II SAB/Gd 34/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Protokolant Starszy sekretarz sądowy Agnieszka Kowalczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2011 r. sprawy ze skargi M. K.-M. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. Zobowiązuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] do rozpatrzenia odwołania M. K.-M. od decyzji Burmistrza Miasta [...] z dnia 15 grudnia 2010 r., nr [...] – w terminie 14 dni od doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. Stwierdza, że bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Skarga M. K. – M. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego została wniesiona w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Ostateczną decyzją z 19 maja 2010 r. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej działając z upoważnienia Burmistrza Miasta nakazał skarżącemu zwrot pobranych świadczeń z pomocy społecznej w kwocie 1.776 zł. Wnioskiem z 1 grudnia 2010 r. skarżący zwrócił się do organu o przyznanie mu zasiłku celowego na bieżące potrzeby twierdząc, że z uwagi na egzekwowanie od niego w/w kwoty w trybie egzekucji administracyjnej popadł w ubóstwo. Z kolei pismem z 2 grudnia 2010 r. skarżący zwrócił się do Burmistrza o umorzenie w/w należności, ewentualnie rozłożenie jej na raty w wysokości po 50 zł miesięcznie oraz ponowił prośbę o przyznanie mu pomocy finansowej. W piśmie z 10 grudnia 2010 r. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej poinformowała skarżącego, że nie zachodzą przesłanki do umorzenia lub rozłożenia na raty przypisanej mu do zwrotu należności. Decyzją z 15 grudnia 2010 r. organ I instancji odmówił skarżącemu przyznania pomocy w formie zasiłku celowego. Od decyzji tej skarżący wniósł odwołanie. Odwołanie wpłynęło do organu I instancji 28 grudnia 2010 r. i w dniu 5 stycznia 2011 r. zostało przekazane Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu. Pismem z 1 czerwca 2011 r. organ odwoławczy poinformował skarżącego, że odwołanie zostanie rozpatrzone w okresie 9 miesięcy. Kolegium wyjaśniło w nim skarżącemu, że sprawa wymaga przeprowadzenia szczegółowego postępowania wyjaśniającego i podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz jej załatwienia. Ponadto Kolegium wskazało, że rozpoznaje sprawy według kolejności wpływu. W dniu 3 czerwca 2011 skarżący powołując art. 37 kodeksu postępowania administracyjnego wezwał organ do rozpatrzenia odwołania. Wezwanie to (nazwane przez skarżącego zażaleniem) skierowane zostało za pośrednictwem poczty elektronicznej. W następstwie powyższego Kolegium zobowiązało skarżącego do uzupełnienia braków formalnych podania (przez jego podpisanie) oraz do dostatecznego sprecyzowania żądania w szczególności przez wyjaśnienie czy pismo należy traktować jako skargę do sądu administracyjnego na bezczynność w sprawie. W wykonaniu tego zobowiązania skarżący wniósł "podanie" zarzucając organowi odwoławczemu naruszenie przepisów dotyczących terminów załatwiania spraw administracyjnych. W odpowiedzi na wezwanie organu do uzupełnienia braków formalnych pisma skarżący stwierdził, że stosownie do sugestii organu należy traktować jego zażalenie jako skargę na bezczynność oraz że potwierdza podpisem treść wcześniejszego pisma. Przekazując w/w "podanie" jako skargę na bezczynność wraz z aktami sprawy Kolegium w odpowiedzi wniosło o uwzględnienie skargi oraz wyznaczenie terminu rozpoznania sprawy na grudzień 2011 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymagało, czy skarżący wyczerpał wymogi formalne do wniesienia skargi na bezczynność organu. Zgodnie bowiem z art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Takim środkiem zaskarżenia, o którym mowa w w/w przepisie jest przewidziane w art. 37 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie wnoszone do organu wyższego stopnia, a w przypadku gdy nie ma takiego organu -wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie należało uznać iż skarżący spełnił warunek formalny. Mimo iż wniesione za pośrednictwem poczty elektronicznej pismo zatytułował jako zażalenie na niezałatwienie sprawy nie