II SAB/Gd 2/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Antończyk Sędzia WSA Janina Guść Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Anna Rusajczyk po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2014 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi B. J. na bezczynność Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w przedmiocie unieważnienia uzgodnienia projektu budowlanego 1. zobowiązuje Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej do rozpoznania wniosku skarżącej B. J. z dnia 20 listopada 2006 r. w terminie 14 dni od daty otrzymania wyroku wraz ze stwierdzeniem jego prawomocności, 2. stwierdza, że bezczynność nie nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa. Skarżąca B. J. pismem z 24 kwietnia 2004 r. wniosła do Komendy Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej w G. o wszczęcie postępowania w sprawie zagrożenia bezpieczeństwa pożarowego obiektu zlokalizowanego w S. przy ul. A. [...], spowodowanego przez wybudowanie w jego otoczeniu budynku mieszkalnego przy ul. M. [...]. W piśmie swoim wnioskodawczyni prosiła także o wyłączenie z postępowania funkcjonariuszy Komendy Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w S. W ocenie skarżącej, podstawą do powstania zagrożenia bezpieczeństwa pożarowego było zlikwidowanie drogi dojazdowej do jej zabytkowego budynku przez właściciela inwestycji na posesji przy ul. M. [...]. Skarżąca wniosła o wydanie decyzji wstrzymującej użytkowanie nowowybudowanego budynku mieszkalnego przy ul. M. [...] i nakazanie usunięcia nieprawidłowości. Pomorski Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w G. pismem z 6 maja 2004 r. zwrócił się do Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta S. z prośbą o udzielenie informacji, który rzeczoznawca ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych i kiedy uzgodnił projekt budowlany pod względem ochrony przeciwpożarowej budynku przy ul. M. [...] w S. Urząd Miasta pismem z dnia 24 maja 2004 r. udzielił przedmiotowej informacji. Postanowieniem z 1 czerwca 2004 r. sprawę przekazano Komendantowi Miejskiemu Państwowej Straży Pożarnej w S. Komendant Miejski pismem z 19 lipca 2004 r. poinformował skarżącą, że w związku z tym, iż budynek posiada pozwolenie na użytkowanie, to niemożliwe jest przeprowadzenie czynności kontrolno - rozpoznawczych w trybie art. 56 Prawa budowlanego. Ponadto organ nie jest w stanie wstrzymać użytkowania spornego obiektu z uwagi na brak dojazdu do budynku przy ul. A. [...]. Skarżącą pismem z 20 listopada 2006 r. wniosła do [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej o wydanie decyzji o cofnięciu uzgodnienia projektu budowlanego dla działki [...] w S. przy ul. M. [...] dokonanego w dniu 24 października 2010 r. przez rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych st. bryg. mgr K. B. [...] Komendant Wojewódzki zwrócił się w dniu 12 grudnia 2006 r. do Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta S. z zapytaniem, czy dla budynku przy ul. M. [...] w S. wydana została decyzja o pozwoleniu na użytkowanie. Ponadto [...] Komendant Wojewódzki postanowieniem z 21 grudnia 2006 r. wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy do dnia 22 stycznia 2007 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w S., pismem z 5 stycznia 2007 r. poinformował organ, że decyzją organu z dnia 10 listopada 2003 r. udzielono pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego jednorodzinnego w S. przy ul. M. [...]. Pismem z 11 stycznia 2007 r. [...] Komendant Wojewódzki poinformował skarżącą o braku możliwości podjęcia postępowania administracyjnego w sprawie unieważnienia uzgodnienia z uwagi na wydanie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w S. decyzji z dnia 10 listopada 2003 r. udzielającej pozwolenia na użytkowanie. Skarżąca pismem z 30 stycznia 2007 r. złożyła do Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej skargę na bezczynność Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w S. oraz [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w G., domagając się unieważnienia uzgodnienia projektu budowlanego. W odpowiedzi, pismem z 12 marca 2007 r. skierowanym do skarżącej, Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej uznał skargę za bezzasadną. W szczególności zaś stwierdził, że [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej nie mógł unieważnić zaskarżonego uzgodnienia, ponieważ w sprawie zostało wydane prawomocne pozwolenie na użytkowanie. Odpowiadając na kolejne pismo skarżącej - z 3 grudnia 2007 r., Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej, w piśmie z 10 stycznia 2008 r., podtrzymał stanowisko zawarte w piśmie z 12 marca 2007 r. B. J. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność [...] Wojewódzkiego Komendanta Straży Pożarnej w G., polegającą na niewydaniu - pomimo wyznaczenia daty postanowieniem z 21 grudnia 2006 r. - orzeczenia w sprawie cofnięcia uzgodnienia projektu budowlanego przy ul. M. [...] w S. W uzasadnieniu skargi zarzucono, że [...] Komendant Wojewódzki, pomimo ciążących na nim obowiązków: 1. nie nakazał usunięcia z obiegu prawnego fałszywych poświadczeń ppoż, 2. nie zawiadomił prokuratury, 3. nie wszczął postępowania w sprawie samowoli budowlanej przy ul. Moniuszki 3, 4. nie wniósł żadnego sprzeciwu, 5. nie skierował wniosku o rozbiórkę samowoli i muru, 6. nie nakazał przywrócenia drogi pożarowej do zabytku. Organ administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu przedstawiono przebieg sprawy, wskazując między innymi, że w dniu 16 marca 2011 r. funkcjonariusz Komendy Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w S. przeprowadził czynności kontrolno - rozpoznawcze w obiekcie usługowo - mieszkalnym przy ul. A. [...] w S. w zakresie przestrzegania przepisów przeciwpożarowych, w szczególności dotyczących wymogu zapewnienia drogi pożarowej do budynku. W wyniku przeprowadzonych czynności kontrolno-rozpoznawczych oraz w oparciu o dokumentację dotyczącą wysokości budynku, uzupełnioną przez skarżącą Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej w S. wydał decyzję administracyjną z 3 czerwca 2011 r., w której zobowiązał stronę do zapewnienia drogi pożarowej do obiektu budowlanego przy ul. A. [...] w S. bądź wykonania rozwiązań zamiennych w odniesieniu do niespełnionych wymagań dla przedmiotowej drogi pożarowej. Skarżąca wniosła odwołanie od tej decyzji, w którym domagała się wskazania innej strony zobowiązanej do wykonania przedmiotowego nakazu albo przekazania sprawy do organu pierwszej instancji, celem jej ponownego rozpatrzenia. [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej decyzją z 15 września 2011 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w całości. Ustosunkowując się natomiast do zarzutów skargi, [...] Komendant Wojewódzki stwierdził, że wszczęcie postępowania w sprawie unieważnienia uzgodnienia projektu budowlanego obiektu budowlanego przy ul. M. [...] w S. możliwe było przed uzyskaniem pozwolenia na użytkowanie obiektu. Komenda Miejska Państwowej Straży Pożarnej w S. nie uczestniczyła w procesie przekazywania do użytkowania obiektu przy ul. M. [...] w S., a więc nie wydawała w związku z tym opinii. Nie zawiadomiono prokuratury, ponieważ organy Państwowej Straży Pożarnej nie brały udziału w przekazywaniu obiektu do użytkowania oraz prowadzone w latach 2004 - 2008 postępowanie nie wykazało znamion popełnienia przestępstwa, nie zaszła konieczność zgłoszenia do prokuratury. Komendant Miejski PSP w S. w roku 2011 przekazał Prokuraturze Rejonowej w S. (z urzędu) sprawę o domniemanym przestępstwie przeciw bezpieczeństwu oraz sfałszowaniu dokumentów, dotyczącą nieruchomości przy ul. M. [...] w S. Prokuratura Rejonowa w S. odmówiła wszczęcia postępowania w tej sprawie. Organem upoważnionym do wszczęcia postępowania w sprawie samowoli budowlanej są organy architektoniczno-budowlane i nadzoru budowlanego. Państwowa Straż Pożarna nie ma kompetencji w tym zakresie. Budynek przy ul. A. [...] w S. kwalifikowany był jako budynek niski (ocena - ekspertyza techniczna z 2000 r.). Dopiero w sporządzonej w 2002 roku na zlecenie skarżącej opinii..." opracowanej przez rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych zmieniono kwalifikację budynku do grupy obiektów średniowysokich. Ponieważ postępowanie prowadzone było od 2004 r. na wniosek skarżącej, a budynek przy ul. M. [...] wraz z zagospodarowaniem terenu wokół, został oddany do użytkowania w roku 2003, tut. organ nie miał już możliwości ingerencji w ten temat. W roku 2011 prowadzone było przez organy Państwowej Straży Pożarnej postępowanie w sprawie drogi pożarowej do budynku przy ul. A. [...] w S., czego