II SAB/Gd 49/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski (spr.) sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz asesor WSA Jakub Chojnacki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 marca 2025 r. sprawy ze skargi M. T. na bezczynność i przewlekłość postępowania w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego postanawia: odrzucić skargę. M. T. (dalej jako: strona, skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność i przewlekłość Prezydenta Miasta Gdyni (dalej jako: Prezydent, organ I instancji), który pomimo ponagleń nie udzielił odpowiedzi na pytania zawarte w pismach z dnia: 8 września 2023 r., 27 listopada 2023 r., 13 grudnia 2023 r., 12 stycznia 2024 r. i 15 kwietnia 2024 r. Skarżąca kwestionuje stanowisko organu, że odpowiedzi na pytania zawarte w powyższych pismach zostały jej udzielone. Wskazała w szczególności, że odpowiedź Prezydenta z dnia 19 kwietnia 2024 r. jest - w jej ocenie - lakoniczna, ogólnikowa i zawiera nieprawdę. Podniosła ponadto, że odpowiedź nie zawiera cytatów wyjaśniających odnoszących się do każdego z zadanych przez nią pytań, jak również nie zawiera przepisu prawnego i wyjaśnienia, o które wnosiła w akapicie drugim pisma z dnia 15 kwietnia 2024 r. Końcowo wniosła o zasądzenie od organu na jej rzecz sumy pieniężnej. Prezydent Miasta Gdyni w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu, szczegółowo opisując przebieg postępowania, a także treść pism skarżącej i udzielonych jej odpowiedzi m. in. w dniach: 19 października 2023 r., 30 listopada 2023 r., 20 grudnia 2023 r., 26 stycznia 2024 r. i 19 kwietnia 2024 r. Prezydent wskazał, że nie kwestionuje prawa strony do zadawania pytań organowi prowadzącemu postępowanie administracyjne na każdym jego etapie, niemniej jednak w niniejszej sprawie istotne jest, że równolegle przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Gdańsku (dalej jako: Kolegium) toczyło się postępowanie odwoławcze w sprawie odwołania od decyzji organu I instancji z dnia 22 lutego 2023 r. odmawiającej stronie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Prezydent zauważył jednocześnie, że z treści pism skarżącej z dnia 27 listopada 2023 r. i 29 grudnia 2023 r. wynika, że od udzielenia przez organ informacji wnioskowanych w tych dwóch pismach strona uzależnia przeprowadzenie wywiadu środowiskowego zaleconego przez Kolegium pismem z dnia 10 lipca 2023 r. W dalszej kolejności Prezydent wyjaśnił, że decyzją z dnia 12 marca 2024 r. Kolegium utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji z dnia 22 lutego 2023 r. odmawiające stronie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Prezydent wyjaśnił ponadto, że dniu 21 maja 2024 r. skarżąca wniosła ponaglenie, które zostało przekazane do Kolegium celem rozpatrzenia przy piśmie z dnia 27 maja 2024 r. Kolegium, postanowieniem z dnia 31 października 2024 r., stwierdziło, że organ I instancji nie dopuścił się bezczynności lub przewlekłości w sprawie wniosku skarżącej dotyczącego udzielenia informacji na zapytania zawarte w piśmie z dnia 15 grudnia 2023 r. wraz z dalszą korespondencją odnośnie podstawy prawnej na jakiej w jej sprawie uzależnia się przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od udowodnienia przez stronę zależności pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaniem opieki w odniesieniu do długości stażu wcześniejszego zatrudnienia. Końcowo organ wskazał, że strona wniosła w dniu 10 czerwca 2024 r. skargę do Rady Miasta Gdyni na nierozpatrzenie jej skargi z dnia 15 kwietnia 2024 r. Akta sprawy zostały przekazane do Biura Rady Miasta Gdyni celem rozpatrzenia w dniu 12 sierpnia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej jako: "P.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (pkt 8), bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1 - 3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 9). Z przepisów art. 149 § 1 i 1a P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Bezczynność organu administracji publicznej została zdefiniowana w art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.; dalej jako: "k.p.a.") jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych, ani w terminie wyznaczonym zgodnie z art. 36 § 1 tej ustawy. A zatem organ jest bezczynny, jeśli nie zakończy postępowania w przewidziany prawem sposób w ustawowym terminie lub w terminie przez siebie zmienionym na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie skarżąca zwalcza bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie rozpoznaniu jej wniosku z 30 października 2021 r. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad matką, I. T. Z przesłanych Sądowi akt sprawy wynika, że decyzją z dnia 22 lutego 2023 r. Prezydent Miasta Gdyni odmówił stronie przyznania wnioskowanego świadczenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, decyzją z dnia 12 marca 2024 r., utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nieprawomocnym wyrokiem z dnia 11 grudnia 2024 r., wydanym w sprawie sygn. akt II SA/Gd 438/24 oddalił skargę strony na decyzję organu odwoławczego. Tym samym nie ulega wątpliwości, że przed wniesieniem skargi (co miało miejsce 27 listopada 2024 r.) organ załatwił wniosek skarżącej z 30 października 2021 r. w jeden z dopuszczalnych prawem sposobów, tj. wydając w tym zakresie decyzję. Zauważyć jednocześnie należy, że podnoszone przez stronę żądania w przedmiocie udzielenie wyjaśnień w zakresie podstawy prawnej, na jakiej w jej sprawie uzależnia się przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od udowodnienia przez stronę zależności pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaniem opieki w odniesieniu do długości stażu wcześniejszego zatrudnienia nie dotyczyły postępowania administracyjnego będącego w toku, tj. takiego w trakcie którego organ I instancji byłby zobowiązany do wydania decyzji czy innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej, lecz postępowania uprzednio już zakończonego decyzją z dnia 22 lutego 2023 r., utrzymaną następnie w mocy decyzją Kolegium z dnia 12 marca 2024 r. W tym miejscu należy wskazać, że w dniu 22 czerwca 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: "NSA") podjął uchwałę w sprawie II OPS 5/19 (ONSAiWSA 2020/6/79) w której przyjął, że wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. W uzasadnieniu tej uchwały wskazano m. in., że skargę na bezczynność, wniesioną po zakończeniu postępowania administracyjnego, należy uznać za niedopuszczalną, bowiem odmienne rozumowanie oznaczałoby, że środek ten zamiast w swoim celu zmierzać do likwidacji stanu bezczynności, powiązany byłby z celem wykraczającym poza zakres postępowania administracyjnego, a więc z dążeniem do uzyskania prejudykatu. Z uzasadnienia uchwały wynika również, że kontrolowany w wyniku skargi na bezczynność stan rzeczy musi być w dacie wniesienia tej skargi aktualny, nie zaś historyczny, z tego względu, że zasadniczym celem skargi na bezczynność jest usunięcie stanu bezczynności. NSA podkreślił również, że pogląd o dopuszczalności rozstrzygania spraw ze skarg na bezczynność, w razie załatwienia sprawy administracyjnej przed wniesieniem skargi, jest nieprawidłowy z tego powodu, że zakończenie postępowania, którego sposób prowadzenia jest skarżony, skutkuje ustaniem stanu podlegającego kontroli sądowej, tj. stanu bezczynności. W ocenie Sądu taka sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie. Przeszkodę do merytorycznego rozpoznania skargi M. T. stanowi bowiem okoliczność wniesienia jej w dniu (27 listopada 2024 r.) w którym organ nie pozostawał w bezczynności, albowiem wcześniej (22 lutego 2023 r.) wydał decyzję o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad matką, załatwiając w ten sposób wniosek skarżącej z 30 października 2021 r. Na marginesie należy zauważyć, że wbrew stanowisku skarżącej organ I instancji nie pozostawił bez odpowiedzi żadnego z pism do niego kierowanych. Z akt sprawy wynika bowiem, że na pismo z dnia 8 września 2023 r. Prezydent udzielił odpowiedzi w dniu 19 października 2023 r., na pismo z dnia 27 listopada 2023 r. odpowiedzi udzielił pismem z dnia 30 listopada 2023 r., na pismo z dnia 13 grudnia 2023 r. odpowiedział pismem z dnia 20 grudnia 2023 r., na pismo z dnia 12 stycznia 2024 r. odpowiedział natomiast pismem z dnia 26 stycznia 2024 r., a na pismo z dnia 15 kwietnia 2024 r. udzielił odpowiedzi w piśmie z dnia 19 kwietnia 2024 r. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn (niż wskazane w pkt 1-5a) jej wniesienie jest niedopuszczalne. Sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym (art. 58 § 3 P.p.s.a.). Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.