II SAB/Gd 123/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Jaroszewska po rozpoznaniu w dniu 27 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. W. na bezczynność Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia oddalić wniosek skarżącej H. W. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 października 2015 r., sygn. akt II SAB/Gd 123/15. Wyrokiem z dnia 21 października 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę H. W. – F. na bezczynność Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Wyrok ten wydany został w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, dlatego też zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z dnia 21 października 2015 r. zarządzono doręczenie jego odpisu skarżącej na jej adres ujawniony w skardze wraz z pouczeniem o zasadach i trybie wniesienia wniosku o pisemne uzasadnienie wyroku oraz o sposobie i terminie wniesienia skargi kasacyjnej. Zarządzono również publiczne udostępnienie wskazanego wyroku przez okres 14 dni w sekretariacie Sądu. Powyższe zarządzenie doręczone zostało bezpośrednio skarżącej w dniu 9 listopada 2015 r., co potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki k. 51 akt sądowych. Upływ terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nastąpił w dniu 16 listopada 2015 r. W dniu 24 maja 2016 r. skarżąca uiściła kwotę 100 zł tytułując ją jako "wpis sygn. II SAB/Gd 123/15. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z dnia 31 maja 2016 r., doręczonym skarżącej w dniu 20 czerwca 2016 r., zwrócono się do skarżącej o wyjaśnienie powodu uiszczenia wpisu w kwocie 100 zł w sprawie, która została już prawomocnie zakończona. W odpowiedzi na powyższe skarżąca wnioskiem z dnia 27 czerwca 2016 r. zwróciła się o przywrócenie terminu o wniesienia wniosku o uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 października 2016 r. i o zaliczenie wpłaconej kwoty 100 zł na poczet opłaty od wniosku o uzasadnienie. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wyjaśniła, że po otrzymaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału w dniu 20 czerwca 2016 r. ponownie przeczytała doręczone jej w dniu 9 listopada 2015 r. pismo z Sądu zawierające odpis wyroku z dnia 21 października 2015 r. wraz z pouczeniami i dopiero wówczas zrozumiała ich sens. Wyjaśniła przy tym, że jest osobą niepełnosprawną z orzeczonym umiarkowanym stopniem niepełnosprawności na tle stresowym, nerwowym i stąd się biorą jej błędy w prowadzeniu własnych spraw. W okresie doręczenia jej odpisu wskazanego wyroku wraz z pouczeniami prowadziła liczne sprawy związane z rozliczeniami z ZUS oraz w Sądzie Rejonowym, które na tyle mocno angażowały ją, że nie była w stanie zająć się pozostałymi sprawami. Tym uzasadniła swoją zwłokę w uiszczeniu kwoty 100 zł oraz niezrozumienie z jakiego tytułu ma tą kwotę wpłacić. Zarządzeniem z dnia 18 lipca 2016 r. zobowiązano skarżącą do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przywrócenie terminu poprzez złożenie odpisu tego wniosku w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia go bez rozpoznania, oraz o wskazanie zachowania 7 – dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu liczonego od daty ustania przyczyny uchybienia terminu, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia wniosku. W odpowiedzi na wyjaśnienie przesłane przez skarżącą w dniu 21 lipca 2016 r. kolejnym zarządzeniem z dnia 26 lipca 2016 r. wyjaśniono skarżącej, że sprawa pod sygn. akt II SAB/Gd 123/15 dotyczy bezczynności Dyrektora Oddziału ZUS w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej według pkt 4 wezwania przedsądowego sporządzonego przez skarżącą w dniu 21 kwietnia 2014 r. skierowanego do Dyrektora Oddziału ZUS. Wykonując wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku skarżąca w dniu 18 sierpnia 2016 r. nadesłała odpis wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia oraz wyjaśniła, że nie zrozumiała pouczenia, które towarzyszyło doręczeniu odpisu wyroku Sądu z dnia 21 października 2015 r., mylnie przyjmując, że w razie nieuiszczenia opłaty w wysokości 100 zł Sąd zainicjuje wobec niej postępowanie egzekucyjne. Kwotę 100 zł wpłaciła dopiero wtedy, kiedy otrzymała wypłatę emerytury we właściwej wysokości od ZUS, co nastąpiło dopiero w dniu 24 maja 2016 r. Tą datę skarżąca wskazała jako datę ustania przyczyny nieuiszczenia opłaty od wniosku o uzasadnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2016 r., poz. 718), zwanej dalej p.p.s.a., czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Oznacza to, że nie wywołuje ona skutków prawnych, które z jej dokonaniem wiąże p.p.s.a. W myśl przepisu art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W myśl postanowień art. 86 w zw. z art. 87 p.p.s.a. do przywrócenia terminu przez sąd administracyjny konieczne jest kumulatywne zaistnienie następujących przesłanek: 1. uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu procesowego, 2. uchybienie terminu ma powodować dla strony ujemne skutki w zakresie postępowania sądowego, 3. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu ma zostać wniesione do sądu, w którym dana czynność procesowa miała być dokonana w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu 4. równocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy dokonać czynności, dla której wykonania termin był określony. W ocenie sądu formalne przesłanki dopuszczalności wniosku skarżącej zostały spełnione, co umożliwiło przeanalizowanie okoliczności towarzyszących uchybieniu terminu pod kątem zawinienia. Według sądu skarżąca nie uprawdopodobniła, że niezachowanie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia nastąpiło bez ich winy. Wskazane przez skarżącą okoliczności faktyczne, w tym jej niepełnosprawność i słaba odporność na stresujące sytuacje nie świadczą o tym, że z powodów od niej niezależnych, nawet przy zachowaniu minimalnej staranności, nie mogła zadbać o swoje interesy w postępowaniu sądowym i zrealizować przysługujących jej uprawnień procesowych, o których została prawidłowo przez sąd pouczona. Podkreślić należy przy tym, że uchybiona czynność procesowa nie była szczególnie skomplikowana i sformalizowana. Przepisy p.p.s.a. nie przewidują bowiem żadnych szczególnych wymogów formalnych dla wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Jego wniesienie w terminie jest natomiast o tyle ważne, że otwiera drogę do zaskarżenia wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego. Twierdzeń skarżącej co do stanu zdrowia i jego wpływu na uchybienie w dokonaniu czynności procesowej nie potwierdza jakakolwiek dokumentacja medyczna, która wskazywałaby na konkretne przeszkody natury zdrowotnej, które uniemożliwiłyby jej prawidłową dbałości o własne sprawy. Ze wskazanych przez skarżącą okoliczności nie wynika, ażeby stan jej zdrowia, w dacie otrzymania odpisu wyroku Sądu z dnia 21 października 2015 r., eliminował ją z jakiejkolwiek aktywności. Potwierdza to chociażby jej aktywność w sprawach prowadzonych w Sądzie Rejonowym oraz w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Skoro zatem stan zdrowia skarżącej nie ograniczał ją w jakimkolwiek stopniu w dbałości o toczące się jej sprawy w sądach powszechnych oraz w państwowych jednostkach organizacyjnych to nie ma uzasadnienia dla braku tej dbałości w prowadzeniu spraw sądowoadministracyjnych. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, jeżeli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Brak winy w uchybieniu terminowi powinien być oceniany na podstawie wszystkich okoliczności sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Brak winy występuje tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do przeszkód uniemożliwiających terminowe dokonanie czynności z uwagi na różnorodność zjawisk życiowych zalicza się np.: przerwę w komunikacji, nagłą chorobę strony lub pełnomocnika, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar, itp. W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy, skarżąca przy zachowaniu minimalnej staranności powinna była dokonać przedmiotowej czynności procesowej w terminie, zważywszy na jej nieskomplikowany charakter i odformalizowanie. W dobie łatwego dostępu do przekazywania informacji osoba dbająca należycie o swoje interesy, świadoma toczącego się postępowania, winna zorganizować swoją sytuację życiową w ten sposób, aby dokonywać czynności procesowych w terminie, posługując się w tym celu chociażby osobą trzecią. W przedmiotowej sprawie dokonanie uchybionej czynności wymagało tylko sporządzenia jednozdaniowego wniosku, opatrzenia go podpisem skarżącej i nadania w placówce pocztowej. Kwestia uiszczenia opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia pomimo swojej istotności, miała jednak w tej sytuacji znaczenie drugorzędne, bez większego wpływu na dochowanie terminu do wniesienia wniosku, co wynikało również z pouczenia doręczonego skarżącej wraz z odpisem wyroku. W orzecznictwie sądowym podnosi się, że w razie, gdy ustalone przez sąd okoliczności uchybienia terminu świadczą o zachowaniu się strony, noszącym znamiona winy - w jakiejkolwiek jej postaci, a zatem także winy polegającej na niedbalstwie, sąd nie może dokonać przywrócenia uchybionego terminu. Od strony postępowania można oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw. W tym też kontekście należy oceniać przesłankę braku winy w uchybieniu terminu przez skarżącą. Należyta staranność w prowadzeniu swych spraw wymaga, by w warunkach z jakiegokolwiek powodu niekorzystnych zachować szczególną dbałość i ostrożność, zwłaszcza w dokonywaniu istotnych czynności urzędowych, czemu skarżąca uchybiła. W świetle tych okoliczności zachowanie skarżącej nosi znamiona winy wyłączającej przywrócenie terminu. W odniesieniu do niej nie wystąpiły bowiem jakiekolwiek okoliczności, które stanowiłyby przeszkodę nie do przezwyciężenia w terminowym złożeniu wniosku o uzasadnienie. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.