II SAB/Gd 50/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Jacek Hyla Sędzia WSA Jolanta Sudoł po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2021 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. K. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w S. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. zobowiązuje Prezesa Sądu Rejonowego w S.do rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 9 lutego 2020 r. w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt administracyjnych wraz z wyrokiem ze stwierdzeniem jego prawomocności; 2. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. zasądza od Prezesa Sądu Rejonowego w S.na rzecz skarżącego M. K. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Skarga M. K. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w S. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. Pismem z dnia 9 lutego 2020 r., złożonym za pomocą platformy ePUAP, skarżący zwrócił się do Prezesa Sądu Rejonowego z wnioskiem o informację. W treści pisma skarżący wskazał, że w związku z przygotowywaniem rozprawy doktorskiej, dotyczącej funkcjonowania kancelarii sądów okręgu g., zwraca się z prośbą o udostępnienie schematu organizacyjnego Sądu Rejonowego w S. z lat 1980 – 2012. W szczególności, skarżący wniósł o podanie danych zarządzenia o utworzeniu w strukturze sądu archiwum zakładowego. Ponadto, skarżący wniósł o podanie danych dotyczących obsady kadrowej z lat 1980 – 2012 w poszczególnych komórkach organizacyjnych ze szczególnym uwzględnieniem nazwisk osób sprawujących funkcje kierowników. Ewentualnie, skarżący wniósł o wskazanie czy w zasobie archiwum sądu znajdują się protokoły z wizytacji sądu z lat 1980 – 2012, w których powinny znajdować się informacje dotyczące obsady wydziałów i pracy wydziałów, i umożliwienie wglądu do tych dokumentów. W odpowiedzi, udzielonej w piśmie z dnia 18 lutego 2020 r., Prezes Sądu Rejonowego wskazał, że w strukturze organizacyjnej sądu brak jest umiejscowienia archiwum zakładowego. Wszelkie zadania przypisane do wykonania w zakresie archiwum wykonywane są w ramach komórki organizacyjnej Oddziału Administracyjnego i podlegają bezpośredniemu nadzorowi kierownika Oddziału Administracyjnego. Jednocześnie, Prezes wskazał, że uzyskanie żądanych danych i odszukanie dokumentów w archiwum sądu wymagałoby nadmiernego poświęcenia czasu i wielu działań archiwisty sądu, obejmujących okres czasu około tygodnia, poprzez przeszukiwanie archiwalnej dokumentacji. Starając się uporać z realizacją zapytania archiwum sądowe nie byłoby w stanie przez ten okres wykonywać zadań, do których jest powołane. Z uwagi na powyższe, Prezes wskazał, że nie jest w stanie spełnić prośby skarżącego w tym zakresie. W kolejnym piśmie z dnia 8 lipca 2020 r., skierowanym do Prezesa Sądu Rejonowego skarżący wskazał na nieracjonalność stanowiska Prezesa Sądu o braku w strukturze organizacyjnej sądu archiwum zakładowego i ponownie zwrócił się o przedstawienie struktury organizacyjnej sądu, tak aby możliwe było stworzenie schematu organizacyjnego na wzór schematu organizacyjnego prezentowanego na stronie Sądu Rejonowego. Skarżący ponownie zwrócił się także o podanie informacji, czy w zasobie archiwalnym znajdują się dokumenty dotyczące wizytacji sądu z lat 1980 – 1999, ewentualnie inne dokumenty obrazujące funkcjonowanie sądu w tych latach. Skarżący wniósł ponadto o podanie informacji z jakich lat sąd posiada normatywy kancelaryjne i kto w ostatnim czasie takie normatywy kancelaryjne opracowywał. W piśmie z dnia 28 lipca 2020 r. Prezes Sądu Rejonowego wskazał, że podtrzymuje swoje dotychczasowe stanowisko i nadmienił, że w dniu 31 grudnia 2014 r. wydał zarządzenie nr [...] w sprawie wprowadzenia instrukcji kancelaryjnej i jednolitego rzeczowego wykazu akt. W piśmie z dnia 10 sierpnia 2020 r. skarżący zwrócił się do Prezesa Sądu Rejonowego o sprecyzowanie stanowiska, podkreślając, że nie rozumie jaki jest problem z udzieleniem odpowiedzi na zapytanie dotyczące odszukania w zasobie archiwum dokumentacji z wizytacji sądu z lat 1980 – 1989 lub innej dokumentacji obrazującej funkcjonowanie sądu w tych latach. Odnosząc się do kwestii normatywów kancelaryjnych dopytał, czy zarządzeniem [...] wprowadzono instrukcję kancelaryjną i jednolity rzeczowy wykaz akt, które obowiązują do dnia dzisiejszego i czy są to jedyne normatywy kancelaryjne, które kiedykolwiek obowiązywały w sądzie. W piśmie z dnia 15 września 2020 r. Prezes Sądu Rejonowego ponownie podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w piśmie z dnia 18 lutego 2020 r. i nadmienił, że instrukcja kancelaryjna i jednolity rzeczowy wykaz akt, które aktualnie obowiązują nie są to jedyne dokumenty, które funkcjonowały w Sądzie. W dniu 16 marca 2021 