II SAB/Gd 37/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Tamara Dziełakowska Sędzia NSA Jan Jędrkowiak Protokolant: Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Szczepkowska po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2008 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. M. O. i A. M. W. na bezczynność Wojewody w przedmiocie zwrotu nieruchomości oddala skargę. J.M. O. i A.M. W. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Wojewody domagając się zobowiązania organu do rozpoznania wniosku z dnia 4 marca 1999r. i wydania w tym zakresie decyzji. Skarżący wskazali, że w dniu 4 marca 1999r. zwrócili się o zwrot wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa w 1971r. nieruchomości położonej w K.B. i Ż. Decyzją z dnia 18 kwietnia 2007r. Wojewoda utrzymał decyzję Starosty z dnia 31 stycznia 2007r. odmawiającą zwrotu nieruchomości z uwagi na okoliczność, że wywłaszczenia nie dokonano w trybie art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z uzasadnień obu decyzji wynika, iż Starosta nie jest organem właściwym rzeczowo do rozpoznania wniosku o zwrot przedmiotowej nieruchomości. W ocenie skarżących oznacza to, że wniosek z dnia 4 marca 1999r. prawidłowo został skierowany do Wojewody. Pismem z dnia 24 kwietnia 2007r. skarżący wezwali Wojewodę do rozpoznania tegoż wniosku. Wojewoda w piśmie z dnia 18 maja 2007r. stwierdził, że nie jest organem właściwym rzeczowo do orzekania o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości. Jednocześnie wezwał skarżących do wskazania czy złożone przez nich pismo stanowi skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Pismo skarżących z dnia 24 kwietnia 2007r. Wojewoda przekazał Staroście do rozpoznania pomijając, że wcześniej uznał już niewłaściwość Starosty do rozpoznania sprawy o zwrot nieruchomości, zaś w istocie intencją pisma z 24 kwietnia 2007r. było przyspieszenie rozpoznania wniosku z 4 marca 1999r. Skarżący złożyli zażalenie na bezczynność Wojewody do Ministra Budownictwa, który w postanowieniu z dnia 10 sierpnia 2007r. uznał zażalenie za nieuzasadnione stwierdzając, że wniosek z dnia 4 marca 1999r. został rozpatrzony a tym samym sprawa ostatecznie zakończona. W ocenie skarżących decyzja Wojewody z dnia 18 kwietnia 2007r. nie jest merytorycznym rozpoznaniem wniosku z dnia 4 marca 1999r. a jedynie wynikiem rozpoznania skargi na Starostę. W toku postępowania ujawnione zostało, że po złożeniu wniosku o zwrot nieruchomości Starosta sprzedawał przedmiotową nieruchomość częściami na kilkuarowe działki osobom fizycznym. Informacja to spowodowała zmianę wniosku z 4 marca 1999r. pismem z dnia 22 lutego 2007r. o żądanie wypłaty odszkodowania. Wniosek z 4 marca 1999r. pozostaje merytorycznie nierozpoznany, zatem skarga na bezczynność Wojewody jest uzasadniona. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że w obrocie prawnym funkcjonuje wydana w trybie odwoławczym ostateczna decyzja rozstrzygająca merytorycznie o wniosku skarżących z dnia 4 marca 1999r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów między innymi w sprawach podlegających rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej. Z art. 52 § 1 i 2 ustawy wynika natomiast, że skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. W rozumieniu art. 104 § 1 kpa "załatwienie sprawy" oznacza wydanie przez organ decyzji, chyba że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stanowią inaczej. Jeżeli organ administracji zobowiązany do załatwienia sprawy nie wydaje decyzji w prawem przewidzianym terminie, przy czym zwłoka w rozpatrzeniu sprawy jest nieuzasadniona, wówczas mamy do czynienia z prawną bezczynnością organu. Kodeks postępowania administracyjnego przewiduje w takim wypadku możliwość podjęcia określonych działań dyscyplinujących organ do załatwienia sprawy. Zgodnie bowiem z art. 37 § 1 kpa na niezałatwienie sprawy w terminie określonym przepisami kodeksu postępowania administracyjnego strona może wnieść zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia nad organem pozostającym w bezczynności. Wniesienie skargi do sądu na bezczynność organu jest możliwe zatem wówczas, gdy strona wyczerpała tryb przewidziany w art. 37 kpa. Skarżący wystąpili z zażaleniem na bezczynność Wojewody do organu wyższego stopnia w trybie art. 37 kpa. Minister Budownictwa postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2007r. uznał zażalenie za nieuzasadnione. Wniesienie skargi do Sądu na bezczynność Wojewody było zatem dopuszczalne. Stan faktyczny sprawy niniejszej sprawy jest bezsporny. Skarżący złożyli do Wojewody wniosek z dnia 4 marca 1999r., w którym domagali się zwrotu gospodarstwa rolnego o powierzchni 72,6536 ha położonego w gminie K. w K.B. i Ż. Wniosek ten przekazany został zgodnie z właściwością Staroście. Decyzją z dnia 19 maja 2000r. Starosta stwierdził, że zwrot przedmiotowej nieruchomości jest niemożliwy, z uwagi na brak wywłaszczenia nieruchomości rolnej. Wojewoda decyzją z dnia 14 lutego 2001r. uchylił powyższą decyzję Starosty i umorzył postępowanie przed organem I instancji. W wyniku wniesionej skargi Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 29 maja 2003r. w sprawie II SA/Gd 742/01 uchylił orzeczenia obu organów. Po ponownym rozpoznaniu wniosku z dnia 4 marca 1999r. Starosta decyzją z dnia 16 maja 2005r. orzekł o odmowie zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Na skutek wniesionego odwołania Wojewoda decyzją z dnia 19 sierpnia 2005r. uchylił decyzję Starosty i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Starosta po kolejnym rozpatrzeniu wniosku z dnia 4 marca 1999r. decyzją z dnia 31 stycznia 2007r. orzekł o odmowie zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Jednocześnie z odwołaniem wpłynął do Wojewody wniosek skarżących z dnia 14 lutego 2007r. stanowiący uzupełnienie wniosku z dnia 4 marca 1999r., w którym skarżący wnieśli o wypłatę odszkodowania za przedmiotowe gospodarstwo rolne. Wojewoda decyzją z dnia 18 kwietnia 2007r. po rozpatrzeniu odwołania i wniosku z dnia 14 lutego 2007r. utrzymał w mocy decyzję Starosty o odmowie zwrotu nieruchomości. Decyzja ta nie została zaskarżona do sądu administracyjnego. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie albo gdy wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia bądź innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (T. Woś, H. Krysiak-Molczyk, M.Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 86). Bezczynność organu musi istnieć w dniu rozpoznania skargi przez sąd administracyjny. Skarga nie jest uzasadniona, gdyż w okolicznościach niniejszej sprawy nie można stwierdzić bezczynności Wojewody w zakresie załatwienia złożonego przez skarżących wniosku z dnia 4 marca 1999r. uzupełnionego pismem z dnia 14 lutego 2007r. z uwagi na istnienie na obrocie prawnym ostatecznej decyzji zaskarżonego organu z dnia 18 kwietnia 2007r. Z treści tej decyzji wyraźnie wynika, że wydana została w wyniku rozpatrzenia wniosku skarżących z dnia 4 marca 1999r. i 14 lutego 2007r., których nierozpoznanie zarzucają we wniesionej skardze skarżący. Niezasadny jest zatem zarzut, że wniosek o zwrot nieruchomości nie został rozpatrzony, gdyż właściwe w sprawie organy obu instancji wydały w tym zakresie rozstrzygnięcia. W przypadku skargi na bezczynność organu przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Niniejsze postępowanie nie służy merytorycznemu rozpoznawaniu przez Sąd zasadności żądania skarżących, mogłoby to nastąpić jedynie w postępowaniu poprzedzonym skutecznym zaskarżeniem decyzji Wojewody Pomorskiego z dnia 18 kwietnia 2007r. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku działając w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) oddalił skargę.