II SAB/Gd 48/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska, Sędziowie Sędzia WSA Wanda Antończyk, Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Dorota Pellowska, po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2013 r. na rozprawie sprawy ze skargi W. K. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w sprawie udzielenia informacji publicznej oddala skargę. Pismem z dnia 14 stycznia 2013 r. W. K. zwrócił się do Prezesa Sądu Okręgowego o udostępnienie, w trybie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, dokumentów urzędowych dokumentujących przebieg i efekty kontroli Kuratora Okręgowego o sygn. [[...]] i Prezesa Sądu Okręgowego o sygn. [[...]] wobec kuratora społecznego T. W. oraz wystąpień, stanowisk, wniosków i opinii podmiotów ją przeprowadzających w toku tych postępowań kontrolnych. Zawiadomieniem z dnia 14 marca 2013 r. Prezes Sądu Okręgowego poinformował wnioskodawcę, że żądana przez niego informacja nie podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie ustawy oz dnia 6 września 2001 r. dostępie do informacji publicznej (Dz. U. nr 112, poz. 1198 ze zm.). Swoje stanowisko uzasadnił treścią przepisu art. 1 ust. 2 wskazanej ustawy, podając że wnioskowana informacja publiczna podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonym w rozdziale 5 - Wewnętrzny i zewnętrzny nadzór administracyjny nad działalnością administracyjną sądów w zakresie zapewniania właściwego toku wewnętrznego urzędowania sądu związanego bezpośrednio ze sprawowaniem wymiaru sprawiedliwości oraz wykonywaniem innych zadań z zakresu ochrony prawnej, ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. nr 98, poz. 1070 ze zm.). W. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w sprawie udzielenia wnioskowanej w piśmie z dnia 14 stycznia 2013 r. informacji publicznej. Domaga się nakazania organowi rozpoznania wniosku z dnia 14 czerwca 2013 r. w trybie i na zasadach ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz zasądzenia kosztów postępowania. Skarżący twierdzi, że organ pozostaje w bezczynności, gdyż jest między stronami bezsporne, że żądana informacja ma charakter informacji publicznej. Zarzuca w związku z tym naruszenie art. 6 ust. 1 pkt 4a, art. 10 ust. 1 i art. 14 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Formułuje zarzut naruszenia art. 1 ust. 2 tej ustawy wskazując, że rozdział 5 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych nie reguluje w ogóle trybu i zasad dostępu do informacji publicznych. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Okręgowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zawiadomieniu z dnia 14 marca 2013 r. Do odpowiedzi na skargę dołączone zostały akta sprawy opisane w piśmie z dnia 4 kwietnia 2013 r. W piśmie procesowym z dnia 26 maja 2013 r. skarżący wniósł o zażądanie od organu nadesłania całości akt administracyjnych twierdząc, że przesłano dokumenty wybiórczo, brakuje karty przeglądowej oraz oryginałów dokumentów. Na rozprawie w dniu 29 maja 2013 r. wniosek skarżącego zawarty w opisanym piśmie został przez sąd oddalony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje. Na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Stosownie zaś do treści art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów między innymi w sprawach podlegających rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej (3 § 2 pkt 1) i podejmowaniu innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (3 § 2 pkt 4). Przez bezczynność organu należy rozumieć sytuację, w której organ, mimo ciążącego na nim obowiązku w terminie ustalonym przez obowiązujące przepis, nie podjął jakichkolwiek czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, lecz nie zakończył go wydaniem w terminie stosownego aktu lub nie podjął właściwej czynności. Wniesienie skargi na tak rozumianą bezczynność organu jest uzasadnione nie tylko w razie niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także i w przypadku odmowy wydania aktu mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie ocenił, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania aktu. Dla stwierdzenia, więc czy zachodzi bezczynność organu niezbędne jest uprzednie ustalenie, że organ był zobowiązany na podstawie przepisów obowiązującego prawa do wydania decyzji lub innego aktu albo podjęcia określonej czynności. Bezczynność organu na gruncie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. nr 112, poz. 1198 ze zm.), zwanej dalej ustawą, polega na tym, że organ władzy publicznej lub inny podmiot wykonujący władzę publiczną