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, wskazując, że termin na udostępnienie żądanych przez niego w piśmie z dnia 9 lutego 2020 r. informacji publicznych upłynął po 14 dniach od dnia złożenia wniosku, lecz mimo to Prezes Sądu udzielił mu wyłącznie częściowej odpowiedzi. W związku z tym w odniesieniu do części wniosku Prezes pozostaje bezczynny. Skarżący zarzucił przy tym organowi naruszenie: - art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej, poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek; - art. 10 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o tym, że informacja, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium jest udostępnienia na wniosek, poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieprawidłowym, gdyż tylko częściowym, zrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o zobowiązanie organu do załatwienia jego wniosku z dnia 9 lutego 2020 r. w zakresie nieudostępnionych informacji publicznych, tj. udostępnienia schematu organizacyjnego, podania danych dotyczących obsady kadrowej w poszczególnych komórkach organizacyjnych w latach 1980 – 2012, wskazania, czy w zasobie archiwum znajdują się protokoły z wizytacji sądu i umożliwienie wglądu do tych dokumentów oraz zasądzenia od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Rejonowego wniósł o jej oddalenie, wskazując, że wniosek skarżącego z dnia 9 lutego 2020 r. w sposób niewątpliwy nie stanowił wniosku o udostępnienie informacji publicznej, albowiem cel wniosku związany był z przygotowywaniem rozprawy doktorskiej, co nie jest jednoznaczne ze składaniem wniosku w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Również, pozostałe pisma skarżącego nie ujawniały, że jego zamiarem było uzyskanie dostępu do informacji publicznej. Wniosek był kompletny pod względem formalnym i nie pozostawiał niedomówień co do swojej treści, przez co nie nabrano wątpliwości co do jego charakteru. Wobec tego, organ nie rozpoznał tego wniosku w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Jednocześnie, organ wskazał, że na wniosek skarżącego z dnia 9 lutego 2020 r. udzielił skarżącemu odpowiedzi w piśmie z dnia 18 lutego 2020 r. Również na kolejne zapytania skarżącego organ udzielił odpowiedzi: na zapytania sformułowane w piśmie z dnia 8 lipca 2020 r. – organ udzielił odpowiedzi w piśmie z dnia 28 lipca 2020 r.; na zapytania sformułowane w piśmie z dnia 10 sierpnia 2020 r. – organ udzielił odpowiedzi w piśmie z dnia 15 września 2020 r.; na pismo z dnia 29 listopada 2020 r. również niezwłocznie organ udzielił odpowiedzi w sposób wnikliwy. Tym samym, nie można zarzucić organowi bezczynności a subiektywne przekonanie skarżącego o niepełności odpowiedzi nie przystaje do sformułowanego w skardze zarzutu. Rozpoznając wniesioną skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Prezes Sądu Rejonowego pozostaje bezczynny w rozpoznaniu wniosku skarżącego z dnia 9 lutego 2020 r. w zakresie: udostępnienia schematu organizacyjnego Sądu Rejonowego z lat 1980 – 2012; podania danych dotyczących obsady kadrowej z lat 1980 – 2012 w poszczególnych komórkach organizacyjnych ze szczególnym uwzględnieniem nazwisk osób sprawujących funkcje kierowników; wskazania, czy w zasobie archiwum sądu znajdują się protokoły z wizytacji sądu z lat 1980 – 2012, w którym powinny znajdować się informacje dotyczące obsady wydziałów i pracy wydziałów. Zdaniem Sądu, nie budzi bowiem wątpliwości, że złożony przez skarżącego w piśmie z dnia 9 lutego 2020 r. wniosek, wbrew stanowisku Prezesa Sądu Rejonowego, zainicjował postępowanie w sprawie udzielenia informacji publicznej, które zostało uregulowane przepisami ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2020 r., poz. 2176) – zwanej dalej u.d.i.p. Przepis art. 10 ust. 1 u.d.i.p. stanowi, że informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium jest udostępniania na wniosek. Przepis ten gwarantuje tryb wnioskowy udzielenia informacji publicznej. Przy tym, przepisy u.d.i.p. wprowadzają minimum formalizmu w zakresie procedury wnioskowej, gdyż nie wskazują jakichkolwiek wymagań formalnych dla wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Złożenie wniosku o udostępnienie informacji publicznej nie zostało zatem obwarowane żadną szczególną formą lub wymogami formalnymi. Forma wniosku jest dowolna: może być zarówno pisemna jak i ustna, a także elektroniczna. Pisemny wniosek składany w trybie u.d.i.p. nie musi odpowiadać żadnym szczególnym wymogom formalnym. Nie stanowi on podania w rozumieniu art. 63 k.p.a. Wniosku nie trzeba uzasadniać, bowiem art. 2 ust. 2 tej ustawy zwalnia osobę wykonującą prawo do informacji publicznej z obowiązku wykazania interesu prawnego lub faktycznego (wyjątek dotyczy jedynie uzyskania