II SAB/Gd 211/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść (spr.) Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Anna Rusajczyk po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2013 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi W. M. na bezczynność A S.A. z siedzibą w G. w sprawie udzielenia informacji publicznej 1. zobowiązuje A Spółkę Akcyjną z siedzibą w G. do rozpoznania w terminie 14 dni od daty otrzymania wyroku wraz ze stwierdzeniem jego prawomocności wniosku skarżącego W. M. o udzielenie informacji publicznej zawartego w piśmie z dnia 15 marca 2013 r., uzupełnionego pismem z dnia 3 sierpnia 2013 r., 2. stwierdza, że bezczynność nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa, 3. zasądza od A Spółki Akcyjnej z siedzibą w G. na rzecz skarżącego W. M. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. W. M. wniósł skargę na bezczynność E. S.A. z siedzibą w G., polegającą na nieudostępnieniu informacji publicznej na jego wniosek z dnia 15 marca 2013 r. w terminie wskazanym w art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198, ze zm.) zwanej dalej ustawą, przy jednoczesnym niewydaniu rozstrzygnięcia w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej lub umorzenia postępowania o udostępnienie informacji publicznej, zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Skarżący wyjaśnił, że pismem z dnia 15 marca 2013 r., uzupełnionym pismem z dnia 3 sierpnia 2013 r. wystąpił do E. S.A. z siedzibą w G. m.in. o udostępnienie dokumentacji techniczno-prawnej stanowiącej podstawę lokalizacji i budowy infrastruktury elektroenergetycznej na działce nr [...], dla której Sąd Rejonowy w K. prowadzi księgę wieczystą nr [...], w szczególności przedłożenia decyzji stanowiących podstawę budowy na tej nieruchomości linii energetycznych. Zdaniem skarżącego, żądane przez niego informacje stanowią informację publiczną, a E. S.A. jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej w świetle art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wskazane w tym przepisie "zadania publiczne" może bowiem wykonywać podmiot, który nie jest organem władzy publicznej, w tym przedsiębiorstwo energetyczne. Skarżący wskazał, odnosząc się do art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.), że skarga na bezczynność zobowiązanego w przedmiocie udzielenia informacji publicznej nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej. W związku z tym skarżący wniósł o zobowiązanie E. S.A. z siedzibą w G. do udzielenia informacji w żądanym zakresie i formie zgodnie z wnioskiem z dnia 15 marca 2013 r. W odpowiedzi na skargę E. S.A. z siedzibą w G. wniosła o jej oddalenie. E. S.A. stwierdziła, że skarżący nie wskazał na jakiej podstawie domaga się od spółki prawa handlowego udostępnienia informacji, którą nazywa "informacją publiczną". W ocenie E. S.A. żądanie udostępnienia dokumentacji techniczno-prawnej budowy i lokalizacji linii nie mieści się w kategoriach informacji publicznej. Dokumentacja związana z budową i eksploatacją linii objęta jest bowiem tajemnicą przedsiębiorstwa, a decyzjami administracyjnymi dotyczącymi budowy linii dysponują organy, które je wydawały i one zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy zobowiązane są do ich udostępnienia. E. S.A. wskazała, że zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz. U. 2012. 1059) zajmuje się dystrybucją energii elektrycznej a nie obrotem energią elektryczną czyli sprzedażą energii elektrycznej czy to odbiorcom detalicznym czy hurtowym. Obrotem tym zajmuje się odrębna spółka E. S.A. w G., E. S.A. w G. jest natomiast operatorem sieci dystrybucji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 oraz § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta zgodnie z treścią art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., obejmuje również bezczynność organów, a w przypadku informacji publicznej także innych podmiotów zobowiązanych do jej udzielenia. Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest bezczynność E. Spółki Akcyjnej w G., polegająca na nieudostępnieniu skarżącemu W. M., w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2001 r., nr 112, poz. 1198 ze zm.), zwanej dalej ustawą, żądanych przez niego w piśmie z dnia 15 marca 2013 r. decyzji stanowiących podstawę lokalizacji i budowy linii energetycznych na nieruchomości oznaczonej jako działka o numerze ewidencyjnym [...], dla której Sąd Rejonowy w K. prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Skarga spełniała formalne wymogi jej dopuszczalności, albowiem w sprawach skarg na bezczynność organu w przedmiocie udzielenia informacji publicznej nie występuje