II SAB/Gd 49/19
WyrokWSA w Gdańsku2019-07-17
Skład orzekający: Mariola Jaroszewska, Jolanta Górska, Dariusz Kurkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka akcyjna, w której Skarb Państwa posiada dominujący pakiet akcji, jest zobowiązana do udostępnienia informacji publicznej, w tym danych dotyczących nagród i premii wypłacanych pracownikom?Ratio decidendi
Spółka akcyjna, w której Skarb Państwa posiada dominujący pakiet akcji, jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej, nawet jeśli nie wykonuje ona bezpośrednio zadań publicznych w tradycyjnym rozumieniu. Informacje dotyczące nagród i premii wypłacanych pracownikom stanowią informację publiczną, choć ich ujawnienie może podlegać ograniczeniom wynikającym z ochrony dóbr osobistych lub tajemnicy przedsiębiorcy w zakresie indywidualnych kwot.Stan faktyczny
Stowarzyszenie zwróciło się do A Spółki Akcyjnej z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej nagród i premii wypłaconych pracownikom w latach 2017-2018, w tym imion, nazwisk, kwot i uzasadnień przyznania. Spółka początkowo przedłużyła termin odpowiedzi, a następnie odmówiła udostępnienia informacji, twierdząc, że nie jest podmiotem wykonującym zadania publiczne. Stowarzyszenie wniosło skargę na bezczynność do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, zarzucając błędne uznanie spółki za niepodlegającą ustawie o dostępie do informacji publicznej.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zobowiązał A Spółkę Akcyjną do rozpatrzenia wniosku Stowarzyszenia w terminie 14 dni, stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, oraz zasądził od Spółki na rzecz Stowarzyszenia zwrot kosztów postępowania w kwocie 100 zł.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Sędziowie WSA Jolanta Górska WSA Dariusz Kurkiewicz po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 lipca 2019 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. na bezczynność A Spółki Akcyjnej z siedzibą w G. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. zobowiązuje A Spółki Akcyjnej z siedzibą w G. do rozpatrzenia wniosku Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. z dnia 7 grudnia 2018 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt administracyjnych wraz z wyrokiem ze stwierdzeniem jego prawomocności, 2. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. zasądza od A Spółki Akcyjnej z siedzibą w G. na rzecz skarżącego Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Stowarzyszenie (dalej jako Stowarzyszenie) wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Zarządu A. (dalej jako "Zarząd A." lub "Spółka") w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, domagając się zobowiązania organu do rozpoznania wniosku Stowarzyszenia z dnia 7 grudnia 2018 r. oraz zasądzenia na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.
Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Wnioskiem z dnia 7 grudnia 2018 r. (data wpływu do Spółki 17 grudnia 2018 r.) Stowarzyszenie zwróciło się do A. z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej w zakresie:
1. łącznie wypłaconych w Spółce nagród w poszczególnych latach: 2017 i 2018
2. nagród wypłaconych w roku 2018 każdemu pracownikowi, poprzez podanie: imienia, nazwiska, kwoty oraz uzasadnienia przyznania nagrody,
3. łącznie wypłaconych w Spółce premii w poszczególnych latach: 2017 i 2018,
4. premii wypłaconych w roku 2018 każdemu pracownikowi poprzez podanie: imienia, nazwiska, kwoty oraz uzasadnienia przyznania nagrody.
We wniosku podano, że odpowiedź ma zostać udzielona na wskazany adres e-mail wnioskodawcy.
Pismem z dnia 24 grudnia 2018 r. Spółka poinformowała, że z uwagi na zakres i złożoność spraw poruszonych we wniosku, co wiąże się z koniecznością przeanalizowania danych historycznych, mając na uwadze ograniczoną możliwość przygotowania informacji w związku z okresem świąteczno-noworocznym, jak również uwzględniając fakt, że rok 2018 jeszcze trwa i brak jest pełnych danych za ten okres, odpowiedź na wniosek zostanie udzielona do dnia 15 lutego 2019 r.
