II SAB/Gd 125/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędzia NSA Jacek Hyla po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2019 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi L. S. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. zobowiązuje Prezesa Sądu Okręgowego do rozpatrzenia wniosku skarżącej z dnia 3 października 2018 r. w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt administracyjnych wraz z wyrokiem ze stwierdzeniem jego prawomocności; 2. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. zasądza od Prezesa Sądu Okręgowego na rzecz skarżącej L. S. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Skarga L. S. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Pismem z dnia 3 października 2018 r., przesłanym drogą elektroniczną, L. S. złożyła wniosek do Prezesa Sądu Okręgowego o udostępnienie informacji publicznej w postaci skanów elektronicznych wszystkich zanonimizowanych orzeczeń Sądu Okręgowego w sprawie [..] oraz rozstrzygnięć odwoławczych Sądu Apelacyjnego. Mimo braku obowiązku wykazania interesu prawnego skarżąca umotywowała wniosek, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, z którego wynika, że informacja, o którą wystąpiła, po zanonimizowaniu stanowi informację publiczną. Prezes Sądu Okręgowego zawiadomił skarżącą, pismem [..] z dnia 18 października 2018 r., że żądana informacja nie podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1330; dalej: u.d.i.p.). W uzasadnieniu zawiadomienia organ podniósł, iż w związku z treścią art. 1 ust. 2 u.d.i.p. zastosowanie trybu przewidzianego w u.d.i.p. jest niedopuszczalne w sytuacji, gdy mogą zostać zastosowane tryby dostępu do informacji wynikające z innych ustaw, co oznacza w przedmiotowej sprawie przepisy Kodeksu postępowania cywilnego (Dz. U. 1964, nr 43, poz. 296 ze zm.; dalej: k.p.c.) oraz Rozdziału 9 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 grudnia 2015 r. Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 2316). Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 września 2008 r., sygnatura I OSK 194/08, organ stwierdził, iż uzyskanie dostępu do dokumentów zawartych w aktach postępowania w trybie u.d.i.p. nie jest wyłączone, jednakże jest ograniczone do podmiotów niebędących stronami postępowania. W związku z tym, że skarżąca jest stroną postępowania w sprawie, o której zanonimizowane orzeczenia wnosi, są jej doręczane wszelkie orzeczenia w oparciu o Kodeks postepowania cywilnego. W odpowiedzi na powyższe zawiadomienie skarżąca w piśmie z dnia 18 października 2018 r. zwarła ponaglenie na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego, dodatkowo wskazując, że nie jest ani stroną, ani uczestnikiem postępowania w sprawie [..] i w związku z tym nie mogą być wobec niej zastosowane przywołane przepisy o doręczaniu orzeczeń w trybie k.p.c. oraz regulaminu. Skarżąca wyjaśniła, że działa wyłącznie na podstawie art. 61 Konstytucji, u.d.i.p., kpa i ppsa. Pismem z dnia 25 października 2018 r. Prezes Sądu Okręgowego uzupełnił zawiadomienie z dnia 18 października 2018 r. informując, że żądanie skarżącej nie dotyczy udostępnienia informacji o sprawach publicznych, o których mowa w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Uzasadniając swoje stanowisko, organ odwołał się do wymienionego w art. 6 ust. 1 u.d.i.p. otwartego katalogu spraw publicznych będących przedmiotem informacji publicznej uznając, że dokonanie zakwalifikowania informacji do kategorii informacji publicznej musi nastąpić po określeniu, czy informacja ta mieści się w ww. katalogu. Organ stwierdził, iż pomimo że informacją publiczną są informacje wymienione w art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. e oraz f u.d.i.p., to żądane przez wnioskodawczynię informacje nie stanowią informacji publicznej, ponieważ nie odnoszą się do władz publicznych ani podmiotów czy osób pełniących funkcje publiczne a zmierzają do ustalenia prywatnych spraw stron postępowania w sprawie o rozwód syna wnioskodawczyni. Wobec tego anonimizacja żądanych orzeczeń nie odniosłaby celu. W dniu 2 listopada 2018 r. wpłynęło pismo skarżącej skierowane do Prezesa Sądu Apelacyjnego, przekazane do wiadomości Prezesa Sądu Okręgowego, w którym ustosunkowuje się do pism organu z dnia 25 i 26 października 2018 r., w którym skarżąca wniosła o weryfikację stanowiska Prezesa Sądu Okręgowego. W dniu 22 listopada 2018 r. skarżąca zwróciła się do Prezesa Sądu Okręgowego z ponownym wnioskiem o udostępnienie żądanych informacji. Pismem z dnia 26 listopada 2018 r. Prezes Sądu Okręgowego odpowiedział, że nie wystąpiły nowe okoliczności, które spowodowałyby zmianę jego stanowiska wyrażonego w piśmie z dnia 25 października 2018 r. w przedmiocie żądania udostępnienia informacji publicznej zawartego we wniosku z dnia 3 października 2018 r. W związku z powyższym w dniu 28 listopada 2018 r. L. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Skarżąca podniosła, iż organ był zobligowany do wydania decyzji administracyjnej w trybie u.d.i.p. oraz k.p.a., jednakże pomimo trzykrotnego wezwania do zachowania zgodnego z prawem nie udostępnił informacji ani tez nie wydał decyzji odmownej i tym samym rażąco naruszył przepisy u.d.i.p. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Okręgowego, podtrzymując stanowisko wyrażone w pismach skierowanych do skarżącej, wniósł o oddalenie skargi. Rozpoznając wniesioną skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018r., poz 1302 ze zm. dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w punktach 1-4. W przypadku skarg na bezczynność kontroli sądu poddawany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie mają znaczenia powody, dla których akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, jak również to, czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu. Kontrolując w przedstawionym zakresie wniesioną skargę, Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie. Prawo dostępu do informacji publicznej wynika wprost z Konstytucji RP, która w art. 61 ust. 1 stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, a ponadto o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (art. 61 ust. 2 Konstytucji RP). Ograniczenie tego prawa może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (art. 61 ust. 3 Konstytucji RP). Z przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2018 r., poz. 1380 ze zm.) - zwanej dalej u.d.i.p., wynika, że wniosek o udzielenie informacji publicznej powinien być załatwiony albo przez udzielenie żądanych informacji (w formie czynności materialno – technicznej) albo przez wydanie decyzji o odmowie jej udostępnienia na podstawie art. 16 ust. 1 ustawy albo przez zawiadomienie wnioskodawcy, że żądana informacja nie może być udzielona w trybie ustawy, albo przez wydanie decyzji o umorzeniu postępowania w sytuacji określonej w art. 14 ust. 2 i per analogiam w sytuacji określonej w art. 15 ust. 2, gdy wnioskujący wycofa uprzednio złożony wniosek. Art. 16 ust. 1 ustawy ma przy tym zastosowanie tylko wówczas, gdy konieczna jest odmowa udzielenia informacji lub umorzenie postępowania i spełniony jest warunek przedmiotowy (informacja ma charakter informacji publicznej) i podmiotowy (podmiot jest zobowiązany do udzielenia informacji publicznej). Jeżeli zaś wnioskodawca żąda udzielenia informacji publicznej, które nie są informacjami publicznymi, lub takich informacji publicznych, w stosunku do których tryb dostępu odbywa się na odrębnych zasadach, organ nie ma obowiązku wydawania decyzji o odmowie udzielenia informacji, lecz zawiadamia wnoszącego, że żądane dane nie mieszczą się w pojęciu objętym przedmiotową ustawą lub, że jej przepisy nie znajdują zastosowania ze względu na odmienne tryby dostępu (zob. I. Kamińska, M. Rozbicka – Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Wolters Kluwer, Warszawa 2016 r., str. 314 – 315). Ponadto, z art. 13 ustawy o dostępie do informacji publicznej wynika, że udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (ust. 1) a jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot zobowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2). A zatem z bezczynnością organu w zakresie dostępu do informacji publicznej będziemy mieć do czynienia wtedy, gdy we wskazanym w art. 13 ust. 1 terminie zobowiązany podmiot nie udzieli żądanej informacji lub nie podejmie nakazanych prawem czynności zmierzających do powiadomienia o przyczynach zwłoki i o dodatkowym terminie albo nie wyda na zasadach przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego decyzji o odmowie udzielenia żądanej informacji. Wnioskiem z dnia 3 października 2018 r., skarżąca wystąpiła do Prezesa Sądu Okręgowego o udostępnienie jej wszystkich zanonimizowanych orzeczeń Sądu Okręgowego w sprawie [..] oraz rozstrzygnięć odwoławczych Sądu Apelacyjnego w postaci skanów elektronicznych. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że Prezes Sądu Okręgowego jest podmiotem zobowiązanym do udostepnienia informacji publicznej. Adresatami obowiązku udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, wymienione w art. 4 u.d.i.p. W szczególności są nimi organy władzy publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.), do których niewątpliwie należy zaliczyć także prezesów sądów wszystkich szczebli, będących organami władzy sądowniczej, co znajduje też potwierdzenie w jednolitym i utrwalonym orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Spór między stronami dotyczy natomiast kwalifikacji żądanej przez skarżącą informacji. W ocenie skarżącej złożony przez nią wniosek zawiera żądanie udostępnienia informacji publicznej, natomiast organ twierdzi, że żądane informacje nie stanowią informacji publicznej, ponieważ nie odnoszą się do władz publicznych ani podmiotów czy osób pełniących funkcje publiczne a zmierzają do ustalenia prywatnych spraw stron postępowania w sprawie o rozwód syna wnioskodawczyni. W szczególności zaś organ wskazał na przepisy art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. e, f u.d.i.p. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie istotne znaczenie ma przepis art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret trzecie u.d.i.p., z którego wynika, że udostępnieniu podlega informacja publiczna o danych publicznych, w tym między innymi treść orzeczeń sądów powszechnych. Z uzasadnienia projektu zmiany ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej wprowadzającej ten przepis wynika, że doprecyzowanie poprzez dodanie tiret trzeciego w art. 6 ust. 1 ust. 1 pkt 4 lit. a przyczyni się do wyeliminowania ewentualnych wątpliwości dotyczących uznawania orzeczeń sądów i trybunałów za informację publiczną. Dostępność orzeczeń przyczyni się do zapewnienia transparentności działania sądów i trybunałów oraz pozytywnie wpłynie na merytoryczny poziom wydawanych przez nie rozstrzygnięć, a także na poprawę stanu świadomości prawnej i pewności obrotu prawnego. W orzecznictwie poskreśla się w związku z tym, że orzeczenia sądowe wraz z uzasadnieniami, jako wydane w sprawie przez sąd powszechny, w ramach jego działalności orzeczniczej opartej na przepisach prawa powszechnie obowiązującego, są danymi publicznymi i podlegają udostępnieniu w trybie i na zasadach określonych w u.d.i.p. (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 stycznia 2018 r., I OSK 784/16, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dodatkowo wyjaśnić należy, że przepis art. 4 ust. 3 u.d.i.p. nakłada obowiązek udostępnienia informacji publicznej na organ władzy publicznej, będący w posiadaniu takie informacji. Powyższe świadczy o tym, że dotyczący udostępnienia informacji publicznej wniosek skarżącej z dnia 3 października 2018 r., powinien zostać rozpoznany albo poprzez udzielenie informacji w formie czynności materialno – technicznej albo przez wydanie decyzji o odmowie jej udostępnienia na podstawie art. 16 ust. 1 u.i.d.p., bądź decyzji o umorzeniu postępowania w sytuacji określonej w art. 14 ust. 2 i per analogiam w sytuacji określonej w art. 15 ust. 2 u.i.d.p., gdyby nastąpiło wycofanie uprzednio złożonego wniosek. W świetle powyższego stwierdzić należy, wbrew odpowiedzi na skargę, że organ pozostaje w bezczynności w sprawie z wniosku skarżącej. Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku skarżącej z dnia 3 października 2018 r. w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt administracyjnych wraz z wyrokiem ze stwierdzeniem jego prawomocności, o czym orzekł w punkcie 1 sentencji wyroku. W ocenie Sądu bezczynność organu nie wyczerpywała jednak przesłanki rażącego naruszenia prawa. Niezałatwienie tego wniosku we właściwym trybie i formie nie wynika z lekceważenia przepisów prawa, lecz z błędnej ich interpretacji. Sąd uwzględnił przy tym, że na każde pismo skarżącej udzielano niezwłocznie odpowiedzi. Mając powyższe na względzie, Sąd, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a p.p.s.a., orzekł jak w pkt 2 sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł zaś na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.