II SAB/Gd 47/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędzia WSA Tamara Dziełakowska Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Dobroń po rozpoznaniu w dniu 20 października 2010 r. na rozprawie sprawy ze skargi H. B. na bezczynność Prezydenta Miasta w przedmiocie bezczynności w sprawie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta Miasta do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie z wniosku H. B. o odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość położoną w G. – U. oznaczoną w dacie wywłaszczenia jako działki Nr o powierzchni 27 900 m2, w terminie 30 dni od dnia otrzymania akt administracyjnych z odpisem niniejszego wyroku ze stwierdzeniem jego prawomocności 2. zasądza od Prezydenta Miasta na rzecz H. B. kwotę 340 (trzysta czterdzieści ) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. H. B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Prezydenta Miasta wykonującego zadania starosty z zakresu administracji rządowej, polegającą na niewydaniu decyzji w sprawie o ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość położoną w G., oznaczoną w dacie wywłaszczenia jako parcela [...] o powierzchni 27 900 m2, wnosząc o zobowiązanie Prezydenta Miasta wykonującego zadania starosty z zakresu administracji rządowej do wydania merytorycznej decyzji w terminie 1 miesiąca od daty otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Skarżąca wskazała, iż pismem z dnia 12 stycznia 2009 r. skierowanym do Prezydenta Miasta, wystąpiła o ustalenie i wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość położoną w G., oznaczoną w dacie wywłaszczenia jako parcela nr [...] o powierzchni 27 900 m2. Pismem z dnia 23 stycznia 2009 r. skarżąca została poinformowana, iż sprawa zostanie załatwiona w IV kwartale 2009 r. Skarżąca wniosła 29 września 2009 r. zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie, Wojewoda uznał zażalenie za nieuzasadnione. W I kwartale 2010 r. Prezydent Miasta zlecił wykonanie operatu szacunkowego, jednakże wobec konieczności jego weryfikacji, przesunięto termin wydania decyzji do 30 maja 2010 r. Następnie termin zakończenia sprawy został przesunięty do 31 lipca 2010 r. Do dnia złożenia skargi tj. 22 lipca 2010 r. organ nie załatwił sprawy, poprzez wydanie decyzji. Skarżąca wskazała, iż od daty złożenia wniosku przez stronę w dniu 12 stycznia 2009 r. minęło 18 miesięcy a więc okres całkowicie wystarczający do weryfikacji stanu prawnego i faktycznego. Organ jest od 6 miesięcy w posiadaniu opinii biegłych rzeczoznawców majątkowych, co czyni zwłokę tym bardziej niezrozumiałą. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta wykonujący zadania starosty z zakresu administracji rządowej wniósł o odrzucenie skargi lub o jej oddalenie. Organ wskazał, iż skarga zasługuje na odrzucenie, gdyż zgodnie z art. 52 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniesienie skargi na bezczynność organu jest dopuszczalne po wyczerpaniu środków zaskarżenia, do których należy zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie do organu wyższego stopnia. Skarżąca wniosła w dniu 29 września 2009 r. zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie do Wojewody. Wojewoda postanowieniem z dnia 3 lutego 2010 r. znak [...] uznał zażalenie w niniejszej sprawie za nieuzasadnione. Ponadto organ wskazał, iż skarga w niniejszej sprawie jest nieuzasadniona, gdyż organ nie uchyla się od rozpatrywania sprawy. Pismem z dnia 19 lipca 2010 r. Prezydent poinformował strony postępowania o podjętych czynnościach zmierzających do uregulowania stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości oraz wyznaczył nowy termin rozpatrzenia sprawy do 30 września 2010 r. Na rozprawie przeprowadzonej w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gdańsku w dniu 20 października 2010 r. pełnomocnik organu oświadczył, iż do tej pory nie wydano decyzji kończącej postępowanie, a na dzień 26 października 2010 r. wyznaczono termin rozprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a. - obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów między innymi w sprawach podlegających rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej lub postanowienia. Skarga H. B. na bezczynność Prezydenta Miasta wykonującego zadania starosty z zakresu administracji rządowej jest uzasadniona. Skarga ta jest dopuszczalna, a w sprawie zostały naruszone przepisy o terminach załatwienia spraw. Okoliczności sprawy są bezsporne. Pismem z dnia 12 stycznia 2009 r. H.B. wystąpiła do Prezydenta Miasta wykonującego zadania starosty z zakresu administracji rządowej o ustalenie i wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, położoną w G., oznaczoną w dacie wywłaszczenia jako parcela [...] o pow. 27 900 m2. Pismem z dnia 23 stycznia 2009 r. skarżąca została poinformowana, iż jej sprawa zostanie załatwiona w IV kwartale 2009 r. W dniu 16 listopada 2009 r. organ zlecił oszacowanie nieruchomości. Pismem z dnia 29 września 2009 r. skarżąca złożyła zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Wojewoda postanowieniem z dnia 3 lutego 2010 r., nr [...] uznał zażalenie za nieuzasadnione, gdyż Prezydent Miasta pismem z dnia 16 listopada 2009 r. zlecił rzeczoznawcy majątkowemu sporządzenie operatu szacunkowego nieruchomości oraz podjął inne czynności w sprawie ustalenie wypłaconego odszkodowania. Operat z szacowania nieruchomości gruntowej został sporządzony w grudniu 2009 r. Pismem z dnia 2 kwietnia 2010 r. skarżąca została