w rozumieniu art. 4 ustawy, zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje. Stanowisko o odmowie udzielenia informacji z kolei przybiera procesową formę decyzji administracyjnej, co uzasadnia stosowanie w tym zakresie przepisów ustawy Kodeksu postępowania administracyjnego (ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r., Dz. U. z 2013 r., poz. 267). Bezczynność organu władzy publicznej (lub innego podmiotu wykonującego władzę publiczną) może wystąpić tylko wówczas, gdy informacja wskazana we wniosku o jej udostępnienie jest informacją publiczną i jednocześnie żądanie jej udzielenia skierowane jest do podmiotu zobowiązanego do jej udostępnienia. Skarga na bezczynność organu w przedmiocie udzielenia informacji publicznej nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej. W orzecznictwie wyjaśniono, że ustawa o dostępie do informacji publicznej, regulująca tryb postępowania w sprawie udzielenia informacji publicznej, w wąskim zakresie odsyła do przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, jego przepisy stosuje się jedynie w przypadku wydania decyzji. Ustawa nie zawiera przepisów, które dotyczyłyby bezczynności, w tym wymogu wyczerpania trybu polegającego na wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa lub wniesienia zażalenia na bezczynność organu. Oznacza to, że z przepisów prawa nie wynika obowiązek dokonania wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Z kolei art. 52 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzależnia uruchomienie drogi postępowania sądowego od wyczerpania środków zaskarżenia. Ma to jednak miejsce wówczas, gdy takie środki przysługują, czy to na podstawie kodeksu postępowania administracyjnego, czy to przepisów szczególnych, czy też ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Środków takich nie przewiduje zarówno ustawa o dostępie do informacji publicznej jak i w zakresie aktów i czynności, kodeks postępowania administracyjnego. Z wykładni językowej art. 52 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika natomiast, że przepis ten odnosi się do skarg na akty i czynności, a nie bezczynność organu w zakresie ich wydania (tak w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 marca 2008 r., sygn. I OSK 262/08 https://cbois.nsa. gov.pl/doc/5834D6D0F7). W świetle przedstawionych kryteriów skarga złożona w niniejszej sprawie niepoprzedzona wezwaniem była dopuszczalna, lecz podlegała oddaleniu. Zdaniem sądu w rozpoznawanej sprawie nie sposób mówić o bezczynności Prezesa Sądu Okręgowego, ze względów określonych w art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Brzmienie przepisów ustawy wskazuje, że realizacja "prawa dostępu do informacji" publicznej w przewidzianych ustawą formach (art. 2 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1-3 ustawy), wymaga jednoczesnego zaistnienia trzech pozytywnych przesłanek. Po pierwsze, przedmiotem żądania musi być informacja mająca charakter publiczny w rozumieniu art. 1 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 2, to jest zawierająca aktualną wiedzę o sprawach publicznych, po drugie, adresatem żądania udzielenia informacji na zasadach ustawy musi być podmiot obowiązany do jej udzielenia, określony w art. 4 ust. 1 lub 2 ustawy, a po trzecie, żądana informacja musi znajdować się w posiadaniu podmiotu, do którego zwrócono się o jej udzielenie (art. 4 ust. 3). Jednocześnie art. 1 ust. 2 ustawy przewiduje, że przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmiennie zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Norma kolizyjna zawarta w przytoczonym przepisie wyłącza zatem stosowanie tej ustawy, gdy tryb i zasady dostępu do informacji publicznej zostały w innych aktach prawnych uregulowane odmiennie. Wykładnia art. 1 ust. 2 prowadzi do wniosku, że w sytuacji, gdy żądana informacja ma charakter informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy, zaś adresatem wniosku jest podmiot zobowiązany do jej udzielenia zgodnie z art. 4 ustawy, przepisów ustawy nie stosuje się tylko wówczas, gdy są one nie do pogodzenia z przepisami ustaw szczególnych odmiennie regulujących zasady i tryb dostępu do informacji publicznej. Adresat wniosku, który nie może udostępnić informacji publicznej z uwagi na konieczność zastosowania przepisów ustawy szczególnej powiadamia o tym fakcie wnioskodawcę pismem, natomiast kontrola tego sposobu załatwienia wniosku odbywa się w ramach skargi na bezczynność, przed wojewódzkim sądem administracyjnym (zob. też Irena Kamińska, Mirosława Rozbicka–Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej, Komentarz LexisNexis 2012 str. 27-29). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy sąd wskazuje, że żądanie objęte wnioskiem z dnia 14 stycznia 2013 r., dotyczące udostępnienia dokumentów urzędowych z przebiegu i kontroli Kuratora Okręgowego o sygn. [[...]] i Prezesa Sądu Okręgowego o sygn. [[...]] wobec kuratora społecznego T. W. oraz wystąpień, stanowisk, wniosków i opinii podmiotów ją przeprowadzających w toku tych postępowań kontrolnych, ma niewątpliwie charakter informacji publicznej. Żądane dokumenty mieszczą się w ramach danych publicznych określonych w art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy, dotyczą bowiem sprawowania funkcji publicznej przez kuratora sądowego będącego funkcjonariuszem publicznym zgodnie z art. 115 § 13 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. nr 88, poz. 553, ze zm.). Adresatem przedmiotowego wniosku jest Prezes Sądu Okręgowego, niewątpliwie podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej w rozumieniu ustawy, jako organ władzy publicznej, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy. Należy też wskazać, że na podstawie art. 22 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 427) prezes sądu kieruje sądem, reprezentuje go na zewnątrz (z wyjątkiem spraw należących do dyrektora sądu), pełni też czynności w zakresie administracji sądowej, jest zatem organem właściwym do załatwienia spraw objętych ustawą o dostępie do informacji publicznej. Prezes sądu sprawuje również nadzór nad działalnością kuratorów sądowych, w takim zakresie, w jakim nadzoru tego nie powierzono kuratorowi okręgowemu, na podstawie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o kuratorach sądowych (Dz. U. z 2001 r., nr 98, poz. 1071, ze zm.). Niemniej, w niniejszym przypadku, co przemawia za trafnością stanowiska organu, ustawy o dostępie do informacji publicznej nie stosuje się, jeżeli informacja publiczna dostępna jest dla osoby zainteresowanej w innym trybie. Skarżący, co jednoznacznie wynika z akt administracyjnych, ma bowiem zapewniony dostęp do żądanej informacji, jako strona postępowania w sprawie ze stosunków rodzinnych. W tym zaś postępowaniu, na podstawie wskazanych w aktach orzeczeń sądowych, sprawuje swoją funkcję wymieniony kurator sądowy. Nadmienić należy, co również wynika z akt administracyjnych, że to właśnie skarżący inicjuje czynności kontrolne przez kuratora okręgowego i wizytacyjne przez Prezesa Sądu Okręgowego, o wynikach kontroli jest zaś informowany pismami. Zatem, jak słusznie zauważa organ, podejmowane czynności z zakresu wewnętrznego nadzoru administracyjnego przez prezesa sądu realizują obowiązki wynikające z Rozdziału 5 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych. Jednocześnie sąd wyjaśnia, że pozycja skarżącego zapewnia mu dostęp do informacji publicznej w ramach określonych tą ustawą. Tym samym, skoro skarżący ma zapewniony dostęp do żądanych informacji w innym trybie i na innych zasadach, wyłączone jest stosowanie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, na podstawie art. 1 ust. 2 tej ustawy. Z tych też przyczyn zarzuty i wnioski skarżącego odnośnie kompletności akt administracyjnych nie mają w kontrolowanej sprawie znaczenia prawnego, z tej przyczyny wniosek złożony w piśmie procesowym z dnia 26 maja 2013 r. został przez sąd orzekający w niniejszej sprawie oddalony. Sąd jednak podkreśla, że jak wynika z pisma Prezesa Sądu Okręgowego, wraz ze skargą przesłane zostały akta administracyjne. Ich zawartość została opisana w tym piśmie, z dnia 4 kwietnia 2013 r., skierowanym do sądu wraz ze skargą. Wobec tego nie ma podstaw do stawiania tezy, że są one, jak twierdzi skarżący, niepełne. Brak karty przeglądowej oraz fakt, że akta zawierają zarówno dokumenty w oryginale jak i fotokopie (w tym korespondencji przesłanej przez skarżącego mailem) nie dyskredytuje ich zawartości, aczkolwiek sąd zwraca uwagę, że walor dokumentu posiadają dokumenty w oryginale bądź potwierdzone za zgodność z oryginałem. Niemniej uchybienie w tym względzie jest o tyle nieistotne, że sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela merytorycznie stanowisko organu co do wyłączenia w niniejszej sprawie trybu i zasad udzielenia informacji publicznej na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej, z uwagi na szczególne unormowanie zawarte w ustawie Prawo o ustroju sądów powszechnych. Mając na względzie powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku skargę jako niezasadną oddalił, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.