wymóg wyczerpania środków zaskarżenia określony w art. 52 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z poglądem wyrażonym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, które Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela, skarga na bezczynność organu w przedmiocie udzielenia informacji publicznej nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej. (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 marca 2008 r., sygn. akt I OSK 262/08, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2006 r., sygn. akt I OSK 601/05, teza 1, LEX nr 236545). Oceniając, czy E. S.A. z siedzibą w G., pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu wniosku, należało ustalić czy jest ona podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej a także czy żądane przez skarżącego dokumenty stanowią informacją publiczną. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy, informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, która podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystaniu na zasadach i w trybie określonym w ustawie. Stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy, udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o danych publicznych, w tym: treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności: treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć, dokumentacja przebiegu i efektów kontroli oraz wystąpienia, stanowiska, wnioski i opinie podmiotów ją przeprowadzających. Informację publiczną stanowi każda wiadomość wytworzona przez szeroko rozumiane władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które władzę publiczną realizują lub gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie tych kompetencji (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 października 2002 r., sygn. akt II SA 1956/02, dostępny na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, treść wystąpień, opinii i ocen przez nie dokonywanych niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą, stanowi informację publiczną. Są nią zarówno treści dokumentów bezpośrednio przez organ wytworzonych, jak i te, których używa się przy realizacji przewidzianych prawem zadań, nawet gdy nie pochodzą wprost od niego (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 721/08 dostępny na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z powyższego wynika, że żądane przez skarżącego dokumenty stanowiące podstawę lokalizacji i budowy infrastruktury elektroenergetycznej, stanowiące treść aktów administracyjnych, stanowią informację publiczną w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej. Także pozostałe żądane dokumenty winny podlegać udostępnieniu, jako dotyczące realizacji zadań publicznych, będących w posiadaniu podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy, obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1. organy władzy publicznej, 2. organy samorządów gospodarczych i zawodowych, 3. podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, 4. podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, 5. podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Z powołanego przepisu wynika, że zobowiązane do udzielenia informacji publicznej zostały nie tylko władze publiczne lecz również podmioty wykonujące zadania publiczne, nie będąc organami władzy publicznej. W świetle art. 3 pkt 25 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz.U. z 2012 r. poz. 1059 ze zm.), E. S.A. z siedzibą w G., jako operator systemu dystrybucyjnego, jest przedsiębiorstwem energetycznym zajmującym się dystrybucją paliw gazowych lub energii elektrycznej, odpowiedzialnym za ruch sieciowy w systemie dystrybucyjnym gazowym albo systemie dystrybucyjnym elektroenergetycznym, bieżące i długookresowe bezpieczeństwo funkcjonowania tego systemu, eksploatację, konserwację, remonty oraz niezbędną rozbudowę sieci dystrybucyjnej, w tym połączeń z innymi systemami gazowymi albo innymi systemami elektroenergetycznymi. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 25 lipca 2006 r. sygn. akt P 24/05 wskazał, że dostęp do zasobów energetycznych ma podstawowe znaczenie z punktu widzenia istnienia społeczeństwa i poszczególnych jednostek, suwerenności i niepodległości państwa – a zatem zapewnienia wolności i praw człowieka i obywatela. Dysponowanie zasobami energetycznymi warunkuje możliwość urzeczywistnienia dobra wspólnego, o którym mowa w art. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, ma związek z zapewnieniem bezpieczeństwa obywateli i zasadą zrównoważonego rozwoju o której mowa w art. 5 Konstytucji. Obowiązkiem władzy publicznej jest zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego kraju, a więc dążenie do zaspokojenia istniejących, jak i przewidywanych potrzeb energetycznych. (OTK-A 2006/7/87, Dz. U. z 2006 r. nr 141, poz. 1012). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 851/10, obowiązki operatora systemu dystrybucyjnego wymienia art. 9c ust. 3 ustawy prawo energetyczne i z pewnością działalność przedsiębiorstwa energetycznego w tym zakresie dotyczy spraw publicznych w rozumieniu art. 4 ustawy. Zawarte w tym przepisie formułowanie "zadania publiczne" jest pojęciem szerszym od "zadań władzy publicznej". Pojęcia te różnią się przede wszystkim zakresem podmiotowym bowiem zadania władzy publicznej mogą być realizowane przez organy tej władzy lub podmioty, którym zadania te zostały powierzone w oparciu o konkretne i wyrażone unormowania ustawowe. Pojęcie "zadanie publiczne" użyte w art. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej zamiast pojęcia "zadanie władzy publicznej" użytego w art. 61 Konstytucji RP ignoruje element podmiotowy i oznacza, że zadania publiczne mogą być wykonywane przez różne podmioty nie będące organami władzy i bez konieczności przekazywania tych zadań. Tak rozumiane "zadanie publiczne" cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu, a także sprzyjanie osiąganiu celów określonych w Konstytucji lub ustawie. Wykonywanie zadań publicznych zawsze wiąże się z realizacją podstawowych publicznych praw podmiotowych obywateli. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 851/10) Wskazać także należy, że budowa i utrzymywanie przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń stanowi cel publiczny w rozumieniu art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2010 nr 102 poz.651 ze zm.). A zatem, przedsiębiorstwo energetyczne, jakim jest E. S.A. z siedzibą w G. wykonuje zadania publiczne w rozumieniu art. 4 ustawy i jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej w świetle ustawy o dostępie do informacji publicznej. Takie też stanowisko wyrażono w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 851/10, z dnia 29 października 2013 r. sygn. I OSK 1330/13, z dnia 29 października 2013 r. sygn. I OSK 1421/13, z dnia 15 października 2013 r. sygn. I OSK 1212/13, z dnia 26 września 2013 r. sygn. I OSK 831/13, wyroki dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Żądane przez skarżącego dokumenty stanowią zatem informację publiczną w myśl ustawy o dostępie do informacji publicznej. Okoliczności te obligowały E. S.A. z siedzibą w G. do załatwienia wniosku skarżącego z dnia 15 marca 2013 r., uzupełnionego pismem z dnia 3 sierpnia 2013 r., w sposób i w formie określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej. E. S.A. zarzucała, że zajmuje się dystrybucją energii elektrycznej a nie obrotem energią elektryczną czyli sprzedażą energii elektrycznej, czy to odbiorcom detalicznym czy hurtowym, którym to obrotem zajmuje się odrębna spółka E. S.A. w G. Zarzut ten nie jest uzasadniony. Jak wynika z art. 9c ust. 3 Prawa energetycznego, operator systemu dystrybucyjnego, jest przedsiębiorstwem zajmującym się dystrybucją paliw gazowych lub energii elektrycznej, odpowiedzialnym m.in. za prowadzenie ruchu sieciowego w sieci dystrybucyjnej w sposób efektywny, z zachowaniem wymaganej niezawodności dostarczania energii elektrycznej i jakości jej dostarczania oraz we współpracy z operatorem systemu przesyłowego elektroenergetycznego, w obszarze koordynowanej sieci 110 kV, eksploatację, konserwację i remonty sieci dystrybucyjnej w sposób gwarantujący niezawodność funkcjonowania systemu dystrybucyjnego oraz zapewnienie rozbudowy sieci dystrybucyjnej, a tam gdzie ma to zastosowanie, rozbudowy połączeń międzysystemowych w obszarze swego działania. Taki zakres działania tego podmiotu świadczy o bezpośrednim realizowaniu przez ten podmiot funkcji związanej z zapewnieniem bezpieczeństwa energetycznego kraju. Rozdział usług sprzedaży i dystrybucji energii elektrycznej pozostaje bez wpływu na ocenę wykonywania przez E. S.A. zadań publicznych. Jak wskazuje się w piśmiennictwie, rola przedsiębiorstw energetycznych jest kluczowa w zapewnieniu bezpieczeństwa energetycznego, ze względu na fakt, że to właśnie te podmioty wykonują działalność gospodarczą w zakresie wytwarzania, przetwarzania, magazynowania, przesyłania, dystrybucji paliw albo energii lub obrotu nimi. Jednocześnie - ze względu na ich znaczenie, wykonywanie tego rodzaju działalności gospodarczej zostało obwarowane wieloma obowiązkami, jakie te podmioty w zakresie wykonywanej działalności muszą wykonywać, a które przekładają się na odpowiedni poziom bezpieczeństwa energetycznego. Bezpieczeństwo energetyczne zaliczane