ulega wątpliwości, iż jego treść spełniała wymóg wezwania, o którym mowa w art. 37 § 1 kpa. Należało zobowiązać skarżącego jedynie do podpisania pisma, albowiem jego treść nie wymagała jakiegokolwiek "doprecyzowywania". Wprowadzając dodatkowe zobowiązanie i sugerując, iż "zażalenie" może stanowić skargę na bezczynność organ wprowadził skarżącego w błąd co do konieczności podpisania wezwania. Skarżący bowiem uznał, iż wystarczy podpisanie jedynie pisma "podania". W tych okolicznościach Sąd nie mógł uznać, iż skarżący przed wniesieniem skargi nie wezwał pisemnie prawidłowo organu do usunięcia naruszenia prawa. Błędne zasugerowanie skarżącemu, iż "zażalenie" może stanowić skargę spowodowało brak odrębnego podpisania wezwania i złożenie podpisu wyłącznie pod kolejnym pismem zatytułowanym jako "podanie", a stanowiącym w istocie skargę. Zatem w okolicznościach sprawy nie było podstaw do uznania, iż złożone przed wniesieniem skargi wezwanie nie odpowiadało wymogom prawa (brak podpisu) i na tej podstawie odrzucenia skargi. Takie rozstrzygnięcie raziłoby nadmiernym formalizmem w stosowaniu prawa. Przechodząc zatem do merytorycznej oceny skargi należało uznać jej zasadność. W myśl przepisu art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z art. 3 § 2 pkt 8 powołanej ustawy kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów między innymi w sprawach podlegających rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze jako właściwy organ odwoławczy od organów gminy w niniejszej sprawie, zgodnie z art. 17 ust. 1 kpa, rozstrzyga odwołanie według reguł określonych w rozdziale 10 Kodeksu postępowania administracyjnego, przy czym do terminu załatwienia sprawy przez ten organ stosować należy wymogi określone przepisem art. 35 kpa w związku z art. 133 kpa. Przepis art. 133 kpa ustanawia ustawowy termin, w którym organ I instancji obowiązany jest przekazać odwołanie organowi odwoławczemu. Termin ten wynosi siedem dni od dnia, w którym organ otrzymał odwołanie. Datą wszczęcia postępowania odwoławczego jest data otrzymania odwołania przez organ odwoławczy. W myśl przepisu art. 35 ust. 3 kpa załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Termin załatwienia sprawy przez organ odwoławczy liczy się od dnia wpływu odwołania wraz z aktami sprawy do organu II instancji. Jeżeli organ administracji zobowiązany do załatwienia sprawy nie wydaje decyzji w prawem przewidzianym terminie, przy czym zwłoka w rozpatrzeniu sprawy jest nieuzasadniona, wówczas mamy do czynienia z prawną bezczynnością organu. Organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. W rozumieniu art. 104 § 1 kpa "załatwienie sprawy" oznacza wydanie przez organ decyzji, chyba że przepisy Kodeksu postępowania administracji stanowią inaczej. W niniejszej sprawie miesięczny termin na załatwienie sprawy upłynął zatem dla organu odwoławczego w dniu 5 lutego 2011 r. Nierozpatrzenie odwołania w tym terminie, przewidzianym w art. 35 § 3 kpa, świadczy zatem o bezczynności Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Z powyższych względów Sąd na mocy art. 149 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uwzględnił skargę i zobowiązał organ do rozpatrzenia odwołania skarżącego w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt administracyjnych. Dodatkowo – stosownie do w/w przepisu - Sąd stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Przejawem rażącego naruszenia art. 35 § 3 kpa jest okoliczność, iż sprawa nie wymaga przeprowadzenia skomplikowanego postępowania wyjaśniającego, a jej przedmiotem jest zasiłek celowy na bieżące potrzeby. Zdaniem Sądu sprawy z zakresu pomocy społecznej nie powinny oczekiwać dłużej na rozpatrzenie niż wynika to z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Kwestie organizacji pracy Kolegium, czy niewystarczającej ilości pracowników organu nie mogą usprawiedliwiać wielomiesięcznego opóźnienia w załatwianiu spraw z pomocy społecznej. Takie działanie organu podważa bowiem sens ustawy o pomocy społecznej i godzi w realizację jej celów określonych w art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 i 2.