II SAB/Gd 135/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Antończyk (spr.) Sędzia WSA Janina Guść Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Szczepkowska po rozpoznaniu w dniu 7 października 2015 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi A. R. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie nieważności decyzji dotyczącej przejścia na własność Skarbu Państwa nieruchomości rolnej 1. zobowiązuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze do rozpatrzenia wniosku A. R. i J. C. z dnia 4 kwietnia 2014 roku o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Powiatu Gdańskiego z dnia 7 marca 1961, nr [...] w terminie dwóch miesięcy od dnia zwrotu akt administracyjnych wraz z wyrokiem ze stwierdzeniem jego prawomocności, 2. orzeka, że bezczynnośc miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. wymierza Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu 800 (osiemset) złotych tytułem grzywny, 4. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej A. R. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z dnia 4 kwietnia 2014 r. A. R. i J. C. zwrócili się do Wojewody o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Powiatu z dnia 7 marca 1961 r., nr [...]. W dniu 16 czerwca 2014 r. Wojewoda przekazał powyższy wniosek Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu do rozpatrzenia zgodnie z właściwością. Zawiadomienie o przekazaniu wraz z wnioskiem stron wpłynęło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w dniu 18 czerwca 2014 r. W dniu 23 czerwca 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zwróciło się do Wójta Gminy, Burmistrza oraz Starosty o nadesłanie całości oryginalnych akt sprawy zakończonej opisanym na wstępie orzeczeniem Prezydium Powiatowej Rady Narodowej. Po uzyskaniu w dniu 8 lipca 2014 r. informacji od Burmistrza oraz Starosty, iż organy te nie dysponują aktami ww. sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w dniu 17 października 2014 r. zwróciło się do Wojewody oraz Archiwum Państwowego z prośbą o nadesłanie całości akt tejże sprawy. W dniu 28 października 2014 r. Wojewoda poinformował Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że akta sprawy nie są w jego posiadaniu, zaś w dniu 7 listopada 2014 r. Kolegium uzyskało informację Dyrektora Archiwum Państwowego, że nie odnaleziono żądanej dokumentacji, przy czym Archiwum wskazało, że zasadnym jest, aby poszukiwania dokumentów przeprowadzili przedstawiciele instytucji prowadzącej sprawę, ponieważ wiążą się one z rozstrzyganiem ewentualnej wartości dowodowej informacji z zasobu archiwalnego. W dniu 26 listopada 2014 r. wnioskodawcy wezwali Samorządowe Kolegium Odwoławcze do usunięcia naruszenia prawa w trybie art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) - dalej w skrócie jako "k.p.a.". W dniu 18 marca 2015 r. upoważniony pracownik biura Samorządowego Kolegium Odwoławczego przeprowadził kwerendę w Archiwum Państwowym w związku z prowadzonym postępowaniem w sprawie stwierdzenia nieważności opisanego na wstępie orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej, w wyniku której nie znaleziono tego orzeczenia, ani orzeczeń odnoszących się do przedmiotowego orzeczenia. W dniu 15 kwietnia 2015 r. upoważniony pracownik biura Samorządowego Kolegium Odwoławczego przeprowadził kwerendę akt księgi wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy. W dniu 20 kwietnia 2015 r. Kolegium zwróciło się do Sądu Rejonowego o wypożyczenie akt ww. księgi wieczystej. W dniu 5 maja 2015 r. Kolegium uzyskało informację z Sądu Rejonowego Wydziału Ksiąg Wieczystych, że nie ma możliwości przesłania akt księgi wieczystej wnioskodawcy Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu. W dniu 22 czerwca 2015 r. wpłynęła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego skarga A. R. na jego bezczynność polegająca na braku rozpatrzenia wniosku A. R. i J. C. o stwierdzenie nieważności opisanego na wstępie orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej, w której to skardze domagała się zobowiązania Kolegium do rozpatrzenia sprawy oraz przyznania kosztów postępowania. Skarżąca wyjaśniła, że do dnia wniesienia skargi organ nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie, uchybiając tym samym obowiązkowi określonemu w art. 35 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej uwzględnienie w zakresie wyznaczenia terminu rozpoznania sprawy oraz o stwierdzenie, że bezczynność organu nie nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa albowiem jedyna przyczyną bezczynności jest rozpoznawanie spraw według kolejności ich wpływu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania m.in. w sprawach podlegających rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej lub postanowienia wydanego w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Z okoliczności sprawy wynika, że w dniu 18 czerwca 2014 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wpłynął (przekazany przez Wojewodę), wniosek A. R. i J. C. z dnia 4 kwietnia 2014 r. o stwierdzenie nieważności opisanego na wstępie orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Powiatu z dnia 7 marca 1961 r. W dniu 6 listopada 2014 r. wnioskodawcy wezwali Samorządowe Kolegium Odwoławcze do usunięcia naruszenia prawa w związku z upływem terminów określonych w art. 35 k.p.a. Na wezwanie organ nie udzielił odpowiedzi, a do chwili wyrokowania przez Sąd, decyzja rozstrzygająca wniosek nie zapadła. Zgodnie z naczelną zasadą postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 12 k.p.a. organy administracji publicznej winny działać w sprawie wnikliwie i szybko. Zgodnie z art. 35 ust. 