jest do szeroko rozumianego bezpieczeństwa ekonomicznego, ponieważ energia i surowce energetyczne stanowią produkty strategiczne mające realny wpływ na wszystkie elementy prawidłowego funkcjonowania państwa. (tak Komentarz do art. 1 ustawy - Prawo energetyczne, red. Zdzisław Muras, Mariusz Swora, zawarty w Bazie Orzeczeń LEX) Argument, że wnioskujący może uzyskać decyzje administracyjne od organów, które je wydały nie zasługuje na uwzględnienie. Możliwość uzyskania informacji publicznej od innego podmiotu nie stanowi bowiem podstawy do odmowy udzielenia informacji przez podmiot, posiadający informację publiczną, obowiązany do jej udzielenia, nawet jeżeli informacja ta nie została przez niego wytworzona. Za niezasadny Sąd uznał także zarzut E. S.A., że żądana informacja stanowi tajemnicę przedsiębiorstwa. W takim bowiem przypadku, w celu usunięcia stanu bezczynności koniecznym było wydanie przez podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej (art. 5 ust. 2 i art. 16 ust. 1 w związku z art. 17 ust. 1 ustawy). Sąd rozważył, czy okoliczność, że skarżący jest właścicielem nieruchomości, na której zlokalizowana jest infrastruktura przedsiębiorstwa nie wyłącza jego prawa do żądania udzielenia informacji publicznej. W ocenie Sądu, ustawa nie wprowadza ograniczenia w prawie do uzyskania informacji publicznej z tego tytułu. Przepis art. 1 ust. 1 ustawy stanowi, że każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Norma art. 2 ustawy stanowi natomiast, że z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej, przysługuje każdemu, a od osoby wykonującej to prawo nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego w uzyskaniu takiej informacji. Fakt posiadania interesu w uzyskaniu informacji związany z prawem własności nieruchomości zabudowanej urządzeniami wykorzystywanymi do realizacji celów publicznych, nie wyłącza uprawnienia skarżącego do uzyskania informacji w trybie ustawy. Skoro podmiot realizujący zadania publiczne, w związku z realizacja tych zadań, podjął na nieruchomości określone działania, obywatel ma prawo do uzyskania informacji w tym zakresie, zmierzających do kontroli prawidłowości tych działań, niezależnie od przysługujących mu roszczeń cywilnoprawnych. Udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku a jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot zobowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 i 2 ustawy). Stosownie zaś do treści art. 14 ust. 1 ustawy, udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem chyba, że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot zobowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępniania informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. Bezczynność organu rozpoznającego wniosek o udzielenie informacji publicznej, występuje wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie rozpoznał złożonego wniosku. W niniejszej sprawie postępowanie o udzielenie informacji publicznej zostało wszczęte wnioskiem skarżącego z dnia 15 marca 2013 r. i E. S.A. z siedzibą w G. powinna zakończyć to postępowanie w sposób przewidziany prawem tj. udzielić żądanej informacji, albo wydać decyzję o odmowie udostępnienia żądanej informacji, albo decyzję o umorzeniu postępowania bądź zawiadomić wnioskującego, że informacji tej nie posiada. E. S.A. z siedzibą w G. nie zakończyła postępowania w żaden z tych sposobów. Pozostaje ona zatem w bezczynności w rozpoznaniu wniosku. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 149 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zobowiązał E. S.A. z siedzibą w G. do rozpoznania - w terminie 14 dni - od daty otrzymania wyroku wraz ze stwierdzeniem jego prawomocności wniosku skarżącego o udzielenie informacji publicznej z dnia 15 marca 2013 r. uzupełnionego pismem z dnia 3 sierpnia 2013 r. Ponadto, stosownie do treści art. 149 p.p.s.a., Sąd w punkcie 2 wyroku stwierdził, że bezczynność E. S.A. z siedzibą w G., miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Dokonując tej oceny Sąd uwzględnił, że skarżący wystąpił z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej pismem dnia 15 marca 2013 r., wniosek ten wpłynął do organu w dniu 22 marca 2013 r. Do czasu wydania wyroku w niniejszej sprawie upłynęło ponad 8 miesięcy, podczas tego okresu Spółka nie załatwiła wniosku skarżącego i pozostawała w bezczynności. Długotrwałość opóźnienia w rozpatrzeniu wniosku, który winien być załatwiony bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia jego złożenia, świadczy o rażącym naruszeniu prawa - art. 13 ust. 1 ustawy. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2002 r. nr 163 poz. 1349 ze zm.).