wynikiem było nałożenie (przez organ I instancji, podtrzymany przez organ II instancji) na skarżącą obowiązku zapewnienia drogi pożarowej do przedmiotowego obiektu. [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w G. wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy, dotyczącej cofnięcia uzgodnienia projektu budowlanego dla działki [...] w S. przy ul. M. [...], tj. do 22 stycznia 2007 r. Natomiast pismem z dnia 11 stycznia 2007 r. poinformował skarżącą o wynikach prowadzonego postępowania, stwierdzając w konkluzji, że w przedmiotowym przypadku niemożliwe jest wszczęcie przez organ Państwowej Straży Pożarnej postępowania administracyjnego mającego na celu unieważnienie uzgodnienia projektu budowlanego budynku przy ul. M. [...] w S. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania między innymi w sprawach podlegających rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej lub postanowienia. Wniesiona w niniejszej sprawie skarga dotyczy bezczynności [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w G. w rozpoznaniu wniosku B. J. z dnia 20 listopada 2006 r. o unieważnienie uzgodnienia projektu budowlanego obiektu budowlanego przy ul. M. [...] w S. Zakres, tryb i zasady uzgadniania projektu budowlanego pod względem ochrony przeciwpożarowej określa rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003 r. w sprawie uzgadniania projektu budowlanego pod względem ochrony przeciwpożarowej (Dz. U. nr 121, poz. 1137 ze zm.). Zgodnie z treścią § 6 ust. 1 tego rozporządzenia projekty budowlane, o których mowa w § 4 ust. 1, uzgadniane są z rzeczoznawcą do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych. Na wniosek projektanta lub inwestora mogą być uzgadniane z rzeczoznawcą projekty budowlane niewymienione w § 4 ust. 1 (ust. 2). Uzgodnienie projektu rzeczoznawca potwierdza przez ostemplowanie i podpisanie projektu (ust. 3). Nadto rzeczoznawca przesyła komendantowi wojewódzkiemu Państwowej Straży Pożarnej właściwemu dla miejsca lokalizacji inwestycji zawiadomienie o uzgodnieniu (§ 7 ust. 1). Stosownie natomiast do treści § 15 ust. 2 rozporządzenia uzgodnienie projektu budowlanego obiektu budowlanego dokonane przez rzeczoznawcę z rażącym naruszeniem prawa, polegającym na dopuszczeniu rozwiązań projektowych mających istotny negatywny wpływ na stan bezpieczeństwa pożarowego obiektu budowlanego, w związku z niespełnieniem wymagań z zakresu ochrony przeciwpożarowej, określonych w przepisach techniczno-budowlanych lub przeciwpożarowych, w szczególności mogących powodować zagrożenie życia ludzi, podlega unieważnieniu przez komendanta wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej właściwego dla miejsca lokalizacji inwestycji, w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie do Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej. Postanowienie, o którym mowa w ust. 2, może być wydane w terminie do dnia uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego (ust. 3). Skarga jest zatem dopuszczalna, a ponadto skarżąca spełniła wymogi formalne, albowiem pismem z 30 stycznia 2007 r., a więc przed wniesieniem skargi na bezczynność organu, złożyła do Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej skargę na bezczynność [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w G. Skarga ta w istocie stanowiła zażalenie na niezałatwienie sprawy. Zgodnie z art. 52 § 1 i 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę (w tym także skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania) można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przy czym przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. W przypadku skargi na bezczynność i przewlekłość postępowania, jej wniesienie dopuszczalne jest wówczas, gdy strona wyczerpała tryb przewidziany w art. 37 § 1 Kpa Stosownie do art. 37 Kpa na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 Kpa, w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 Kpa lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Z treści cytowanych przepisów wynika, że uprzednie złożenie zażalenia lub wezwania do usunięcia naruszenia prawa stanowi niezbędny warunek złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Przechodząc do merytorycznej oceny skargi należało uznać jej zasadność. [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w G. jest w niniejszej sprawie