II SAB/Gd 40/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Referendarz sądowy Agnieszka Dusza-Kasprzyk po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2008r.na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie realizacji z naruszeniem prawa budynku gospodarczego pełniącego funkcję stodoły postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W dniu 27 grudnia 2007r. Z.K. złożył na formularzu PPF wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wskazał w nim, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, ponieważ jest rencistą i dużo wydaje na lekarstwa. Dzieci uczęszczają do szkoły (córka do średniej, syn do gimnazjum), co wiąże się z wydatkami na dojazdy i pomoce szkolne. Swój budżet wspomaga podejmując prace na zlecenie ( około 300-400 zł brutto). Wnioskodawca posiada dom o pow. 118 m2 oraz działkę rolną o pow. 0,12 ha. W punkcie dotyczącym dochodów rodziny podał, iż sam uzyskuje rentę inwalidzką w kwocie 619,58 zł brutto oraz 300-400 zł z umów zlecenia; natomiast jego żona otrzymuje wynagrodzenie za pracę w kwocie 1000 zł. W związku z powziętymi wątpliwościami co do możliwości płatniczych wnioskodawcy Sąd, pismem z dnia 4 stycznia 2008 r., zobowiązał go do przedłożenia następujących dokumentów źródłowych: odpisów wszystkich złożonych przez niego i jego żonę zeznań podatkowych za rok 2006, a w przypadku ich nieskładania stosownego zaświadczenia w tym przedmiocie z właściwego urzędu skarbowego, wyciągów i wykazów z ostatnich trzech miesięcy ze wszystkich posiadanych przez niego i jego żonę rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, dowodów potwierdzających wysokość aktualnego dochodu osiąganego z tytułu umów zlecenia (wskazać należy czy wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą- jeśli tak winien przedstawić dochód osiągany z ostatnich trzech miesięcy), renty inwalidzkiej oraz wynagrodzenia za prace żony; dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych przez wnioskodawcę kosztów utrzymania domu (opłaty za czynsz, energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, itp.), remontów mieszkania oraz dokumentów obrazujących wysokość kosztów leczenia i zakupu leków dla siebie, oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na skarżącego i jego żonę pojazdów mechanicznych (podania marki, roku produkcji, daty zakupu i aktualnej wartości), w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania. Na powyższe wezwanie skarżący przedłożył wymagane dokumenty oraz złożył wyjaśnienia w zakresie rozbieżności w zakresie wyciągów bankowych oraz podanych przez niego dochodów, wskazując iż wpisał we wniosku kwotę wynagrodzenia wynikającą z umowy zlecenia zawartej w dniu 31 grudnia 2006r., w międzyczasie sporządzony został aneks do tej umowy ponadto "zakład pracy podzielił się pracą wnioskodawcy z inną firmą". Stąd wynagrodzenie skarżący otrzymywał z dwóch firm. Natomiast odnośnie wynagrodzenia za pracę żony to wpisał wynagrodzenie zasadnicze bez uwzględniania premii. Analizując przedstawione przez skarżącego umowy wskazać należy, iż umowa zlecenia z dnia 31 grudnia 2006r. zawierała postanowienia o wynagrodzeniu w wysokości 400 zł brutto za prace wykonaną w ciągu roku 2007. Aneks do tej umowy z dnia 28 września 2007r. zmienił warunki zatrudnienia odnośnie wynagrodzenia ustalając, iż od dnia 1 października 2007r. skarżący będzie otrzymywał 4,80 zł brutto na godzinę. W dniu 1 października 2007r. skarżący zawarł umowę o prace w charakterze pracownika dozoru z wynagrodzeniem brutto 4,80 za godzinę. Umowa o prace W.K. z dnia 12 czerwca 2007r. statuuje wynagrodzenie pracownika na poziomie 5,95 brutto za godzinę. Z zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia wynika, iż Z.K. średnio z trzech ostatnich miesięcy otrzymał wynagrodzenie netto 657,82 zł w