W piśmie z dnia 13 stycznia 2019 r. zatytułowanym "Informacja o odmowie udostępnienia informacji publicznej" poinformowano następnie, że A. nie jest podmiotem wykonującym zadania publiczne, a zatem nie jest zobowiązana do udostępnienia żądanych informacji publicznych.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Stowarzyszenie zarzuciło naruszenie art. 61 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji RP w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1330 ze zm.), dalej jako u.d.i.p., w zakresie w jakim przepisy te stanowią o tym, że zobowiązane do udostępniania informacji publicznej są inne, niż władze publiczne, podmioty wykonujące zadania publiczne, poprzez błędne przyjęcie, że Zarząd A. nie jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej.
W uzasadnieniu skargi strona podała, że A. zajmuje się poszukiwaniem, wydobyciem oraz przetwórstwem (działalność wydobywcza, rafineryjna, handlowa) węglowodorów, ropy naftowej i gazu ziemnego. Wobec tego A., jak i przedsiębiorstwa działające w ramach A., zajmują się wykonywaniem zadań publicznych z zakresu zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego.
Poza tym strona skarżąca zwróciła uwagę, że według struktury akcjonariatu zawartej na stronie internetowej A., posiadaczem 53,19% akcji spółki jest Skarb Państwa, co daje mu w spółce pozycję dominującą w rozumieniu art. 4 ust 1 pkt 5 in fine u.d.i.p. Związek A. ze Skarbem Państwa potwierdza też § 1 pkt 1 Statutu A., według którego powstała ona w wyniku przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego o nazwie B., na zasadach określonych w przepisach ustawy o prywatyzacji niektórych przedsiębiorstw państwowych. Spełnia więc kryteria art. 1 ust. 1 ustawy z 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i niektórych uprawnieniach pracowników, który mówi, że komercjalizacja polega na przekształceniu przedsiębiorstwa państwowego w spółkę, a jeśli przepisy ustawy nie stanowią inaczej, to spółka wstępuje we wszystkie stosunki prawne, których podmiotem było wcześniej przedsiębiorstwo państwowe.
Następnie § 1 pkt 2 Statutu stanowi o tym, że założycielem spółki jest Skarb Państwa. Dalej, w § 3 pkt Statutu wymieniony jest szeroki katalog działalności podejmowanych przez A., takiej jak: górnictwo oraz działalność usługowa wspomagająca eksploatację złóż ropy naftowej i gazu ziemnego, pobór, uzdatnianie i dostarczanie wody, zbieranie, przetwarzanie i uzdatnianie odpadów, roboty związane z budową rurociągów, linii telekomunikacyjnych i elektroenergetycznych, czy sprzedaż paliw do pojazdów silnikowych. Działalność tego typu ma w ocenie skarżącego niebagatelny wpływ na bezpieczeństwo energetyczno-ekologiczne państwa, kwalifikując się tym samym jako wykonywanie zadań publicznych.
W konsekwencji Spółka jest innym, niż władza publiczna podmiotem wykonującym zadania publiczne, w rozumieniu art. 4 ust. 1 u.d.i.p. w związku z art. 61 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji RP, i w którym Skarb Państwa ma pozycję dominującą, a więc jest zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Podmiotem reprezentującym Spółkę, zobowiązanym do udostępnienia żądanej informacji jest natomiast, w świetle art. 2 oraz art. 6 Regulaminu Zarządu A., jest jej Zarząd.
Stowarzyszenie zwróciło też uwagę, że wnioskowane przez nie informacje są informacją publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Mieszczą się bowiem w zakresie art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f oraz art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. e ustawy. Z uwagi na to, że zawarty w art. 6 katalog jest otwartym katalogiem informacji publicznych podlegających udostępnieniu, umieszczenie informacji w tym katalogu podkreśla wagę rozpatrywania określonych informacji jako publicznych.
W odpowiedzi na skargę Spółka wniosła o jej oddalenie.
W uzasadnieniu stwierdzono, że jako spółka, w której Skarb Państwa dysponuje większościowym pakietem akcji, niewątpliwie jest osobą prawną, w której Skarb Państwa ma pozycję dominująca w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów, a zatem jest podmiotem wskazanym wprost w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. Jednakże samo wypełnienie tego warunku nie nakłada jeszcze na Spółkę obowiązku udostępnienia informacji publicznej, bowiem nie wykonuje ona zadań publicznych, czego wymaga art. 4 u.d.i.p. W tym kontekście strona wskazała, że Spółka nie realizuje zadań publicznych, lecz jest spółką działającą na zasadach komercyjnych, której celem jest prowadzenie działalności gospodarczej w celu osiągnięcia zysku. Prowadzi działalność gospodarczą w sektorze istotnym z punktu widzenia gospodarki w skali całego kraju, lecz powyższe nie stanowi wystarczającego warunku do uznania, że A. realizuje zadania publiczne.