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Przy czym załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W niniejszej sprawie dwumiesięczny termin załatwienia sprawy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze upłynął zatem w dniu 18 sierpnia 2014 r. Nierozpatrzenie wniosku w tym terminie świadczy o bezczynności Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Wniesiona w niniejszej sprawie skarga na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego jest zatem uzasadniona. Zasadność skargi została uznana przez Kolegium w odpowiedzi na skargę. Nie ulega bowiem wątpliwości, że organ nie rozpoznał w ustawowym terminie wniosku skarżącej oraz J. C., który wpłynął do Kolegium w dniu 18 czerwca 2014 r., nie wskazując przy tym stronom przyczyn naruszenia terminu zakończenia sprawy. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 149 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uwzględnił skargę i zobowiązał organ do rozpatrzenia złożonego przez A. R. i J. C. wniosku z dnia 4 kwietnia 2014 r. w terminie dwóch miesięcy od dnia zwrotu akt administracyjnych wraz z wyrokiem ze stwierdzeniem jego prawomocności. Dodatkowo, stosownie do treści art. 149 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Za rażące naruszenie prawa w rozumieniu przepisu art. 149 ustawy - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi można uznać oczywiste niezastosowanie lub nieprawidłowe zastosowanie przepisów o terminach załatwienia sprawy administracyjnej. Jednakże w przekonaniu Sądu celem ustalenia, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia – od dnia 18 czerwca 2014 r. do dnia wyrokowania w niniejszej sprawie nie zapadło bowiem przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym orzeczenie rozstrzygające wniosek skarżącej i J. C. Od dnia wpływu wniosku do Kolegium upłynęło zatem 13 miesięcy. Podczas okresu organ nie wydał rozstrzygnięcia, ani nie zawiadomił strony o powodach nierozpatrzenia odwołania w ustawowym terminie i nie wyznaczył nowego terminu załatwienia sprawy w trybie art. 36 § 1 k.p.a. Zaniechanie rozpatrzenia tego wniosku doprowadziło do wielokrotnego przekroczenia dwumiesięcznego terminu wskazanego w art. 35 k.p.a. Stanowi to niewątpliwie rażące naruszenie jego unormowań i godzi w przewidzianą w art. 12 k.p.a. zasadę szybkości postępowania administracyjnego, a jednocześnie ogranicza stronie możliwość realizacji zagwarantowanego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa do sądu. Wziąć należy także pod uwagę warunkowane okolicznościami sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Przejawem rażącego naruszenia art. 35 k.p.a. w niniejszej sprawie jest zatem okoliczność nieuzasadnionych trzymiesięcznych (lub dłuższych) okresów spoczywania sprawy pomiędzy czynnościami procesowymi (od dnia 8 lipca 2014 r. do 17 października 2014 r., od dnia 7 listopada 2014 r. do 18 marca 2015 r. czy w końcu od dnia 5 maja 2015 r. do dnia wyrokowania w niniejszej sprawie). Jednocześnie, z uwagi na stwierdzenie rażącego naruszenia prawa, Sąd uznał, że zasługuje na uwzględnienie wniosek skarżącego o wymierzenie organowi grzywny. Wymierzenie grzywny na podstawie art. 149 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest bowiem dodatkowym środkiem stosowanym w sytuacjach rażącego naruszenia prawa zmierzającym, poprzez dolegliwość finansową, do zmobilizowania organu do załatwienia sprawy. Wysokość grzywny ustalono na podstawie art. 154 § 6 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Ustalając wysokość orzeczonej grzywny w dolnych granicach jej wymiaru, Sąd miał na uwadze, że z wyjaśnień Kolegium wynika, iż opóźnienie w załatwieniu wniosku skarżącego spowodowała okoliczność rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu. Wymierzona grzywna w wysokości 800 zł, w ocenie Sądu, spełni swą funkcję sankcji za naruszenie przez organ jego obowiązków i wpłynie na organ dyscyplinująco w zakresie terminowości rozpatrywania spraw w przyszłości. Wobec uwzględnienia skargi Sąd zasądził rzecz skarżącej, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwrot kosztów postępowania w kwocie 357 zł, obejmujący zwrot wpisu sądowego w kwocie 100zł, zwrot opłaty skarbowej w kwocie 17 zł oraz kwotę 240 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego.