II SAB/Gd 24/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. S. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w przedmiocie ochrony informacji niejawnych postanawia odrzucić skargę. Pismem z dnia 24 maja 2018 r. R. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w zakresie rozpoznania wniosku skarżącego o wyłączenie jawności odpowiedzi na pozew. Pismo to zostało zakwalifikowane przez Prezesa Sądu Okręgowego jako pismo w toku postępowania cywilnego i przekazane do I Wydziału Cywilnego do sprawy o sygnaturze [..]. Następnie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynął wniosek R. S. z dnia 11 czerwca 2018 r. o ukaranie grzywną Prezesa Sądu Okręgowego w związku z nieprzekazaniem pisma z 24 maja 2018 r. sądowi administracyjnemu. Postanowieniem z dnia 30 października 2018 r. sygn. akt II SO/Gd 15/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wymierzył Prezesowi Sądu Okręgowego grzywnę na podstawie art. 55 § 1 w związku z art. 154 § 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na powyższe postanowienie wniesiono zażalenie. Postanowieniem z dnia 6 lutego 2019 r. sygn. [..] Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie. W odpowiedzi na skargę na bezczynność Prezes Sądu Okręgowego wniósł o odrzucenie skargi, względnie jej oddalenie w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Przedmiotowa sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2018, 2107 t.j.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej sprawowaną pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z ustawą z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018, 1302 t.j.; dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach wymienionych w art. 3 § 2, tj.: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 oraz z 2018 r. poz. 149 i 650), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2018 r. poz. 508, 650, 723, 1000 i 1039), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (§ 2a) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (§ 3). Należy podkreślić, że granice właściwości sądów administracyjnych oraz istota wymiaru sprawiedliwości sprawowanego przez te sądy zostały określone bezpośrednio w art. 184 Konstytucji RP. Zgodnie z tym przepisem Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola taka obejmuje również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych organów administracji rządowej. Z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. wynika, że wolą ustawodawcy było objęcie kontrolą sądu administracyjnego tych prawnych form działania administracji publicznej, które są podejmowane przez organy administracji publicznej w stosunku do podmiotów administrowanych w indywidualnych sprawach, dla których załatwienia nie jest przewidziana forma decyzji lub postanowienia administracyjnego. W dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednolicie przyjmuje się, że akt lub czynność podejmowane są w sprawie indywidualnej w tym znaczeniu, iż jej przedmiotem jest określony i zindywidualizowany stosunek administracyjny, którego źródłem jest przepis prawa powszechnie obowiązującego. Odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. z uwagi na brak właściwości sądu administracyjne nastąpi zatem w wypadku, gdy skarga dotyczy aktu lub czynności nieobjętych zakresem właściwości sądów administracyjnych (art. 3 p.p.s.a.) lub gdy dotyczy sprawy bezpośrednio wyłączonej z właściwości tych sądów (art. 5 p.p.s.a.). Odrzucenie skargi z wymienionego powodu nastąpi także wówczas, gdy skarga została wniesiona w sprawie objętej właściwością sądów powszechnych, zważywszy na wyraźne rozgraniczenie właściwości sądów powszechnych i sądów administracyjnych wynikające wprost z przepisów Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.). Analiza przepisów ustawy o ochronie informacji niejawnych w kontekście kognicji sądów administracyjnych prowadzi do wniosku, że przyznanie klauzuli tajności nie jest objęte żadną procedurą i nie odnosi się do konkretnych podmiotów. Przyznanie danej informacji klauzuli tajności zalicza się do aktów ogólnych, stanowiących czynności prawne, ale nie mieszczących się w kategorii aktów normatywnych lub aktów administracyjnych indywidualnych, jakimi są decyzje i postanowienia. Nie są to też czynności faktyczne, zwane materialno-technicznymi, gdyż te mają na celu bezpośrednie wywołanie skutków prawnych. W związku z tym, klauzula taka nie mogłaby zostać zaskarżona do sądu administracyjnego, albowiem nie mieści się w katalogu określonym w art. 3 § 2 p.p.s.a. W konsekwencji, skoro nadanie klauzuli tajności nie jest ani aktem, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a, ani też nie mieści się w pojęciu czynności określonych w pkt 4 tego przepisu, a zatem nie jest działalnością administracji publicznej kontrolowaną przez sądy administracyjne, to także bezczynność w nadaniu takiej klauzuli nie należy do kognicji sądów administracyjnych. Stwierdzenie, czy dany akt lub czynność mieści się w katalogu wskazanym w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. uzależnia bowiem możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego bezczynności organu w podjęciu tych władczych form, o czym wprost stanowi art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. Skarga w niniejszej sprawie dotyczy działania sądu powszechnego działającego jako organ wymiaru sprawiedliwości, nie zaś jako organ administracji publicznej. Sąd administracyjny nie może zatem zająć się bezczynnością w sprawie rozpoznania wniosku o wyłączenie jawności odpowiedzi na pozew. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.