informacji przetworzonej – art. 3 ust. 1 pkt 1). Tym bardziej, obywatel nie ma obowiązku wskazywać podstawy prawnej aby otrzymać wnioskowaną informację publiczną, tzn. nie musi powoływać się ani na u.d.i.p. ani na żadną inną ustawę. Wniosek nie musi być sformułowany w określony sposób, nie wymaga uzasadnienia faktycznego i uzasadnienia prawnego, a jedynie w miarę precyzyjnego wskazania zakresu żądanych informacji oraz określenia miejsca i sposobu dostarczenia (odbioru) tych informacji (zob. I. Kamińska, M. Rozbicka – Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Wolters Kluwer, Warszawa 2016 r., str. 261 – 262). Minimalne wymogi odnośnie takiego wniosku muszą obejmować jasne sformułowanie, z którego wynika, co jest przedmiotem żądania udostępnienia informacji publicznej, niezbędne jest bowiem wykazanie, że żądana informacja ma charakter informacji publicznej (zob. I. Kamińska, M. Rozbicka – Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Wolters Kluwer, Warszawa 2016 r., str. 263). Tym samym, jeżeli wniosek dotyczy w sposób niewątpliwy udostępnienia informacji, mających charakter publiczny, powinien być załatwiony w trybie i na warunkach określonych w u.d.i.p. W niniejszej sprawie złożony przez skarżącego w piśmie z dnia 9 lutego 2020 r. wniosek niewątpliwie dotyczył zaś informacji mających charakter informacji publicznej. We wniosku tym skarżący żądał bowiem: udostępnienia schematu organizacyjnego Sądu Rejonowego z lat 1980 – 2012; podania danych zarządzenia o utworzeniu w strukturze sądu archiwum zakładowego; podania danych dotyczących obsady kadrowej z lat 1980 – 2012 w poszczególnych komórkach organizacyjnych ze szczególnym uwzględnieniem nazwisk osób sprawujących funkcje kierowników; wskazania, czy w zasobie archiwum sądu znajdują się protokoły z wizytacji sądu z lat 1980 – 2012, w którym powinny znajdować się informacje dotyczące obsady wydziałów i pracy wydziałów. Żądane informacje dotyczyły zatem funkcjonowania sądu rejonowego. Przepis art. 10 ust. 2 Konstytucji RP stanowi z kolei, że sądy i trybunały sprawują władzę sądowniczą. Zgodnie przy tym z treścią art. 175 ust. 1 Konstytucji RP wymiar sprawiedliwości w Rzeczpospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne oraz sądy wojskowe. Sądy, jako organy władzy sądowniczej wydające wyroki w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej, wykonują zadania w imieniu państwa, którego funkcje realizują. Są to więc organy państwowe powołane do rozpatrywania i rozstrzygania sporów prawnych w imieniu państwa. Zgodnie zaś z treścią art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Informacją publiczną jest zatem każda informacja wytworzona przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne oraz inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym, jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów, niezależnie od tego, przez kogo zostały wytworzone (por. wyrok NSA z dnia 30 października 2002 r., sygn. akt II SA 1956/02, wyrok NSA z dnia 21 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 678/11, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Pojęcie informacji publicznej odnosi się zatem do wszelkich faktów dotyczących spraw publicznych rozumianych jako działalność zarówno organów władzy publicznej, jak i samorządów gospodarczych i zawodowych oraz osób i jednostek organizacyjnych w zakresie wykonywania zadań władzy publicznej oraz gospodarowania mieniem publicznym, czyli mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Jednocześnie, zgodnie ze stanowiącym uszczegółowienie art. 1 ust. 1 u.d.i.p., przepisem art. 6 ust. 1 pkt 2 u.d.i.p. udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o: a) statusie prawnym lub formie prawnej, b) organizacji, c) przedmiocie działalności i kompetencjach, d) organach i osobach sprawujących w nich funkcje i ich kompetencjach, e) strukturze własnościowej podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 3-5. Ponadto, jak stanowi art. 6 ust. 1 pkt 3 u.d.i.p., udostępnieniu podlega informacja publiczna o zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o: trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych (lit. a), sposobach przyjmowania i załatwiania spraw (lit. d), stanie przyjmowanych spraw, kolejności ich załatwiania lub rozstrzygania (lit. e), prowadzonych rejestrach, ewidencjach i archiwach oraz o sposobach i zasadach udostępniania danych w nich zawartych (lit. f). Złożenie zatem przez skarżącego w piśmie z dnia 9 lutego 2020 r. wniosku o udostępnienie informacji publicznej obligowało Prezesa Sądu Rejonowego do załatwienia tego wniosku w trybie i na warunkach określonych w u.d.i.p. Nie ulega przy tym wątpliwości, że Prezes Sądu Rejonowego, jako organ sądu