W orzecznictwie wskazuje się, że zadaniem publicznym jest m.in. zapewnienie dostaw prądu. Wydobycie surowca naftowego i dostawa produktów naftowych nie jest jednak zadaniem publicznym, a jedynie oferowaniem dóbr konsumpcyjnych odbiorcom towarów. Dóbr niewątpliwie istotnych z punktu widzenia działalności niektórych podmiotów, lecz owa istotność dobra nie przesądza jednak o publicznym charakterze danego zadania. Sytuacja być może mogłaby kształtować się odmiennie, gdyby A. była jedynym dostawcą danych produktów naftowych, względnie gdyby miała ustawą nałożony obowiązek dostarczania tych produktów, tak jednak nie jest, zaś rynek produktów naftowych cechuje się konkurencyjnością i możliwością nabycia produktów od wielu, w tym zagranicznych, dostawców. Dlatego też sytuacja dostawców prądu, wody i innych mediów (gazu) kształtuje się odmiennie niż sytuacja prawna A., gdyż ww. dostawcy mają prawny obowiązek dostawy mediów, o ile odbiorca spełnia określone warunki ich odbioru, takiego zaś obowiązku A. nie ma.
Ponadto strona podkreśliła, że nie dotyczą jej prawne obowiązki nałożone na przedsiębiorstwa energetyczne z mocy ustawy Prawo energetyczne. Spółka nie jest operatorem systemu dystrybucyjnego, o którym mowa w art. 3 pkt 25 ustawy Prawo energetyczne. Również wskazane w art. 9c tejże ustawy obowiązki nie dotyczą podmiotów zajmujących się wytwarzaniem, obrotem, magazynowaniem oraz przeładunkiem paliw płynnych. Podobnie obowiązki, którym można przypisać publiczny charakter, wynikające z art. 4 ust. 2 oraz art. 4j tej ustawy, nie dotyczą przedsiębiorstw energetycznych zajmujących się rafinacją ropy naftowej. Spółka nie prowadzi bowiem działalności operatora systemu dystrybucyjnego w zakresie paliw gazowych. Jest faktem, że Spółka posiada koncesję na dystrybucję energii elektrycznej, lecz działalność ta jest ograniczona do terenu zakładu Koncesjonariusza oraz w jego bezpośrednim sąsiedztwie. Posiadanie tej koncesji wynika jedynie z zaszłości historycznej, w której zakład rafineryjny posiadał własne źródło energii elektrycznej i dostarczał tę energię do sąsiednich nieruchomości. Obecnie - z technicznego punktu widzenia - łatwiej jest dostarczać energię do sąsiednich nieruchomości właśnie z terenu Spółki, niż poprzez przedsiębiorstwa energetyczne zajmujące się stricte dostawą energii elektrycznej
i z tego właśnie powodu Spółka posiada wspomnianą koncesję. Co ważne - Spółka nie dostarcza (i nie ma takiego obowiązku) energii elektrycznej na żadnym innym obszarze. Sfery działalności objęte wspomnianą koncesją są zatem całkowicie poboczne i mają marginalne oraz subsydiarne znaczenie wobec głównego obszaru działalności Spółki, tj. działalności w zakresie przetwarzania i wytwarzania produktów rafinacji ropy naftowej (przede wszystkim paliw płynnych w rozumieniu ustawy - Prawo energetyczne).
Reasumując Spółka nie świadczy usług w interesie ogółu, podlegających szczególnym obowiązkom. Cech tych nie można przypisać ani jej działalności w zakresie wytwarzania i obrotu paliwami płynnymi, ani też w zakresie dystrybucji energii elektrycznej z uwagi na ograniczony zasięg i subsydiarny, do głównej sfery działalności, charakter.