jednej firmie, a w drugiej 565,36 zł. Renta inwalidzka, jaka otrzymuje skarżący, wynosi 541,82 zł netto. Wynagrodzenie średnie żony skarżącego z ostatnich trzech miesięcy wynosi 1341,31 zł netto. Łącznie miesięcznie rodzina osiąga dochód w wysokości 3.286,31 zł, w tym 180 zł świadczeń rodzinnych które wpływają na rachunek bankowy małżonki skarżącego, a który to dochód nie został wykazany. Skarżący przedłożył wyciągi z posiadanych rachunków bankowych. Stan salda na rachunku skarżącego na dzień 31.10.2007 wynosił 995,90 zł, na dzień 30.11.2007r. 34,47 zł, na dzień 31.12.2007r. 570,95 zł. Natomiast stan rachunku posiadanego przez żonę skarżącego na koniec października 2007r. wyniósł 892,87 zł, na koniec listopada ubr. 988,02 zł, na koniec grudnia 1.903,92 zł, przy czym w grudniu żona skarżącego otrzymała wynagrodzenie za prace za miesiąc listopad i grudzień ubr. Z zeznania podatkowego za rok 2006 złożonego przez małżonków K. wynika, iż osiągnęli oni łącznie dochód 23.970,55 zł. Skarżący przedstawił także rachunki związane z utrzymanie domu - za telefon w kwotach 53,54 zł; 62,29 zł; 95,57 zł; 68,17; 110,15; 39,15; 63,28 zł miesięcznie. - za abonament RTV oraz za telewizję cyfrową Polsatu odpowiednio w kwotach miesięcznych 17 zł i 9,90 zł; - potwierdzenie uiszczania opłaty za ubezpieczenie PZU Życie w kwocie 30 zł kwartalnie; - rachunek za wodę w kwocie 90 zł za 6 miesięcy; - podatek rolny oraz od nieruchomości za rok 2007 w kwocie 205 zł; - rachunki za energię elektryczną za dwa miesiące w kwotach 148,77 zł; 101,05 zł; 102,63 zł; - wskazując na rachunki za ogrzewanie skarżący podał, iż wszystkich nie posiada. Oświadczył, iż budynek ogrzewany jest drewnem i węglem, na rok zużywane jest 5 ton węgla ( 1 tona kosztuje 570 zł, 5 x 570 = 2850 zł rocznie), 15 m3 drewna za około 1370 zł. Do kuchni gazowej używany jest gaz butlowy, około półtorej butli na miesiąc co pociąga za sobą miesięczny koszt 75 zł. - dodatkowo skarżący wskazał, iż nie posiada rachunków za zakupowane leki oraz rzeczy potrzebne dzieciom do szkoły. Koszt biletu miesięcznego dla córki dojeżdżającej do szkoły wynosi 91,80 zł. Dodatkowo zdarzają się nieprzewidziane awarie urządzeń w domu, co również pociąga za sobą określone koszty. Skarżący dojeżdża do pracy, którą wykonuje poza miejscem zamieszkania i poza siedzibą zakładu pracy. - skarżący oświadczył, iż w roku 2007 przeprowadził remont mieszkania obejmujący malowanie, szpachlowanie, wymianę rolet, karniszy, firan, oświetlenia i częściowo instalacji elektrycznej. Rachunków na zakupione materiały nie posiada, wyniosły około 800 zł. - skarżący przedłożył rachunek z dnia 30 kwietnia 2007r. na zakup stolarki okiennej. (okien szt. 3) oraz drzwi wewnętrznych na łączną kwotę 6 941 zł przy czym gotówką zapłacono 2050 zł, a pozostała część rozłożona jest na raty ( 23 raty po 159,39 zł). - w przedłożonych dokumentach znajduje się także rachunek za zestaw komputerowy z dnia 25 listopada 2007r. na kwotę 4000 zł, z czego 2.006 zł zapłacono gotówką, zaś kwota 1994 zł zostanie zapłacona w ratach. Oraz oświadczenie skarżącego o dokonaniu zakupu kosiarki spalinowej za kwotę 894 zł, która także spłacana jest w ratach. - skarżący oświadczył, iż w dniu 18 sierpnia 2007r. zakupił samochód osobowy VW Golf II rok prod. 1991: koszt zakupu 950 zł, opłata rejestracyjna i tablice 171,50 zł, opłata OC 324 zł, przegląd techniczny 100 zł. Aktualna wartość 900 zł. Skarżący posiada także samochód osobowy Fiat 126p, rok prod. 1988, zakupiony we wrześniu 2006r. za sumę 100 zł. Obecnie przeznaczony do kasacji. Rozpoznając przedmiotowy wniosek zważono, co następuje: Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 §2 ustawy P.p.s.a.). Z przepisu art. 246 §1 pkt 1 tej ustawy wynika z kolei, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym może nastąpić wówczas, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozpoznając przedmiotowy wniosek ocenić należy jego zasadność zarówno w zakresie uwzględnienia go w całości jak również w części, zaś rozstrzygnięcie zależy od zgromadzonych w sprawie dokumentów i oświadczeń złożonych przez skarżącego. Prawo pomocy wiąże się ściśle z realizacją przez stronę prawa do sądu, albowiem gwarantuje ono osobie, która nie jest w stanie ponieść kosztów toczącego się postępowania sądowego prawo do ochrony swych praw przed sądem, w tym poprzez pokrycie kosztów wynagrodzenia pełnomocnika, który reprezentuje jej interesy przed sądem. Niemniej jednak z konstrukcji przepisu powołanego powyżej wynika, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania trudnej sytuacji materialnej, która dawałby podstawy do przyznania prawa pomocy. Instytucja zwolnienia od ponoszenia kosztów sądowych, w tym także ustanowienia dla strony pełnomocnika ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się faktycznie trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć osoby naprawdę ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał, aby jego sytuacja rodzinna i majątkowa dawała podstawy do przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym bądź częściowym, albowiem informacje zawarte we wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy, jak też w przedstawionych na żądanie dokumentach wskazują, iż rodzina skarżącego nie pozostaje w niedostatku, sytuacja finansowa w ciągu ubiegłego roku uległa znacznej poprawie z uwagi na pozyskanie dodatkowej pracy przez skarżącego. Dokonane w ubiegłym roku zakupy ( komputer, kosiarka spalinowa - łączny koszt ok. 4800) oraz przeprowadzone remonty ( koszt zakupu stolarki okiennej i drzwiowej 6941 zł oraz koszt materiałów do remontu mieszkania i wyposażenia określone zostały przez skarżącego na kwotę 800 zł ) obrazują sytuację majątkową skarżącego jako dobrą. Analizując daty dokonywania zakupu komputera i daty dokonywania przez skarżącego i jego żonę wypłat z posiadanych rachunków bankowych widać wyraźnie, iż dokonanie zakupu komputera i wpłacenie 2 tys. zł gotówki nie pociągnęło za sobą konieczności uszczuplenia środków na rachunku bankowym. Okoliczność ta nasuwa wniosek, iż skarżący posiada oszczędności, których nie ujawnił, bądź też inne źródła dochodu, na które nie wskazał. Rozmiar wydatkowanych środków, które poparte zostały przez skarżącego przedłożonymi rachunkami, świadczy o dobrej kondycji finansowej rodziny skarżącego. Z tych właśnie względów przyznanie skarżącemu prawa pomocy poprzez ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika byłoby niezasadne, albowiem intencją ustawodawcy było, aby z prawa pomocy korzystały tylko osoby, które deklarują się niskim dochodami i wyjątkową sytuacją życiową. Przyznanie stronie prawa pomocy wiąże się z wykazaniem przez nią braku możliwości partycypowania w pełnych bądź jakichkolwiek kosztach postępowania. Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne bądź poddają w wątpliwość twierdzenia skarżącego o jego ubóstwie. To sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, ponieważ to na nim spoczywa w tym zakresie ciężar dowodu. Rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy wyłącznie od tego, co zostanie przez stronę przedstawione, tym bardziej, że ma ona przedstawić sądowi argumentację, która potwierdzałaby jej niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie określonych kosztów postępowania. Skarżący, w ocenie Sądu nie wykazał w sposób przekonywujący, iż znajduje się w sytuacji kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym ani też choćby w zakresie częściowym. Wobec tego na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 258 § 1 i 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak we wstępie.