powszechnego, jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej, która pozostaje w jego dyspozycji. Stosownie bowiem do treści art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. podmiotami obowiązanymi do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego. Zgodnie zaś z § 30 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2019 r. – Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 1141) wykonując czynności w zakresie działalności administracyjnej sądu prezes w szczególności udziela informacji w odpowiedzi na wnioski kierowane w trybie u.d.i.p. Z przepisów u.d.i.p. wynika zaś, że skutecznie złożony wniosek o udzielenie informacji publicznej, skierowany do podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej w świetle przepisów u.d.i.p., powinien być załatwiony albo przez udzielenie informacji (w formie czynności materialno-technicznej) albo przez wydanie decyzji o odmowie jej udostępnienia na podstawie art. 16 ust. 1 ustawy albo przez zawiadomienie wnioskodawcy, że żądana informacja nie może być udzielona w trybie ustawy, albo przez wydanie decyzji o umorzeniu postępowania w sytuacji określonej w art. 14 ust. 2 i per analogiam w sytuacji określonej w art. 15 ust. 2, gdy wnioskujący wycofa uprzednio złożony wniosek. Art. 16 ust. 1 ustawy ma zastosowanie tylko wówczas, gdy konieczna jest odmowa udzielenia informacji lub umorzenie postępowania i spełniony jest warunek przedmiotowy (informacja ma charakter informacji publicznej) i podmiotowy (podmiot jest zobowiązany do udzielenia informacji publicznej). Przy czym, jak stanowi art. 13 powołanej ustawy, udostępnienie informacji publicznej na wniosek powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (ust. 1) a jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot zobowiązany do jej udostępnienia powinien powiadomić w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2). Z akt sprawy wynika zaś, że Prezes Sądu Rejonowego udzielił skarżącemu odpowiedzi na wniosek z dnia 9 lutego 2020 r. jedynie w zakresie wskazania zarządzenia o utworzeniu w strukturze sądu archiwum zakładowego. Prezes Sądu Rejonowego nie załatwił wniosku skarżącego w pozostałym zakresie. Nierozpoznanie złożonego przez skarżącego wniosku o udzielenie informacji publicznej w ustawowo określonym terminie świadczy o bezczynności tego organu. Z bezczynnością organu rozpoznającego wniosek o udzielenie informacji publicznej mamy bowiem do czynienia gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podejmuje żądanych czynności w sprawie, lub wprawdzie prowadzi postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończy go wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (zob. T. Woś, Postępowanie sądowoadministracyjne, Wydawnictwo Prawnicze PWN, Warszawa 1996 r., str. 62 – 63). Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia okoliczność z jakich powodów określony akt nie został podjęty, lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub nie zawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu, czy też wiąże się z przeświadczeniem organu, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinna zostać dokonana, wyrażając się np. w odmowie wydania decyzji w związku z błędnym przekonaniem organu, że załatwienie sprawy nie wymaga jej wydania (por. wyrok NSA Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu z dnia 14 czerwca 1983 r., sygn. akt SA/Wr 6/83, Gazeta Prawnicza 1983 r., nr 24), albo z przekonaniem, że występują negatywne przesłanki do załatwienia sprawy (por. wyrok NSA z dnia 5 listopada 1987 r., sygn. akt IV SAB 23/87, ONSA 1988, nr 1, poz. 13). Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 9 lutego 2020 r. w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt administracyjnych wraz z wyrokiem ze stwierdzeniem jego prawomocności. Jednocześnie, Sąd uznał, że stwierdzona bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzekł w wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a. W niniejszej sprawie nie zachodzi bowiem przypadek oczywistego braku podejmowania przez organ jakichkolwiek czynności czy też lekceważenia wniosku skarżącego i braku woli załatwienia sprawy, które można byłoby rozpatrywać w kategoriach rażącego naruszenia prawa, oznaczającego wadliwość kwalifikowaną o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Sąd uwzględnił w tym zakresie fakt, że organ udzielił odpowiedzi skarżącemu w terminie ustawowym, jednakże dokonał wadliwej interpretacji złożonego przez skarżącego wniosku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a., uwzględniając poniesiony przez skarżącego koszt wpisu od skargi w wysokości 100 zł. Sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., który stanowi, że w przypadku, gdy przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.)