Niezależnie do powyższego, w ocenie strony, Zarząd A. nie był zobowiązany do udostępnienia żądanych informacji, albowiem nie dotyczyły one wykonywania zadań publicznych. Informacje w przedmiocie nagród i premii wypłaconych pracownikom dotyczą bowiem jedynie stosowanej przez Spółkę polityki wynagrodzeń i systemu płacowego. Co więcej stanowią one tajemnice przedsiębiorcy, nie są bowiem jawne, a stanowią element konkurencyjności Spółki na rynku pracy. Określony system wynagrodzeń, w tym przyjęte zasady premiowania i nagradzania stanowić mogą swoistą zachętę dla pracowników do podjęcia zatrudnienia, stanowią element, jakim Spółka może konkurować na rynku pracy z innymi pracodawcami. Żądane informacje naruszają też dobra osobiste (prywatność) osób fizycznych, gdyż skarżący domaga się ujawnienia wysokości części ich wynagrodzeń. W świetle tego należy uznać, że informacje określone we wniosku nie mogą zostać ujawnione, gdyż podlegają ochronie zgodnie z art. 5 ust. 2 u.d.i.p.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej przewidzianej w art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., orzeka w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (pkt 8) oraz bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 9).
Uwzględniając skargę na bezczynność sąd orzeka na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym: zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1), zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2) oraz stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności (pkt 3). Stosownie do treści art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd jednocześnie stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W myśl art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub o przyznaniu od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
Ustawa o dostępie do informacji publicznej, która była podstawą złożonego wniosku i działań organu, służy realizacji konstytucyjnego prawa obywateli do uzyskania informacji o działaniach władzy i sprawach publicznych. Zgodnie z art. 61 ust. 1 Konstytucji RP obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Zakres prawa do informacji określa ust. 2 tego przepisu, mówiąc że prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu. Ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa. Natomiast ustawa o dostępie do informacji publicznej reguluje zasady i tryb dostępu do informacji mających walor informacji publicznych, wskazuje, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu oraz kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione.
Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest bezczynność Zarządu A., polegająca na nieudostępnieniu skarżącemu Stowarzyszeniu, w trybie u.d.i.p., informacji oraz dokumentów wskazanych we wniosku z dnia 7 grudnia 2018 r. Oceniając, czy Zarząd A. pozostaje w bezczynności w rozpatrzeniu wniosku skarżącego sąd wojewódzki miał na uwadze, że każdy wniosek o udostępnienie informacji publicznej podlegać winien ocenie z punktu widzenia przesłanek podmiotowych i przedmiotowych. Udostępnienie informacji objętej wnioskiem może bowiem nastąpić jedynie wówczas, gdy podmiot, do którego zostało skierowane żądanie należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do udostępniania informacji publicznej określonych w art. 4 ust. 1 i 2 u.d.i.p., oraz gdy stwierdzone zostanie, że żądana informacja stanowi informację o charakterze publicznym w rozumieniu art. 1 ust. 1 w związku z art. 6 u.d.i.p.
Zgodnie z brzmieniem art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności:
1) organy władzy publicznej,
2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych,
3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa,
4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego,
5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.
Analiza tego przepisu wskazuje, że ustalony przez ustawodawcę krąg podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej nie jest ograniczony wyłącznie do tych, które mieszczą się w pojęciu organów władzy publicznej, lecz obejmuje również inne podmioty. W szczególności, zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., są to podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Taka regulacja służyć miała zobowiązaniu do udzielenia informacji publicznej wszystkich podmiotów gospodarczych, nad którymi kontrolę sprawują Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, a więc zarówno tych zorganizowanych w formie np. państwowych osób prawnych, jak i spółek handlowych kontrolowanych przez państwo.