poinformowana, że rozpatrzenie przedmiotowej sprawy nastąpi w terminie do 30 maja 2010 r., ze względu na konieczność weryfikacji sporządzonego dla przedmiotowej nieruchomości operatu szacunkowego. Z uwagi na trwające czynności wyjaśniające pismem z dnia 4 czerwca 2010 r. organ poinformował, iż termin załatwienia niniejszej sprawy przypadać będzie na 31 lipca 2010 r. Pismem z dnia 19 lipca 2010 r. strony zostały poinformowane, iż z przyczyn niezależnych od organu przedmiotowa sprawa zostanie rozpatrzona do 30 września 2010 r. Z oświadczenia złożonego przez pełnomocnika organu na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku w dniu 20 października 2010 r. wynika, iż sprawa nadal nie została załatwiona, a termin rozprawy administracyjnej wyznaczono na dzień 26 października 2010. Zgodnie z naczelną zasadą postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 12 k.p.a. organy administracji publicznej winny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Art. 35 § 1 i 3 k.p.a. stanowi, iż organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególne skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Organ administracji zgodnie z przepisami prawa winien zatem działać bez zbędnej zwłoki i prowadzić postępowanie bez niepotrzebnego wstrzymywania jego biegu i przewlekłości. W myśl art. 104 § 1 k.p.a. przez załatwienie sprawy należy rozumieć wydanie przez organ decyzji, chyba że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stanowią inaczej. W myśl art. 37 § 1 k.p.a. na niezałatwienie sprawy w terminie określonym przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego strona może wnieść zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia nad organem pozostającym w bezczynności. Dopiero po wyczerpaniu tego trybu strona może wnieść skargę na bezczynność danego organu do sądu administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Skarga do sądu administracyjnego na bezczynność organu jest dopuszczalna niezależnie od pozytywnego czy negatywnego stanowiska zajętego przez organ wyższego stopnia (zob. T. Woś: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 87-88; uzasadnienie postanowienia NSA z dnia 12 lutego 2002 r., sygn. akt II SA/Gd 3920/01, Lex nr 76109). Dla wyczerpania toku zażaleniowego przez stronę wystarczające jest wykazanie złożenia przez nią stosownego zażalenia do organu wyższego stopnia. Przy ocenie dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma zatem znaczenia sposób rozpoznania takiego zażalenia przez właściwy organ wyższego stopnia. Skarżąca wyczerpała skutecznie tryb zażaleniowy z art. 37 § 1 k.p.a. poprzez wniesienie do Wojewody pismem z dnia 29 września 2009 r. zażalenia na niezałatwienie przez Prezydenta Miasta sprawy w terminie. Stanowisko Prezydenta Miasta, że skarga w niniejszej sprawie zasługuje na odrzucenie jest zatem bezzasadne. W sytuacji gdy organ administracji zobowiązany do załatwienia sprawy nie wydaje decyzji we wskazanych terminach lub wprawdzie prowadzi postępowanie w sprawie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu, mamy do czynienia z prawną bezczynnością organu. Bezczynność organu administracji publicznej oddala realizację nakazu prawa, narusza prawa strony, podważa autorytet władzy i zaufanie obywateli do organów Państwa. W niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do uznania, iż skarga na bezczynność Prezydenta Miasta wykonującego zadania starosty z zakresu administracji rządowej jest uzasadniona. Nie ulega wątpliwości, że organ nie załatwił sprawy wszczętej wnioskiem H. B. z dnia 12 stycznia 2009 r w ustawowym terminie określonym w art. 35 § 3 k.p.a., albowiem nie wydał on decyzji we wskazanym w tym przepisie terminie jednego lub dwóch miesięcy. Organ w przedmiotowej sprawie naruszył zasadę szybkości postępowania. Faktem jest, iż postępowanie administracyjne wszczęte z wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość wymaga zebrania i ocenienia odpowiedniego materiału dowodowego, w celu oszacowania wartości nieruchomości na potrzeby ustalenia odszkodowania. Wymogi postępowania w tym przedmiocie nie mogą jednakże usprawiedliwiać prowadzenia postępowania w sposób istotnie naruszający przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego o terminach prowadzenia spraw. Podkreślić należy, że prawidłowy tok postępowania można zapewnić poprzez niezwłoczne podejmowanie niezbędnych dla rozstrzygnięcia sprawy czynności dowodowych. W przedmiotowej sprawie doszło do nieuzasadnionej zwłoki w gromadzeniu materiału dowodowego. Zlecenie przez organ sporządzenia operatu szacunkowego nastąpiło dopiero w dniu 7 grudnia 2009 r., to jest po upływie 11 miesięcy od złożenia wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania, a mimo sporządzenia tego operatu w grudniu 2009 r. do dnia wyrokowania sprawa nie została zakończona. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd uznał skargę za zasadną i na podstawie art. 149 p.p.s.a. zobowiązał organ do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w terminie 30 dni od daty doręczenia wyroku ze stwierdzeniem jego prawomocności. Sąd na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądził na rzecz skarżącej kwotę 340 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, w tym kwotę 100 zł tytułem uiszczonego wpisu sądowego i kwotę 240 zł tytułem zwrotu kosztów wynagrodzenia pełnomocnika procesowego, których wysokość ustalono stosownie do stawek przewidzianych w § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).