II SAB/Gd 146/99

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Franciszka B. na bezczynność K.-P. Wojewódzkiego Inspektora Ochrony środowiska w B. w przedmiocie szkodliwego oddziaływania na środowisko 1. Zobowiązuje K.-P. Wojewódzkiego Inspektora Ochrony środowiska w B. do wydania, w terminie jednego miesiąca od zwrotu akt, decyzji administracyjnej rozstrzygającej wniosek Franciszka B. z dnia 8 czerwca 1998 r. w sprawie szkodliwego oddziaływania na środowisko stacji paliw; (...). Pismem z dnia 30 stycznia 1999 r. Franciszek B. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na bezczynność organów administracji, a w szczególności Głównego Inspektora Ochrony środowiska w W., który nie udziela żadnej odpowiedzi na jego pismo z dnia 15 września 1998 r. Postanowieniem z dnia 15 listopada 1999 r. IV SAB 18/99 Sąd przekazał sprawę do rozpatrzenia Ośrodkowi Zamiejscowemu NSA w Gdańsku uznając, że dotyczy ona bezczynności Wojewódzkiego Inspektora Ochrony środowiska w T. w przedmiocie funkcjonowania stacji benzynowej. W odpowiedzi na skargę K.-P. Wojewódzki Inspektor Ochrony środowiska w B. zajął w tej sprawie następujące stanowisko: Skarżący pismem z dnia 8 czerwca 1998 r. zwrócił się do Wojewódzkiego Inspektora Ochrony środowiska w T. z prośbą o zajęcie się sprawą stacji benzynowej zlokalizowanej przy ul. 18 stycznia 1 w B. W piśmie Franciszek B. informował WIOŚ, że 10 stycznia 1998 r. wystąpił do Wojewody T. z wnioskiem o zbadanie legalności istnienia i użytkowania ww. stacji benzynowej. Wojewoda udzielając odpowiedzi pismem z dnia 16 lutego 1998 r. (...) informował, że stacja benzynowa istnieje legalnie i jest użytkowana zgodnie z przepisami. Wyjaśnił również, że odnośnie zbadania zasadności wydanych decyzji w sprawie stref ochronnych, wpływu stacji paliw na życie i zdrowie okolicznych mieszkańców oraz niebezpieczeństwa katastrofy ekologicznej należy zwrócić się do Wojewódzkiego Inspektora Ochrony środowiska oraz Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego. W związku z taką odpowiedzią Wojewody, skarżący zwrócił się do WIOŚ w T. pismem z dnia 8.06.1998 r. o zajęcie się ww. sprawą. Na powyższy wniosek WIOŚ w T. odpowiedział pismem z dnia 24.06.1998 r. (...), w którym informował, iż w świetle zebranego materiału dowodowego oraz na podstawie przeprowadzonych kontroli szczelności zbiorników, wykonanych przez uprawnioną firmę wynika, że zbiorniki są szczelne. Odnośnie zasadności posiadania decyzji w sprawie wyznaczenia stref ochronnych wyjaśniono, że przepisy prawa nie wymagają takich decyzji dla stacji paliw i nigdy takich decyzji nie wydawano. Poinformowano również, że kontrola Komendy Rejonowej Państwowej Straży Pożarnej w B., przeprowadzona na stacji benzynowej 22.01.1998 r. nie stwierdziła uchybień w zakresie ochrony przeciwpożarowej. Wyjaśniono również z jakich powodów prawdopodobieństwo wystąpienia katastrofy ekologicznej jest znikome. Ponieważ Franciszka B. ww. wyjaśnienia nie satysfakcjonowały złożył on pismem z dnia 15.09.1998 r. skargę kierowane do Głównego Inspektora Ochrony środowiska w Warszawie za pośrednictwem WIOŚ T. Skargę tę Wojewódzki Inspektor Ochrony środowiska w T. przekazał Głównemu Inspektorowi informując o tym skarżącego pismem z dnia 28.09.1998 r. Główny Inspektor Ochrony środowiska odpowiedział na skargę pismem z dnia 22.02.1999 r. (...). Franciszek B. pismem z dnia 30.01.1999 r. złożył skargę do NSA na bezczynność administracji. W tej sprawie Główny Inspektor Ochrony środowiska pismem z dnia 7.07.1999 r. (...) kierowanym do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie odpowiedział na skargę wnosząc o jej oddalenie. W związku z powyższym skargę Franciszka B. uważaliśmy i uważamy nadal za bezzasadną, co znalazło również potwierdzenie w stanowisku II instancji - Głównego Inspektora Ochrony środowiska w Warszawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 16 ust. 1 pkt 1-4 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ Sąd orzeka w sprawach skarg na decyzję administracyjne, postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym oraz w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, jak również inne określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Zgodnie z art. 17 cyt. ustawy Sąd rozpoznaje skargi na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 16 ust. 1 pkt 1-4. Warunkiem skuteczności wniesienia takiej skargi jest wykazanie, że w bezczynności pozostaje organ administracji publicznej, w którego zakresie jest załatwienie danej sprawy w trybie postępowania administracyjnego w drodze decyzji administracyjnej /art. 20 ustawy/. Innym warunkiem wniesienia skargi jest wyczerpanie środków odwoławczych, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie /art. 34 ust. 1 ustawy/. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że pismem z dnia 8 czerwca 1998 r., skierowanym do WIOŚ w T., Franciszek B. domagał się nie tylko zbadania zasadności wydanych decyzji w sprawie stref ochronnych stacji benzynowej zlokalizowanej przy ul. 18 stycznia 1 w B. lecz również ustalenia, czy nie powoduje ona niebezpieczeństwa katastrofy ekologicznej. W piśmie tym odwoływał się do wcześniejszej skargi wniesionej do Wojewody T. i udzielonej mu odpowiedzi, oraz wskazując na bezczynność organów zapowiadał wniesienie skargi do Sądu administracyjnego. W udzielonej mu 24 czerwca 1998 r. odpowiedzi WIOŚ w T. poinformował skarżącego między innymi, że katastrofa ekologiczna jest mało prawdopodobna, gdyż stacja istnieje i jest użytkowana legalnie, posiada też szczelne zbiorniki. Na to pismo Franciszek B. wniósł skargę do Głównego Inspektora Ochrony środowiska, który podzielił poglądy organu I instancji uznając udzielenie odpowiedzi za wystarczające. Całe zagadnienie w sprawie sprowadza się do tego, czy pismo skarżącego z 8 czerwca 1998 r. było żądaniem wszczęcia postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 61 par. 1 Kpa, a w konsekwencji, czy datą wszczęcia takiego postępowania był dzień doręczenia go właściwemu organowi administracji /art. 61 par. 3 Kpa/ i organ ten pozostaje w bezczynności. Łączy się to integralnie z pojęciem strony postępowania. Zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska /Dz.U. nr 77 poz. 335/ wojewódzki inspektor ochrony środowiska może wydać na podstawie odrębnych przepisów decyzję administracyjna o nałożeniu obowiązku podjęcia działań zmierzających do usunięcia w określonym terminie przyczyn szkodliwego oddziaływania na środowisko oraz wstrzymać działalność powodująca naruszenie wymagań ochrony środowiska /art. 13 ust. 1 pkt 1 i 3 cyt. ustawy/. Ponadto, jeżeli zachodzi bezpośrednie zagrożenie zdrowia lub życia ludzkiego, może wydać natychmiast wykonalna decyzję o wstrzymaniu działalności powodującej naruszenie wymagań ochrony środowiska /art. 13 ust. 3 i ust. 5 cyt. ustawy/. W rozdziale 5 ustawy o Inspekcji Ochrony środowiska przewidziano również uprawnienia dla inspekcji do wydawania zakazów lub ograniczeń w korzystaniu ze środowiska w przypadku nadzwyczajnych zagrożeń /art. 30 ust. 1 pkt 2/. Przedmiotem wniosku skarżącego było również zbadanie, czy przedmiotowa stacja poprzez emitowanie do atmosfery oparów benzyny i oleju nie powoduje niebezpieczeństwa katastrofy ekologicznej. W tym też sensie wniosek Franciszka B., jako właściciela nieruchomości przylegającej do gruntu, na którym posadowiona jest przedmiotowa stacja, był żądaniem wszczęcia postępowania administracyjnego w rozumieniu przedstawionych wyżej przepisów prawa. Sprawa winna być zatem załatwiona poprzez wydanie decyzji o jakiej mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1 i 3 w związku z art. 30 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o Inspekcji Ochrony środowiska. Rozstrzygnięcie /pozytywne lub negatywne dla skarżącego/ zależałoby od wyników postępowania administracyjnego. Takie załatwienie sprawy umożliwiało kontrolę instancyjne i następnie sądową. Zagrożenie wystąpienia katastrofy ekologicznej bądź innych nadzwyczajnych zagrożeń środowiska zobowiązuje organy inspekcji do samodzielnego przeprowadzenia właściwych badań oraz dokonania oceny czy należy wydać stosowne zakazy lub ograniczenia w korzystaniu ze środowiska. Jest to tryb niezależny od tego o jakim mowa w art. 76 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /t.j. Dz.U. 1994 nr 49 poz. 196 ze zm./. Wnosząc skargę na bezczynność WIOŚ w T. skarżący wyczerpał tryb zażaleniowy o jakim mowa w art. 37 par. 1 Kpa w związku z art. 34 ust. 1 ustawy o NSA. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że osoba fizyczna będąca właścicielem nieruchomości położonej w sąsiedztwie obiektu, którego funkcjonowanie powoduje uciążliwości dla środowiska, może być stronę w rozumieniu art. 28 Kpa w postępowaniu administracyjnym, którego przedmiotem jest ograniczenie tych uciążliwości /por. Uchwałę Składu 7 Sędziów NSA z dnia 11 października 1999 r. - OPS 11/99 - ONSA 2000 Nr 1 poz. 6/. Z tych też przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 26 cyt. wyżej ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA orzekł jak w sentencji wyroku orzekając o zwrocie kosztów postępowania w oparciu o przepis art. 55 ust. 1 tej ustawy.