Spółka w niniejszej sprawie przyznaje, że jest podmiotem, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. Niewątpliwe jest to i pozostaje także poza sporem, że Skarb Państwa posiada w Spółce ponad 51 % udziałów kapitale zakładowym, jako akcjonariusz, posiada 53,19 % udziałów. Oznacza to, że posiada w Spółce pozycję dominującą, rozumianą jako stosunek Skarbu Państwa (jednostki samorządu terytorialnego, samorządu gospodarczego albo zawodowego) do danej spółki. Zgodnie bowiem z art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2018 r., poz. 798), dalej jako u.o.k.k., przedsiębiorcą dominującym jest przedsiębiorca, który posiada kontrolę nad innymi przedsiębiorcą, przy czym kryterium stwierdzenia "pozycji dominującej" Skarbu Państwa jest wszelka forma bezpośredniego lub pośredniego uzyskiwania przez Skarb Państwa uprawnień, które osobno albo łącznie, przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności prawnych lub faktycznych, umożliwiają wywieranie decydującego wpływu na daną osobę prawną, zgodnie z art. 4 pkt 3 i 4 u.o.k.k.
Również prawo Unii Europejskiej posługuje się pojęciem "przedsiębiorstwo publiczne", które zgodnie z art. 2 pkt b) Dyrektywy Komisji 2006/111/WE z dnia 16 listopada 2006 r. w sprawie przejrzystości stosunków finansowych między państwami członkowskimi a przedsiębiorstwami publicznymi, a także w sprawie przejrzystości finansowej wewnątrz określonych przedsiębiorstw (Dz. U. UE.L.2006.318.17) należy rozumieć jako "każde przedsiębiorstwo, na które władze publiczne mogą, bezpośrednio lub pośrednio, wywierać dominujący wpływ z racji bycia jego właścicielem, posiadania w nim udziału kapitałowego lub ze względu na zasady, które nim rządzą. Dominujący wpływ ze strony władz publicznych zakłada się wówczas, gdy władze te, pośrednio lub bezpośrednio, w odniesieniu do przedsiębiorstwa: 1) posiadają większą część subskrybowanego kapitału przedsiębiorstwa; lub 2) kontrolują większość głosów przypadających na akcje wyemitowane przez przedsiębiorstwa, lub 3) mogą mianować więcej niż połowę członków organu administracyjnego, zarządzającego lub nadzorczego przedsiębiorstwa.". Jednocześnie, zgodnie z art. 2 pkt a) powołanej Dyrektywy, "organy publiczne oznaczają wszystkie władze publiczne, w tym władze państwowe i regionalne, a także lokalne i wszelkie inne władze terytorialne".
Mając to wszystko na uwadze, zdaniem sądu wojewódzkiego, fakt, że Skarb Państwa posiada w Spółce udział przekraczający 40% akcji pozwala na przypisanie mu cechy pozycji dominującej. To zaś oznacza i jest wystarczające dla przyjęcia, że A. jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej, stosownie do treści art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p.
Niemniej dodatkowo sąd zauważa, wbrew twierdzeniom zawartym w odpowiedzi na skargę, że Spółka wykonuje zadania publiczne.
Wprawdzie w u.d.i.p. ustawodawca posługując się terminem "zadania publiczne" nie zdefiniował go, lecz w judykaturze przyjmuje się, że pojęcie to ma znaczenie szersze od zwrotu "zadania władzy publicznej" zawartego w art. 61 Konstytucji RP. Zwrot użyty w ustawie ignoruje bowiem element podmiotowy i oznacza, że zadania publiczne mogą być wykonywane przez różne podmioty niebędące organami władzy i bez konieczności przekazywania tych zadań. Tak rozumiane "zadanie publiczne" cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu, a także sprzyjanie osiągania celów określonych w Konstytucji lub ustawie. Dalej podkreśla się w orzecznictwie, że jeżeli zadania danego podmiotu mają na celu zaspokojenie powszechnych potrzeb obywateli i są istotne z punktu widzenia celów państwa, to mieszczą się w zakresie zadań publicznych w rozumieniu u.d.i.p.