właściwym organem w sprawie unieważnienia uzgodnienia projektu budowlanego obiektu budowlanego przy ul. M. [...] w S. Sprawa w tym przedmiocie powinna zostać rozstrzygnięta według reguł określonych cytowanym wyżej rozporządzeniu oraz w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, skutkiem czego do terminu załatwienia sprawy przez ten organ stosować należy wymogi określone przepisem art. 35 kpa. Zgodnie z art. 35 ust 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. W myśl art. 104 § 1 kpa, przez załatwienie sprawy należy rozumieć wydanie przez organ decyzji, chyba że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stanowią inaczej. Przy czym załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 ust 3). Termin załatwienia sprawy liczy się więc od dnia wpływu wniosku i jeżeli organ administracji zobowiązany do załatwienia sprawy nie wyda decyzji w prawem przewidzianym terminie, przy czym zwłoka w rozpatrzeniu sprawy jest nieuzasadniona, wówczas mamy do czynienia z prawną bezczynnością organu. W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w G. prowadził na wniosek skarżącej, zawarty w piśmie z dnia 20 listopada 2006 r., postępowanie w sprawie unieważnienia uzgodnienia projektu budowlanego obiektu budowlanego przy ul. M. [...] w S. Organ przeprowadzał w tym zakresie czynności wyjaśniające, jako że zwrócił się w dniu 12 grudnia 2006 r. do Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta S. z zapytaniem, czy dla budynku przy ul. M. [...] w S. wydana została decyzja o pozwoleniu na użytkowanie. Co więcej, postanowieniem z dnia 21 grudnia 2006 r. wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy do dnia 22 stycznia 2007 r. Następnie zaś pismem z 11 stycznia 2007 r. [...] Komendant Wojewódzki poinformował skarżącą o braku możliwości podjęcia postępowania administracyjnego w sprawie unieważnienia uzgodnienia. W niniejszej sprawie miesięczny termin załatwienia sprawy przez [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w G. upłynął w dniu 20 grudnia 2006 r. Organ w tym czasie podejmował jednak czynności i w związku z tym wyznaczył dodatkowy termin załatwienia sprawy do dnia 22 stycznia 2007 r. Nierozpatrzenie sprawy w tym terminie świadczy o bezczynności Komendanta Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w G. Wbrew twierdzeniom organu wystosowanie do skarżącej pisma z dnia 11 stycznia 2007 r. nie świadczy o braku bezczynności w sprawie. Wręcz przeciwnie, w żadnym razie nie może zostać uznane za prawidłowe załatwienie sprawy administracyjnej pismem, jako że nie stanowi ono żadnego rozstrzygnięcia. Wprawdzie w dacie sporządzenia tego pisma nie było w Kodeksie postępowania administracyjnego przepisów umożliwiających umorzenie postępowania kończącego się wydaniem postanowienia ani też odmowę wszczęcia postępowania, jednakże nie może to stanowić podstawy do zaakceptowania załatwienia sprawy pismem. Organ winien był bowiem podjąć rozstrzygnięcie w sprawie. Na marginesie jedynie wyjaśnić należy, że po zmianie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego wprowadzonej ustawą z dnia z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 6, poz. 18 ze zm.) w art. 126 Kpa rozszerzono odesłanie dotyczącego postanowień o art. 105 Kpa. Nadto dodano art. 61 a Kpa regulujący odmowę wszczęcia postępowania administracyjnego. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 149 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uwzględnił skargę i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku skarżącej z dnia 20 listopada 2006 r. w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku. Dodatkowo, stosownie do treści art. 149 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Sąd uwzględnił bowiem okoliczność, że jednakowoż organ wysłał do skarżącej pismo z dnia 11 stycznia 2007 r. błędnie uznając, że stanowi ono załatwienie sprawy, w czym utwierdził się po rozpoznaniu przez Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej zażalenia skarżącej z 30 stycznia 2007 r. na niezałatwienie sprawy. Wobec treści wydanego przez Sąd wyroku organ powinien jednak rozpatrzyć sprawę w wyznaczonym terminie. Wskazać przy tym należy, że w razie niewykonania wyroku przysługuje stronie prawo wniesienia skargi o wymierzenie grzywny na podstawie art. 154 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi