II SAB/Gd 5/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. Ż. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na bezczynność Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: zmienić postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 9 marca 2016 r. w ten sposób, że przyznać R. Ż. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych W dniu 21 stycznia 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynął formularz wniosku skarżącego R. Ż. o przyznanie prawa pomocy, w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynikało, że wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym razem z rodzicami oraz bratem i bratanicą. Wnioskodawca podał, że rodzina utrzymuje się z dochodów rodziców uzyskiwanych z tytułu zatrudnienia oraz jego zasiłku dla bezrobotnych w łącznej wysokości 2540,11 zł miesięcznie. Rodzice są właścicielami mieszkania o pow. 42 m2, w którym rodzina zamieszkuje. Mieszkanie jest zadłużone na kwotę około 5 tys. zł. Skarżący wskazał, iż od 13 grudnia 2014 r. pozostaje osobą bezrobotną i otrzymuje zasiłek dla bezrobotnych w wysokości 572,87 zł netto. W międzyczasie otrzymał pracę na zastępstwo na trzy miesiące z wynagrodzeniem 1780 zł brutto. Od 21 sierpnia 2015 r. ponownie zarejestrował się jako osoba bezrobotna i otrzymał zasiłek. Zasiłek nie pokrywa koniecznych opłat i kosztów. Wnioskodawca zobowiązany jest do opłacania w każdym miesiącu: mieszkanie 120 zł, prąd 45 zł, środki czystości 55 zł, leki 85 zł, telefon 30 zł, kredyt na wymianę okien 110 zł. W trakcie zatrudnienia wnioskodawca zaciągnął także drugi kredyt na potrzeby konsumpcyjne rodziny, a obecnie ma zaległości w jego spłacie. Na wyżywienie pozostaje mu obecnie kwota 137 zł. Skarżący jest osobą o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, przebywającą pod stałą opieką lekarską i wymagającą stałego przyjmowania leków, a nie stać go na samodzielne pokrywanie kosztów zakupu lekarstw. Skarżący szczegółowo opisał swoje problemy zdrowotne. Rodzice pomagają mu w zakupie żywności i leków, jednak nie może liczyć na nic więcej. Skarżący oświadczył, że nie posiada żadnych dóbr, które mógłby spieniężyć na opłacenie kosztów postępowania ani nie ma od kogo pożyczyć pieniędzy na ten cel. Nie posiada żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych. Ponadto skarżący wskazał wydatki ponoszone przez rodziców (mieszkanie, prąd, gaz, TV, telefony, dojazdy do pracy, podatek, rata kredytu w wysokości 350 zł) i dodał, że ojciec ponosi również wydatki szkolne bratanicy i kupuje do domu środki czystości. Za pozostałe pieniądze rodzice kupują wyżywienie dla całej rodziny. W związku z wątpliwościami co do możliwości płatniczych skarżącego, zobowiązano go pismem z dnia 29 stycznia 2016 r. do przedłożenia szeregu dokumentów źródłowych i złożenia oświadczeń w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania. W odpowiedzi skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodów z dokumentów złożonych do spraw II SAB/Gd 213/15, II SAB/Gd 1/16, II SAB/Gd 2/16. Dodatkowo przedstawił wyciągi z własnego konta bankowego, oświadczenie pracodawcy matki o wypłacaniu wynagrodzenia w formie gotówkowej oraz zaświadczenie Stowarzyszenia [...] o współpracy z wnioskodawcą w zakresie prawa administracyjnego, ochrony środowiska oraz projektowania i konsultacji pism. W sprawie II SAB/Gd 2/16 skarżący złożył zaświadczenie o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej i prawie do zasiłku do dnia 23 marca 2016 r., zaświadczenie o wysokości wynagrodzeń otrzymywanych przez rodziców, PIT rodziców i własny za 2014 rok, wyciąg z własnego rachunku bankowego w Banku, oświadczenie brata R., że nie posiada konta bankowego, lokaty, jest bezrobotny, ale nie jest zarejestrowany w urzędzie pracy, gdyż został skreślony z listy bezrobotnych oraz nie składał w 2015 r. zeznania podatkowego, oświadczenie rodziców, że nie posiadają kont bankowych ani lokat, zaświadczenie o wysokości czynszu za mieszkanie z lipca 2014 r., załącznik do umów kredytowych w Banku z miesięcznymi ratami 75,20 zł, 99,20 i 35,42 zł; potwierdzenie płatności raty kredytowej w wysokości 349,51 zł przez matkę wnioskodawcy; oświadczenie matki o kosztach dojazdu do pracy w wysokości 150 zł miesięcznie, wydruk z konta elektronicznego o wysokości opłaty za telewizję na poziomie 36,40 zł. Oświadczył również, że nie posiada rachunków za leki, gdyż nigdy ich nie gromadził, jego rodzina nie korzysta z pomocy opieki społecznej, W. jest córką brata R., który mieszka za granicą, a jej matka ją porzuciła, nie są na nią otrzymywane żadne alimenty ani świadczenia; składane wnioski o informacje publiczną wynikały z działania wnioskodawcy w Stowarzyszeniu [...] jako wolontariusza w zakresie prac i projektów statutowych dotyczących realizowania zadań publicznych przez instytucje samorządowe w całym kraju. Oświadczył wnioskodawca, że nie otrzymywał za to wynagrodzenia nie mniej składając wnioski o dostęp do informacji publicznej chciał zrealizować swoje konstytucyjne prawa. Postanowieniem z dnia 9 marca 2016 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił przyznania R. Ż. prawa pomocy w zakresie wynikającym z wniosku, uznając, że wniosek nie zasługiwał na pozytywne rozpoznanie. W uzasadnieniu wskazano, że z zestawienia brzmienia art. 252 § 1 oraz art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym można jedynie wówczas, gdy strona dokładnie wykaże, w jakiej znajduje się sytuacji materialnej. W przedmiotowej sprawie skarżący nie udzielając szeregu informacji i nie przedstawiając szeregu dokumentów oraz realizując wezwanie w sposób wysoce wybiórczy uniemożliwił ocenę tego, czy poniesienie kosztów sądowych spowoduje uszczerbek w kosztach utrzymania koniecznego dla niego i jego rodziny. Tym samym nie można stwierdzić, aby wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy był zasadny. Pismem z dnia 19 marca 2016 r. R. Ż. wniósł sprzeciw od postanowienia z dnia 9 marca 2016 r., wnosząc o jego zmianę i przyznanie prawa pomocy zgodnie z wnioskiem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W niniejszej sprawie wnioskodawca wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyjętą zaś w art. 199 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Przyznanie prawa pomocy jest instytucją wyjątkową, przysługującą jedynie w sytuacjach, gdy poniesienie kosztów przez stronę spowodowałoby u niej uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. Oceniając sytuację finansową wnioskodawcy Sąd uznał, że wykazał on, iż zachodzą przesłanki do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Stwierdzono, że wnioskodawca przy uzyskiwanych obecnie dochodach i ponoszonych wydatkach nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego samodzielnie bez spowodowania uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i rodziny. Przy ocenie sytuacji finansowej wnioskodawcy uwzględniono przede wszystkim fakt, iż źródłem utrzymania rodziny są niewysokie wynagrodzenia za pracę i zasiłek dla bezrobotnych, których łączna wysokość nie zaspokaja podstawowych potrzeb rodziny. Uwzględniając zatem sprzeciw skarżącego R. Ż., Sąd na podstawie art. 260 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zmienił zaskarżone postanowienie i przyznał na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 przywołanej ustawy prawo pomocy zgodnie z wnioskiem