Jak natomiast stwierdził Trybunał Konstytucyjny, dostęp do zasobów energetycznych posiada podstawowe znaczenie z punktu widzenia zarówno poszczególnych jednostek, jak i społeczeństwa, w tym także z perspektywy suwerenności i niepodległości państwa (zob. wyrok TK z dnia 25 lipca 2006 r., sygn. akt P 24/05, publ. OTK-A 2006, nr 7, poz. 87). Bezpieczeństwo energetyczne zaliczane jest zaś do szeroko rozumianego bezpieczeństwa ekonomicznego, ponieważ energia i surowce energetyczne stanowią produkty strategiczne mające realny wpływ na wszystkie elementy prawidłowego funkcjonowania państwa. Są zatem determinantą działania organów państwa nie tylko na polu gospodarczym, lecz także politycznym, ekologicznymi i społecznym (por. Komentarz do art. 1 ustawy Prawo energetyczne, red. Zdzisław Muras, Mariusz Swora, LEX). Trybunał podkreślił też, że obowiązkiem władz publicznych jest zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego kraju, przy czym zadanie to jest realizowane zarówno przez organy administracji publicznej, jak i inne podmioty. Do tych ostatnich zalicza się z kolei przedsiębiorstwa energetyczne, które de facto posiadają status zbliżony do przedsiębiorstw użyteczności publicznej.
W konsekwencji, w orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, że do zadań publicznych zalicza się m.in. działalność przedsiębiorstw energetycznych (zob. m.in. wyrok NSA z dnia 11 marca 2014 r., sygn. akt I OSK 2435/13, LEX nr 1446546).
Zatem w realiach niniejszej sprawy wskazać trzeba, na podstawie z informacji odpowiadającej odpisowi pełnemu z rejestru przedsiębiorców KRS, że A. prowadzi działalność w zakresie wytwarzania i przetwarzania produktów rafinacji ropy naftowej (przeważająca działalność) oraz w zakresie m.in. wytwarzania, przesyłania i dystrybucji energii elektrycznej, wytwarzania paliw gazowych i ich dystrybucji w systemie sieciowym, produkcji i dystrybucji ciepła (pary wodnej i gorącej wody). Zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2019 r. poz. 755 ze zm.), dalej jako Prawo energetyczne, energia to energia przetworzona w każdej postaci. W myśl art. 3 pkt 2 Prawa energetycznego ciepło oznacza energię cieplną w wodzie gorącej, parze lub w innych nośnikach. Ciepło jest zatem wyodrębnionym rodzajem energii. Nie budzi też wątpliwości, że także paliwa znajdują zastosowanie w energetyce, począwszy od ich spalania w celu uzyskania ciepła wykorzystywanego do produkcji energii elektrycznej, uzyskania ciepła wykorzystywanego do ogrzewania lub wentylacji, czy też użycia paliw w celu napędzania pojazdów mechanicznych. W związku z tym definiując w art. 3 pkt 3 Prawa energetycznego pojęcie paliw jako nośników energii chemicznej, ustawodawca dokonał ich rozróżnienia w zależności od występujących w przyrodzie fizycznych stanów skupienia.
Tak więc w ocenie sadu wojewódzkiego A. prowadząc taką działalność realizuje cele sektora energetycznego, jako operator systemu dystrybucyjnego, o którym mowa w art. 3 pkt 25 ustawy – Prawo energetyczne, tj. zajmuje się dystrybucją paliw gazowych lub energii elektrycznej, jest podmiotem odpowiedzialnym za ruch sieciowy w systemie dystrybucyjnym gazowym albo systemie dystrybucyjnym elektroenergetycznym, bieżące i długookresowe bezpieczeństwo funkcjonowania tego systemu, eksploatację, konserwację, remonty oraz niezbędną rozbudowę sieci dystrybucyjnej, w tym połączeń z innymi systemami gazowymi albo innymi systemami elektroenergetycznymi. Obowiązki operatora systemu dystrybucyjnego wymienia natomiast art. 9c ust. 3 ustawy, zatem działalność przedsiębiorstwa energetycznego w tym zakresie dotyczy zadań publicznych w rozumieniu art. 4 u.i.d.p.
Przechodząc do oceny spełnienia przesłanki przedmiotowej wskazać trzeba, że zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczna w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach
i w trybie w niej określonym. Uszczegółowienie zakresu pojęcia informacji publicznej nastąpiło w art. 6 u.d.i.p., przy czym zawarty w tym przepisie katalog ma charakter otwarty i stanowi zasadniczo wskazówkę interpretacyjną uwzględnianą przy analizowaniu ad casum charakteru informacji. Co do zasady więc informacją publiczną będzie każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. W art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy wskazano natomiast, że informacją publiczną będą dane o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o majątku, którym dysponują. Także w art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. d wskazano, że informacja o majątku podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5, pochodzącym z zadysponowania majątkiem, o którym mowa w lit. a-c, oraz pożytkach z tego majątku i jego obciążeniach, stanowi informację publiczną.
W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że informacje dotyczące kwot wynagrodzeń i ich składników, jak i kwot nagród wypłacanych z budżetu publicznego za wykonywanie funkcji publicznych, stanowią informację publiczną, niezależnie od tego czy są to stałe składniki wynagrodzenia, czy też składniki fakultatywne bądź uznaniowe. Jak przyjmuje Naczelny Sąd Administracyjny, żądana informacja o wydatkowaniu przez organ administracji publicznej, oraz inne podmioty, o których mowa w art. 4 ust. 1 ud.i.p., środków publicznych, z których pochodzą m.in. wynagrodzenia (w tym nagrody i premie) osób w nich zatrudnionych jest informacją publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Bez znaczenia dla uznania takich danych za informację publiczną jest przy tym okoliczność, czy dotyczą one pracownika zatrudnionego na stanowisku pomocniczym związanym jedynie z obsługą urzędu, czy osoby pełniącej funkcję publiczną oraz wówczas, gdy żądana informacja pozostaje w związku z pełnieniem tej funkcji. Kwestia ta ma bowiem jedynie znaczenie dla zakresu ochrony wynikającej z art. 5 ust. 2 u.i.d.p. (zob. wyrok NSA z dnia 18 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 695/14, publ. OSP z 2016 r. Nr 12, poz.119).
Mając to na uwadze sąd stwierdza, że informacja określona we wniosku z dnia 7 grudnia 2018 r., a dotycząca nagród i premii wypłacanych pracownikom Spółki w poszczególnych latach stanowi informację publiczną podlegającą udostępnieniu w trybie u.d.i.p. Przy czym mając na uwadze zakres żądanych informacji wskazać trzeba, że o ile co do zasady ilość środków publicznych wydatkowanych na wynagrodzenie (w tym także nagrody i premie) stanowi jawną informację publiczną, o tyle już wynagrodzenia poszczególnych pracowników Spółki, niepełniących funkcji publicznych takowego przymiotu jawnego z mocy prawa nie ma. Wysokość wynagrodzenia, składniki nań składające się w przypisanych im konkretnych kwotach, nagrody i premie pracownika nie będącego osobą funkcyjną, nie pełniącego roli piastuna organu, nie stanowią informacji publicznej udostępnianej na tożsamych zasadach co wysokość wynagrodzenia (i jego poszczególne składniki) pracownika pełniącego funkcję publiczną (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 23 maja 2019 r., sygn. akt III SAB/Gl 16/19, dostępny w CBOSA). Powyższe ma jednak znaczenie tylko dla stosownej formy rozpoznania wniosku, a nie dla oceny charakteru żądanej informacji.
Wobec uznania, że Spółka jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznych, a wniosek Stowarzyszenia z dnia 7 grudnia 2018 r. dotyczył właśnie takich informacji, sąd dokonał oceny, czy Zarząd Spółki pozostaje w bezczynności co do rozpatrzenia wniosku.
Jak przewiduje u.d.i.p., jeżeli przedmiotem żądania wnioskodawcy jest informacja dotycząca sprawy publicznej, a tym samym posiadająca - zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. - walor informacji publicznej, a organ lub inny podmiot zobowiązany, będący adresatem wniosku, informacją tą dysponuje, winien on - zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. - udostępnić ją w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Zgodnie
z art. 14 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji następuje w formie czynności materialno-technicznej i nie wymaga podjęcia jakiegokolwiek rozstrzygnięcia. Organ rozpatrujący wniosek o udostępnienie informacji publicznej, w uzasadnionych sytuacjach może również odmówić udostępnienia informacji. Odmowa taka wymaga jednak podjęcia rozstrzygnięcia w formie decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 i art. 17 u.d.i.p.). Podstawy do wydania takiej decyzji zachodzą w sytuacji, gdy żądana informacja, pomimo posiadania walorów informacji publicznej, jest informacją chronioną na zasadach przewidzianych w art. 5 ust. 1 lub ust. 2 u.d.i.p., bądź mamy do czynienie z informacją przetworzoną – art. 3 ust. 1 pkt 1) u.d.i.p., o ile podmiot zobowiązany wykaże brak istnienia przesłanki ustawowej w przepisie tym wskazanej. Natomiast w formie zwykłego pisma informuje się wnioskodawcę o tym, że podmiot nie jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznych, dana informacja nie jest informacją publiczną, organ lub podmiot zobowiązany informacją taką nie dysponuje, ze wskazaniem przyczyn takiego stanu rzeczy, czy też zachodzi sytuacja wskazana w art. 1 ust. 2 u.d.i.p.
Według orzecznictwa i doktryny bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej polega na tym, że podmiot zobowiązany do podjęcia czynności materialno - technicznej, czyli do udostępnienia informacji publicznej (art. 14 u.d.i.p.), takiej czynności nie podejmuje, nie wydaje decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej bądź o umorzeniu postępowania (art. 16 ust. 1 i art. 17 u.d.i.p.), ani na piśmie nie udziela odpowiedzi, o których sąd wspomniał powyżej. Bezczynność ma miejsce również, gdy organ błędnie uznaje, że nie jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. W związku z tym celem skargi na bezczynność jest zobowiązanie organu (podmiotu zobowiązanego) do wydania aktu lub dokonania wynikającej z przepisów prawa czynności w sprawie wszczętej żądaniem strony.
Z akt niniejszej sprawy wynika, że Zarząd Spółki (jako organ reprezentujący spółkę prawa handlowego) nie załatwił wniosku skarżącego w żaden ze sposobów określonych przepisami ustawy, co oznacza, że pozostaje w bezczynności w zakresie rozpoznania tego wniosku. Wprawdzie w terminie wskazanym w art. 13 ust. 2 organ poinformował, że żądana informacja publiczna nie może zostać udostępniona w ustawowym terminie 14 dni oraz wskazał przyczyny opóźnienia, a także wyznaczył termin, w jakim udostępni informację, lecz następnie w piśmie z dnia 13 lutego 2019 r. poinformował jedynie wnioskodawcę, że Spółka nie jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Jednak zdaniem sądu takie stanowisko jest błędne, zatem Spółka nie mogła skorzystać z formy zwykłego pisma informacyjnego przewidzianej m.in. dla sytuacji, gdy adresat wniosku nie jest podmiotem zobowiązanym na gruncie u.d.i.p., lecz powinna rozpoznać wniosek w sposób szerzej opisany powyżej.
Wobec tego należało stwierdzić, że podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej w ustawowym terminie nie podjął żadnej z czynności przewidzianych w ustawie, w prawnie przewidzianej formie, zmierzających do załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej.
Mając to na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że skarga jest zasadna i na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. w punkcie 1 zobowiązał Zarząd A. (jako reprezentanta podmiotu zobowiązanego, zgodnie z żądaniem skargi) do rozpatrzenia wniosku Stowarzyszenia z dnia 7 grudnia 2018 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni o dnia zwrotu akt administracyjnych wraz z wyrokiem ze stwierdzeniem jego prawomocności.
W punkcie 2 sentencji wyroku sąd, stosownie do obowiązku wynikającego z art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził, że bezczynność, której dopuściła się Zarząd Spółki nie miała miejsca rażącym naruszeniem prawa. Dokonując tej oceny sąd miał na względzie, że Spółka nie pozostawiła wniosku Stowarzyszenia bez odpowiedzi, a bezczynność wynikała z błędnego przekonania, że nie jest ona podmiotem objętym regulacją art. 4 ust. 1 u.d.i.p., czemu dała wyraz w piśmie z dnia 13 lutego 2019 r. Brak było więc podstaw, by stwierdzonej bezczynności strony przeciwnej w rozpoznaniu przedmiotowego wniosku o udostępnienie informacji publicznej przypisać postać celowego działania nacechowanego złą wolą, a tym samym nadać jej charakter rażący.
O kosztach postępowania sąd orzekł w pkt 3 wyroku na podstawie art. 200
i art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącego od organu zwrot kwoty 100 zł, tytułem uiszczonego wpisu od skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło