów znajduje się wiele orzeczeń sądów z postępowań dotyczących odebrania osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką i spraw wykonywania opieki z dzieckiem, łącznie z "drastycznymi" opisami przemocy, które przywoływał w uzasadnieniu decyzji sąd. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Rejonowego wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1945 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Stosownie do treści przepisu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność w przypadkach określonych w pkt 1-4. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. sąd bada także bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Uwzględniając skargę na bezczynność sąd orzeka na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym: zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1), zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2) oraz stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności (pkt 3). Zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd jednocześnie stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Natomiast w myśl art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub o przyznaniu od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Dodać jeszcze trzeba, że na zasadzie art. 119 pkt 4 oraz art. 120 p.p.s.a., jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, co też miało miejsce w niniejszym przypadku. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Sąd ocenia skargę na bezczynność na dzień jej wniesienia, niemniej zobowiązany jest również uwzględnić wszelkie okoliczności zaistniałe od tego zdarzenia prawnego do chwili orzekania. Bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej podlega regulacji ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1429), zwanej dalej u.d.i.p. i polega na tym, że organ lub inny podmiot zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w postaci udostępnienia żądanej informacji publicznej nie podejmuje takiej czynności, ani nie wydaje decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej bądź o umorzeniu postępowania. Natomiast w przypadku, gdy żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej, bądź nie znajduje się w posiadaniu zobowiązanego, załatwienie sprawy może nastąpić poprzez pisemne poinformowanie wnioskodawcy o przyczynach uzasadniających nieudostępnienie informacji. Kontrolując niniejszą skargę na bezczynność sąd uznał, że nie znajduje ona uzasadnionych podstaw, zatem winna zostać oddalona. W pierwszej kolejności wniosek o udostępnienie informacji publicznej podlega ocenie z punktu widzenia przesłanek podmiotowych i przedmiotowych. Oznacza to, że udostępnienie informacji objętej wnioskiem może nastąpić wówczas, gdy podmiot, do którego zostało skierowane żądanie należy do katalogu podmiotów zobowiązanych do udostępniania informacji publicznej określonych w art. 4 ust. 1 i 2 u.d.i.p., oraz że jest on w posiadaniu informacji, które mają charakter publiczny w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1. organy władzy publicznej; 2. organy samorządów gospodarczych i zawodowych; 3. podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa; 4. podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego; 5. podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. W tym kontekście jest niewątpliwym, że Prezes Sądu Rejonowego jako organ władzy publicznej jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Następnie w ocenie sądu nie może budzić wątpliwości, że żądana przez skarżącą informacja ma charakter informacji publicznej. U.d.i.p. definiuje w art. 1 ust. 1 informację publiczną i podaje, że jest nią każda o sprawach publicznych. Tę ogólną definicję doprecyzowuje art. 6 ust. 1 u.d.i.p., który przykładowo wymienia rodzaje spraw, jakich mogą dotyczyć informacje o charakterze informacji publicznych. Z art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. wynika, że informacją publiczną jest m.in. informacja o danych publicznych, w podpunkcie a) tiret 3 oznaczonych jako "treść orzeczeń sądów powszechnych, Sądu Najwyższego, sądów administracyjnych, sądów wojskowych, Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu". Tym samym opisany na wstępie wniosek skarżącej dotyczący orzeczeń i uzasadnienia orzeczenia kończącego dane postępowanie, zapadłych w konkretnej sprawie, podlegał rozpatrzeniu w trybie i na zasadach określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Zgodnie z art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 (w zakresie terminu udostępnienia) oraz w art. 14 ust. 1 (w zakresie sposobu udostępnienia). W związku z tym, że u.d.i.p. nie przewiduje żadnej szczególnej formy udzielenia informacji publicznej, jej udostępnienie następuje w drodze czynności materialno-technicznej. Forma decyzji przewidziana została w art. 16 ust. 1 u.d.i.p. wyłącznie dla odmowy udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenia postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2. Z lektury akt i niespornych w istocie okoliczności sprawy wynika wprost, że wniosek skarżącej z dnia 20 lipca 2019 r. (pismo nadane drogą elektroniczną w sobotę) został przez Prezesa Sądu Rejonowego rozpoznany w ustawowym terminie, poprzez wydanie decyzji z dnia 5 sierpnia 2019 r. o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej, na podstawie art. 16 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 2 u.d.i.p., z uwagi na ochronę prywatności stron postępowania. W dniu 13 sierpnia 2019 r., po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, Prezes Sądu Okręgowego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Powyższe oznacza, że już przed wniesieniem niniejszej skargi, co miało miejsce 26 sierpnia 2019 r., Prezes Sądu Rejonowego nie pozostawał w bezczynności. Wydanie decyzji w terminie przewidzianym na rozpatrzenie wniosku o udostępnienie informacji publicznej kończy sprawę zainicjowaną tym wnioskiem. Skoro miało to miejsce przed wniesieniem skargi na bezczynność, nie ma podstaw do wydania przez sąd orzeczeń, o których mowa w przywołanym na wstępie przepisie art. 149 p.p.s.a. Treść skargi wskazuje natomiast, że wnioskodawczyni nie zgadza się z argumentacją organu zawartą w decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej. Tymczasem w sprawie bezczynności sąd wojewódzki nie dokonuje kontroli legalności aktu podjętego wskutek wniosku strony, w konsekwencji zbędne jest odnoszenie się do zarzutów skargi, gdyż nie podlegają one badaniu w niniejszej sprawie. Zatem w przedstawionych okolicznościach sprawy bezspornie Prezes Sądu Rejonowego nie pozostawał w bezczynności w udostępnieniu wnioskowanej informacji publicznej, wydając przed wniesieniem skargi decyzję, o której mowa w art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Skarżąca została niewątpliwie pouczona o sposobie zaskarżenia tej decyzji, z czego skorzystała wnosząc odwołanie do Prezesa Sądu Okręgowego. Ta ostatnia decyzja może podlegać kontroli sądu administracyjnego, jednak poprzez wniesienie odrębnej skargi, a nie w drodze skargi na bezczynność. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.