II SAB/Gd 30/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia w T. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na bezczynność Prezesa Sądu Apelacyjnego w przedmiocie udzielenia informacji publicznej postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. II Sab/Gd 30/08 UZASADNIENIE Skarżący "A" w T. zwróciło się o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Z danych zawartych we wniosku wynikało, że statutowymi celami prowadzonej przez skarżącego działalności jest ochrona praw człowieka, przeciwdziałanie naruszeniom prawa przez organy administracji państwowej i samorządowej, ochrona roszczeń alimentacyjnych, ochrona interesów konsumentów, ochrona praw pracowniczych, ochrona równości obywateli wobec prawa, przeciwdziałanie dyskryminacji przez bezpośrednie lub pośrednie zróżnicowanie praw i obowiązków obywateli, ochrona środowiska i ekologia. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż stowarzyszenie zwykłe z mocy samego prawa nie może prowadzić działalności gospodarczej, przyjmować darowizn, spadków i zapisów oraz otrzymywać dotacji, a także korzystać z ofiarności publicznej. Jedynym, ewentualnym źródłem dochodów stowarzyszenia zwykłego są składki członkowskie. W przypadku skarżącego regulamin nie przewiduje opłacania składek przez jego członków, co powoduje, że stowarzyszenie nie posiada majątku, ani jakichkolwiek źródeł dochodu. Skarżące stowarzyszenie nie posiada rachunku bankowego, zaś członkowie stowarzyszenia działają na zasadach wolontariatu. W tych okolicznościach skarżący podkreślił, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych związanych ze sprawą. Postanowieniem z dnia 8 października 2008 r. wydanym przez referendarza sądowego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie od powyższego postanowienia skarżący ponownie zwrócił się o przyznanie prawa pomocy. Wskazał, że do pisma procesowego z dnia 14 października 2008 r. dołączył postanowienia WSA w Bydgoszczy w sprawie o sygn. akt II SAB/Bd 12/07 i WSA w Warszawie w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 964/08, w których sądy administracyjne w tożsamych okolicznościach faktycznych przyznały skarżącemu stowarzyszeniu prawo pomocy. Skarżący wskazał nadto, że wobec stowarzyszenia prowadzona jest egzekucja komornicza (dołączone zawiadomienie o wszczęciu egzekucji), a zatem nawet ustalenie składek członkowskich nie doprowadziłoby do pozyskania środków na opłacenie kosztów sadowych, gdyż zostałyby zajęte przez komornika. Uwzględniając fakt, że wniesiony sprzeciw nie podlegał odrzuceniu, zgodnie z dyspozycją art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), postanowienie, od którego wniesiono sprzeciw utraciło moc, a sprawa podlegała rozpatrzeniu przez Sąd. Celem usunięcia wątpliwości co do określonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy możliwości płatniczych stowarzyszenia, Sąd zarządzeniem z dnia 9 stycznia 2009 r. wezwał skarżącego do przedłożenia aktualnej listy członków stowarzyszenia, odpisów wszystkich złożonych przez członków stowarzyszenia zeznań podatkowych za rok 2007 bądź zaświadczeń o niepodleganiu opodatkowaniu, wyciągów i wykazów z ostatnich trzech miesięcy ze wszystkich posiadanych przez członków stowarzyszenia rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych bądź oświadczenia o ich nieposiadaniu, zaświadczenia od pracodawców członków stowarzyszenia o wysokości otrzymywanego wynagrodzenia lub aktualnego zaświadczenia potwierdzającego wysokość aktualnego dochodu (straty) z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w okresie ostatnich trzech miesięcy. Zarządzenie doręczono skutecznie skarżącemu w dniu 30 stycznia 2009 r. Skarżący nie wypełnił zarządzenia Sądu i nie przedłożył w zakreślonym terminie żądanych dokumentów. Rozpoznając wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Wynika z tego, że to na stronie spoczywa obowiązek udowodnienia zaistnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy w określonym zakresie. W odniesieniu do oceny możliwości płatniczych stowarzyszenia zwykłego NSA, w postanowieniu z dnia 24 sierpnia 2007 r., w sprawie o sygn. akt II OZ 693/07, stwierdził, że w przypadku stowarzyszenia zwykłego wykazanie istnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy powinno obejmować także wyjaśnienie stanu majątkowego członków stowarzyszenia i wyjaśnił, że " jest tak dlatego, że stowarzyszenia zwykłe nie ma osobowości prawnej (art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach; Dz. U. z 2001 r., nr 79, poz. 855 ze zm.) i jedynym źródłem finansowania jego działalności są składki członkowskie (art. 42 powołanej ustawy)". Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela zaprezentowany wyżej pogląd. Przyjmując zaprezentowane stanowisko Sąd wezwał skarżącego do uzupełnienia dokumentacji, która umożliwiłaby, poprzez ocenę stanu majątkowego członków stowarzyszenia, również ocenę możliwości finansowych stowarzyszenia. Skarżący nie wykonał nałożonego na niego obowiązku i nie złożył wymaganych dokumentów. Tym samym uniemożliwił Sądowi ocenę jego możliwości płatniczych. Wobec powyższego Sąd uznał, iż skarżący nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Podkreślić należy, że Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów bądź oświadczeń w tym przedmiocie. Jak już bowiem wskazano sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienie sądu apelacyjnego I ACz 17/03 z dnia 16 stycznia 2003 r., OSA 2003/9/38). W odniesieniu do wskazanych przez skarżącego postanowień sądów administracyjnych wydanych w innych sprawach inicjowanych przez skarżącego stwierdzić należy, iż poglądy i ocena sytuacji majątkowej i możliwości finansowych stowarzyszenia tam wyrażone nie wiążą Sądu orzekającego w niniejszej sprawie. Natomiast fakt prowadzenia postępowań egzekucyjnych wobec stowarzyszenia jako dłużnika nie ma wpływu na ocenę jego możliwości płatniczych, będących wypadkową stanu majątkowego i zdolności płatniczych każdego z jego członków. Użyty przez skarżącego argument o bezzasadności ustalania składek wobec wszczętych egzekucji uwydatnia roszczeniową postawę skarżącego, który przy braku choćby minimalnego zaangażowania finansowego w postaci składek członkowskich, dąży do realizacji zadań statutowych kosztem Skarbu Państwa. Z tych względów Sąd, na podstawie przepisu art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.