II SAB/Gd 138/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tamara Dziełakowska, Sędziowie Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.), Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Dorota Pellowska, po rozpoznaniu w dniu 18 września 2013 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie przewlekłości postępowania w sprawie wniosku dotyczącego aktualizacji opłaty rocznej z tytułu wieczystego użytkowania nieruchomości gruntowej postanawia zawiesić postępowanie. A. jest użytkownikiem wieczystym działek o numerach [[...]]-[[...]] w H. Pismem z dnia 17 sierpnia 2012 r. A. jako użytkownik wieczysty zwrócił się do Starosty z żądaniem dokonania aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu. Następnie w dniu 3 października 2012 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wpłynął wniosek użytkownika wieczystego o dokonanie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu. Sprawa została zarejestrowana pod numerem [[...]]. W treści podania strona skarżąca wskazała, że Starosta nie rozpatrzył w ciągu 30 dni skierowanego żądania o dokonanie aktualizacji, wobec czego wnioskodawca skierował sprawę do Kolegium. W dniu 17 kwietnia 2013 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wpłynął wniosek skarżącego o niezwłoczne wyznaczenie terminu rozprawy. Wniosek został ponowiony w piśmie z dnia 3 czerwca 2013 r., które wpłynęło do Kolegium w dniu 10 czerwca 2013 r. Pismem z dnia 12 czerwca 2013 r. A. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, żądając wyznaczenia Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu terminu na wyznaczenie rozprawy, wskazania, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce bez podstawy prawnej albo z naruszeniem prawa oraz wymierzenia organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.). W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej odrzucenie. Według Kolegium orzeczenia wydawane w sprawach aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu nie podlegają kontroli sądów administracyjnych. Tym samym właściwość sądów administracyjnych jest również wyłączona w przedmiocie skarg na bezczynność SKO w rozpoznaniu wniosku dotyczącego aktualizacji opłaty z tytułu użytkowania wieczystego lub przewlekłość postępowania. W piśmie procesowym z dnia 8 sierpnia 2013 r. strona skarżąca powołała się na art. 79 ust. 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który stanowi iż w sprawie wniosków odnośnie aktualizacji opłaty z tytułu użytkowania wieczystego do postępowania przed Kolegium stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 1 ust. 1 ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych, który stanowi że są one organami wyższego stopnia w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego poniosła, że sąd administracyjny jest właściwy w przedmiotowej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje. Sądowi orzekającemu w niniejszej sprawie wiadome jest z urzędu, że postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lipca 2013 r., wydanym w sprawie sygn. akt I OSK 1283/13, przedstawiono składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego do rozstrzygnięcia budzące poważne wątpliwości następujące zagadnienie prawne: "czy w sprawie z wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości jest nieuzasadniona albo uzasadniona w innej wysokości (art. 78 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j. Dz. U. z 2010 r., nr 102, poz. 651 ze zm.) dopuszczalna jest skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.)". W uzasadnieniu pytania przytoczono szereg orzeczeń sądów administracyjnych prezentujących stanowisko, zgodnie z którym czynności podejmowane przez samorządowe kolegia odwoławcze w ramach postępowania aktualizacyjnego nie dotyczą sprawy administracyjnej lecz cywilnoprawnej, a zatem prawidłowość tych czynności została poddana ocenie sądów powszechnych, a nie sądów administracyjnych. W konsekwencji również bezczynność organów w tego rodzaju sprawach nie będzie podlegała kognicji sadów administracyjnych. Przedstawiono również argumenty zwolenników drugiego stanowiska, według którego dopuszczalne jest postawienie samorządowemu kolegium odwoławczemu zarzutu bezczynności. Kolegium, któremu powierzono kompetencje prowadzenia postępowania zainicjowanego wnioskiem użytkownika wieczystego nieruchomości działa w roli bezstronnego organu administracji publicznej, wykonując powierzone mu ustawa obowiązki i uprawnienia, których rezultatem ma być sporządzona ugoda, bądź wydane merytoryczne orzeczenie w sprawie. W konsekwencji skoro samorządowe kolegium odwoławcze pozostawało w bezczynności w wydaniu orzeczenia o oddaleniu wniosku lub o ustaleniu nowej wysokości opłaty, to jedynym narzędziem pozwalającym stronie postępowania na skuteczne jej zwalczanie jest skarga do sądu administracyjnego, mimo, że merytoryczne rozpoznanie sprawy już po wydaniu orzeczenia przez kolegium należy do właściwości sądu powszechnego. Zgodnie z art. 125 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. W rozpoznawanej sprawie zachodzi sytuacja objęta przytoczonym przepisem, ponieważ jej rozstrzygnięcie zależy od wyniku wskazanego postępowania sądowego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. , Zawarte w przepisie art. 125 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - podstawy zawieszenia postępowania sądowego mają charakter fakultatywny. O zawieszeniu postępowania w tych przypadkach decydują względy celowościowe. Celowość zawieszenia postępowania w sytuacjach uregulowanych w tym przepisie pozostawiona jest ocenie sądu, ale sposób jego wykładni nie może prowadzić do tworzenia nowych podstaw zawieszenia postępowania (T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2008, art. 125, Nb 1). Celowość zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego nie może być brana pod uwagę w oderwaniu od zasady szybkości postępowania. Tymczasem zawieszenie postępowania w sytuacji, gdy brak jest ku temu wystarczających przesłanek naruszałoby zasadę szybkości. Sąd musi zatem rozważyć, czy w konkretnym przypadku zachodzą przesłanki uzasadniające zawieszenie postępowania. Przyjęte w analizowanym przepisie rozumienie kwestii prejudycjalnej zakłada istnienie ścisłego związku pomiędzy sprawą rozpoznawaną w postępowaniu przed sądem administracyjnym, a kwestią będącą przedmiotem postępowania prejudycjalnego. Związek ten polega na tym, że rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego stanowi podstawę rozstrzygnięcia sprawy głównej (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, Komentarz do art. 125, tezy 1, 3). W ocenie sądu merytoryczna tożsamość zagadnienia prawnego, które wyłoniło się w niniejszej sprawie z zagadnieniem, które w odrębnej sprawie przedstawiono do rozpoznania Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w trybie art. 187 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzasadniało zawieszenie postępowania sądowego na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 tej ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny w ramach realizacji ustawowych zadań przedstawia bowiem we właściwym trybie rozstrzygnięcie, które ma na celu realizację celów wskazanych przez ustawodawcę, a polegających w tym przypadku na usunięciu możliwości wystąpienia w określonym typie spraw rozbieżności interpretacyjnych. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w związku z art. 131 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.